Кіріспе

Италиялық сәулетші (1700–1773)

Луиджи Ванвителли (; 12 мамыр 1700 – 1 наурыз 1773), голланд тілінде Лодевик ван Виттель деп белгілі, итальяндық сәулетші және суретші. Италияның 18 ғасырындағы ең көрнекті сәулетшісі, ол неоклассицизмге оңай көшуге мүмкіндік берген, тыныш классикалық академиялық кешкі барокко стилінде жұмыс істеді.

Өмірбаян

Ванвителли Неаполь қаласында итальяндық Анна Лоренцани мен голланд пейзаж және қала суретшісі (ведутa) Каспар ван Виттельдің ұлы болып дүниеге келді, ол Ванвителли есімін де қолданды. Ол Римде архитектор Никола Сальвиден тәлім алып, Треви фонтанының құрылысында онымен бірге жұмыс істеді. Латерандағы Сан-Джованни базиликасының фасады (1732) және Треви фонтанының артындағы Палаццо Поли фасады үшін өткен конкурстардағы айқын табыстарынан кейін, Папа Клемент XII оны Марке аймағына бірнеше паптық жобаларды салуға жіберді. 1732 жылы Анконада ол 20 000 шаршы метрден астам аумақты қамтитын бесбұрышты ғимарат – Лазаретті жобалады. Ол әскери қорғаныс органдарын кемелермен қалаға жеткен жұқпалы аурулардың қаупінен қорғау үшін салынды. Кейін ол әскери госпиталь немесе казарма ретінде де пайдаланылды. Римде Ванвителли Санкт-Петер базиликасының күмбезіне жарықтар пайда болғанда оны тұрақтандырып, Трастевередегі Сант-Чечилия шіркеуінде фреска салуға уақыт тапты. Сондай-ақ, ол Беневентодағы Калоре Ирпино өзені үстінен көпір салды. 1742 жылдан бастап Ванвителли (Никола Сальвимен бірге) Португалия королі V Иоанн үшін Жақсы Хабаршы Иоанн шіркеуін жобалады. Ол Римде салынды, 1747 жылы бөлшектелді және Лиссабонға жіберілді, онда ол Сент-Рок шіркеуінде (Igreja de São Roque) қайта құрастырылды. Ол 1750 жылы аяқталды, бірақ мозаикалар 1752 жылға дейін бітпеді. Көптеген құнды мәрмәр және басқа да қымбат тастардан, сондай-ақ алтынмен жалатылған қоладан салынған бұл шіркеу сол кезге дейін Еуропадағы ең қымбат шіркеу деп есептелді.

Реджия ди Казерта

Ванвителлидің техникалық және инженерлік қабілеттері, сондай-ақ оның сахналық драма сезімі Неапольдің Карл VII-сін (кейін Испания королі Карл III) Казертаның ұлы сарайын салуға ынталандырды, ол Неаполь Корольдігін басқарудағы жаңа бастама ретінде көзделген. Карл VII Неаполь Версаль сарайымен теңесетін сарайды қалағандықтан, Ванвителлиге Еуропадағы ең әдемі сарайды құруды тапсырды. Әлемдегі барлық патшалық сарайлардың ішінде Казерта көлемдік көрсеткіш бойынша ең ірісі болып табылады, оның көлемі 2 миллион м³-ден асады. Казерта сарайының құрамына желпіш пішіндес Винья-дель-Вентаглио жүзімдігі кірді. Сарайға жақын Сан-Люсио ауданындағы еңіс жерге отырғызылған жүзімдік, жартылай шеңбер пішіндес құрылымдалды және әрқайсысы әртүрлі жүзім сорттарымен тізілген 10 сегментке (немесе "желкен қанаттарына") бөлінді. Винья-дель-Вентаглиода егілген сорттардың арасында Кампанияның жергілікті Pallagrello bianco және Pallagrello nero сорттары болды. Ванвителли өмірінің соңына дейін осы жобада Карл үшін және оның мұрагері Фердинанд IV үшін жұмыс істеді. Неапольде ол қаланың патшалық сарайын (1753 жыл) және бірнеше аристократиялық сарайларды, сондай-ақ Missione ai Vergini жаңа шіркеуі мен монастырын салуға үлкен үлес қосты. Оның инженерлік таланты да жоғары бағаланды: Казерта үшін ол каскадтар мен фонтандарды қамтамасыз етуге арналған ұлы акведук жүйесін жобалады. Луиджи Ванвителли 1773 жылы Казертада қайтыс болды.