Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық сәулетші (1599–1667)
Italian architect (1599–1667)
Франческо Борромини (,/b//ɒr//ə/'/m//iː//n//i/, franˈtʃesko borroˈmiːni), шын аты Франческо Кастелли (kaˈstɛlli; 25 қыркүйек 1599 – 2 тамыз 1667), қазіргі Швейцарияның Тичино кантонында туған итальян сәулетшісі. Замандастары Джан Лоренцо Бернини және Пьетро да Кортонамен бірге, ол римдік барокко архитектурасының қалыптасуына үлкен үлес қосты. Микеланджелоның сәулет өнерін және ежелгі ескерткіштерді зерттеген Борромини, классикалық архитектуралық формаларды, геометриялық есептерді және ғимараттардың символдық мағыналарын қолдана отырып, өте ерекше және жаңаша стильдегі архитектураны жасады. Ол құрылымдарды жақсы түсінгендіктен, Бернини мен Кортона сияқты, негізінен көркем өнердің басқа салаларында білім алғандарға қарағанда, осы сала бойынша артықшылыққа ие болды. Оның жұмсақ қорғасынмен салған суреттері ерекше көзге түседі. Өмірінің соңына қарай ол үлкен кітапхана жинаған, өзіндік білім алған ғалым болған. Оның мансабы жеке басының ерекшеліктерімен байланысты шектелді. Бернини маңызды тапсырмаларды алу үшін оңайлықпен сарайдағы әдемі мінезді адам рөлін сомдаса, Борромини көңіл көтерілмейтін және тез ашуға берілетін мінезді болды, соның салдарынан кейбір жұмыстардан бас тартты. Оның қайшылықты мінезі 1667 жылы өзіне-өзі қол жұмсауына әкелді. Оның еңбектері ерекше болғандықтан, оның кейінгі әсері кеңінен таралмады, бірақ Гуарино Гуаринидің Пьемонттағы жұмыстарында және Солтүстік Еуропаның барокко архитектурасында, Бернини мен Кортонаның стильдерімен үйлесімде, көрінеді. Барокко архитектурасын зерттеген сыншылар, мысалы, Франческо Милиция және ағылшын сәулетшісі сэр Джон Соан, Борроминидің жұмысына сынды пікір білдірді. XIX ғасырдың соңынан бастап Борроминидің еңбектеріне қызығушылық қайта оянды және оның архитектурасы жаңашылдығы үшін бағалана бастады.
Francesco Borromini (,/b//ɒr//ə/'/m//iː//n//i/, franˈtʃesko borroˈmiːni), byname of Francesco Castelli (kaˈstɛlli; 25 September 1599 – 2 August 1667), was an Italian architect born in the modern Swiss canton of Ticino who, with his contemporaries Gian Lorenzo Bernini and Pietro da Cortona, was a leading figure in the emergence of Roman Baroque architecture. A keen student of the architecture of Michelangelo and the ruins of Antiquity, Borromini developed an inventive and distinctive, if somewhat idiosyncratic, architecture employing manipulations of Classical architectural forms, geometrical rationales in his plans and symbolic meanings in his buildings. He seems to have had a sound understanding of structures, which perhaps Bernini and Cortona, who were principally trained in other areas of the visual arts, lacked. His soft lead drawings are particularly distinctive. He appears to have been a self taught scholar, amassing a large library by the end of his life. His career was constrained by his personality. Unlike Bernini who easily adopted the mantle of the charming courtier in his pursuit of important commissions, Borromini was both melancholic and quick in temper which resulted in his withdrawing from certain jobs. His conflicted character led him to a death by suicide in 1667. Probably because his work was idiosyncratic, his subsequent influence was not widespread but is apparent in the Piedmontese works of Guarino Guarini and, as a fusion with the architectural modes of Bernini and Cortona, in the late Baroque architecture of Northern Europe. Later critics of the Baroque, such as Francesco Milizia and the English architect Sir John Soane, were particularly critical of Borromini's work. From the late nineteenth century onwards, interest has revived in the works of Borromini and his architecture has become appreciated for its inventiveness.
Ерте өмір және алғашқы еңбектері
Борромини қазіргі Тичинодағы Луганоға жақын Биссоне қаласында дүниеге келген, ол кезде Швейцария Конфедерациясының қарауында болған. Ол тас қалаушының ұлы болған және өзі де тас қалаушы ретінде мансабын бастаған. Тезірек Миланға оқуға және кәсібін жетілдіруге кетті. 1619 жылы Римге көшіп келіп, алыс туысы Карло Мадерно үшін Санкт-Петр соборында, содан кейін Палаццо Барбериниде жұмыс істеуге кірісті. 1629 жылы Мадерно қайтыс болғаннан кейін, ол Пьетро да Кортонамен бірге Бернинидің жетекшілігімен сарайдағы жұмысты жалғастырды. Римде бекінгеннен кейін, ол Кастелли есімін Бороминиге өзгертіп, анасының әулетінен алған, сондай-ақ әулие Карл Боромеоға деген құрметтің белгісі ретінде таңдады.
Borromini was born at Bissone, near Lugano in today's Ticino, which was at the time a bailiwick of the Swiss Confederacy. He was the son of a stonemason and began his career as a stonemason himself. He soon went to Milan to study and practice his craft. He moved to Rome in 1619 and started working for Carlo Maderno, his distant relative, at St. Peter's and then also at the Palazzo Barberini. When Maderno died in 1629, he and Pietro da Cortona continued to work on the palace under the direction of Bernini. Once he had become established in Rome, he changed his name from Castelli to Borromini, a name deriving from his mother's family and perhaps also out of regard for St Charles Borromeo.
Сан Карло алле Кварто Фонтан (Сан Карлино)
1634 жылы Боромини өзінің алғашқы ірі тәуелсіз тапсырысын алды – Сан-Карло алле Кварто Фонтан (Сан-Карлино деп те аталады) шіркеуін, монастырды және монастырлық ғимараттарды жобалау. Бұл кешен Римдегі Киринал төбесінде орналасқан және испандық Тринитарийлер діни ордені үшін салынған. Алдымен монастырь ғимараттары мен монастырь аяқталды, содан кейін 1638-1641 жылдар аралығында шіркеу құрылысы жүргізілді. 1646 жылы ол Сан-Карло Борромеоға арналды. Көптеген адамдар бұл шіркеуді римдік барокко архитектурасының көрнекті шедеврі деп санайды. Сан-Карлино барокко архитектурасындағы маңыздылығын ескере отырып, едәуір кішкентай; бүкіл ғимараттың Санкт-Петер соборының бір күмбез тірегіне сыятыны айтылады. Құрылыс орны қиын болды, бұл бұрыштағы жер еді және кеңістік шектеулі болды. Боромини шіркеуді екі қиылысқан жолдың бұрышына орналастырды. Жылан тәрізді қасбет идеясы, болжам бойынша, 1630-шы жылдардың ортасында туған болса да, ол Боромини өмірінің соңына қарай ғана салынды және жоғарғы бөлігі сәулетшінің қайтысынан кейін ғана аяқталды. Боромини шіркеудің күрделі жоспарын геометриялық конфигурацияларды өзара байланыстыру арқылы жасады, бұл жоспарларды құру үшін Бороминиге тән тәсіл. Нәтижесінде ішкі төменгі қабырғалар тоқылғандай сезім тудырады, олар айқыш, алтыбұрыш және овал пішіндеріне сілтеме жасайды – бұл геометриялық фигуралардың барлығы күмбезде анық көрінеді. Ілгектердің аймағы төменгі қабырғалық қатардан күмбездің овалды ашылуына өтуді белгілейді. Төмендегі көрерменге көрінбейтін терезелер арқылы жарықтандырылған сегізбұрыштар, айқыштар және алтыбұрыштар бірімен-бірі байланысып, көлемі азаяды, күмбез Үштік символы бар фонарьға қарай көтеріледі.
In 1634, Borromini received his first major independent commission to design the church, cloister and monastic buildings of San Carlo alle Quattro Fontane (also known as San Carlino). Situated on the Quirinal Hill in Rome, the complex was designed for the Spanish Trinitarians, a religious order. The monastic buildings and the cloister were completed first after which construction of the church took place during the period 1638 1641 and in 1646 it was dedicated to San Carlo Borromeo. The church is considered by many to be an exemplary masterpiece of Roman Baroque architecture. San Carlino is remarkably small given its significance to Baroque architecture; it has been noted that the whole building would fit into one of the dome piers of Saint Peter's. The site was not an easy one; it was a corner site and the space was limited. Borromini positioned the church on the corner of two intersecting roads. Although the idea for the serpentine façade must have been conceived fairly early on, probably in the mid 1630s, it was only constructed towards the end of Borromini's life and the upper part was not completed until after the architect's death. Borromini devised the complex ground plan of the church from interlocking geometrical configurations, a typical Borromini device for constructing plans. The resulting effect is that the interior lower walls appear to weave in and out, partly alluding to a cross form, partly to a hexagonal form and partly to an oval form; geometrical figures that are all found explicitly in the dome above. The area of the pendentives marks the transition from the lower wall order to the oval opening of the dome. Illuminated by windows hidden from a viewer below, interlocking octagons, crosses and hexagons diminish in size as the dome rises to a lantern with the symbol of the Trinity.
Сант-Иво-алла-Сапиенза
1640-1650 жылдары ол Рим университетінің Ла Сапиенца сарайының жанындағы Сант-Иво-алла Сапиенца шіркеуі мен оның ауласының жобасын жасады. Бастапқыда бұл шіркеу Римнің Архигимназиосының шіркеуі болған. Ол 1632 жылы Палаццо Барберинидегі жұмыстар бойынша сол кездегі басшысы Джан Лоренцо Бернинидің ұсынысымен осы тапсырысқа ие болды. Римдегі көптеген орындар сияқты, бұл жер де сыртқы көзқарастарға ұшырайды. Ол Джакомо делла Портаның ұзын ауласының соңында салынған. Күмбез және кохлеарлық мұнара ерекшеленеді және Бороминиді замандастарынан ерекшелендіретін ерекше сәулеттік мотивтерді көрсетеді. Ішіндегі орталық жоспары ерекше, ал кезекті ойыс және дөңес жиектері күмбезге дейін жетеді, ол жұлдыздар мен путтилердің тізімдік орналасуымен әсемделген. Құрылыстың геометриясы – симметриялық алты қырлы жұлдыз. Еденнің ортасынан қарағанда жиек екі теңқабырлы үшбұрыштан тұратын алтыбұрыш сияқты көрінеді, бірақ үш бұрышы үш жапырақты, ал қалған үшеуі ойыс қиықталған. Ішкі бағаналар шеңбердегі нүктелерге орналасқан. Барокконың құштарлық пен динамикалық артықшылықтарының рационалистік геометриямен үйлесуі – папалық білім беру мекемесіндегі шіркеу үшін тамаша шешім.
From 1640 to 1650, he worked on the design of the church of Sant'Ivo alla Sapienza and its courtyard, near University of Rome La Sapienza palace. It was initially the church of the Roman Archiginnasio. He had been initially recommended for the commission in 1632, by his then supervisor for the work at the Palazzo Barberini, Gian Lorenzo Bernini. The site, like many in cramped Rome, is challenged by external perspectives. It was built at the end of Giacomo della Porta's long courtyard. The dome and cochlear steeple are peculiar, and reflect the idiosyncratic architectural motifs that distinguish Borromini from contemporaries. Inside, the nave has an unusual centralized plan circled by alternating concave and convex ending cornices, leading to a dome decorated with linear arrays of stars and putti. The geometry of the structure is a symmetric six pointed star; from the centre of the floor, the cornice looks like two equilateral triangles forming a hexagon, but three of the points are clover like, while the other three are concavely clipped. The innermost columns are points on a circle. The fusion of feverish and dynamic baroque excesses with rationalistic geometry is an excellent match for a church in a papal institution of higher learning.
Сант-Агнес Агонедегі
Боромини Римдегі Агонедегі Сант-Агнес шіркеуінің құрылысына қатысқан бірнеше сәулетшілердің бірі болды. Оның жобалау ниеттерінің бір бөлігі кейінгі сәулетшілер тарапынан өзгертілді, соның салдарынан ғимарат әртүрлі ұстанымдардың үйлесімсіз қосылысын көрсетеді. 1652 жылы Папа Иннокентий X-тің Навона алаңын, оның отбасы сарайы – Палаццо Памфилиге қараған қалалық кеңістікті жақсарту жобасының аясында шіркеуді қайта салу туралы шешім қабылданды. Грек кресті шіркеуінің алғашқы жоспарларын Гироламо Райналди және оның ұлы Карло Райналди жасады, олар басты кіреберісті Санта-Мария-делл-Анима көшесінен Навона алаңына көшірді. Іргетас салынып, төменгі қабаттың қабырғаларының көп бөлігі тұрғызылған кезде Райнальдилер жобаға сын айтылғандықтан қызметтен босатылып, олардың орнына Боромини тағайындалды. Боромини фасадқа инновациялық көзқараспен қарады, құрылысты іргелес Палаццо Памфилидің бөліктерін қамтуға дейін кеңейтіп, екі қоңырау мұнарасы үшін кеңістік алды. Фасадтың құрылысы карниз деңгейіне дейін жүргізілді, ал күмбез фонарьға дейін аяқталды. Ішкі жағында ол негізінен аяқталған төменгі қабаттың тіректеріне бағаналарды орналастырды. 1655 жылы Иннокентий X қайтыс болды және жоба серпілісін жоғалтты. 1657 жылы Боромини отставкаға кетті, ал Карло Райналди қайтадан шақырылып, Бороминидің жобасына бірнеше маңызды өзгерістер енгізді. Бернини де өзгерістер жасады, соның ішінде фасадтың фронтонын өзгертті. 1668 жылы Карло Райналди сәулетші ретінде қайта келді, ал Сиро Ферри күмбездің ішкі бөлігін фрескамен бояу жұмысын алды, Бороминидің мұндай ниеті болмағаны анық. Бұдан өзге, ірі мүсіндер мен түрлі-түсті мәрмәрлер де қосылды; олардың ешқайсысы ақ штукатуркалық архитектуралық және символдық мотивтерге бағытталған Бороминидің дизайн стиліне жатпайды.
Borromini was one of several architects involved in the building of the church of Sant’Agnese in Agone in Rome. Not only were some of his design intentions changed by succeeding architects but the net result is a building which reflects, rather unhappily, a mix of different approaches. The decision to rebuild the church was taken in 1652 as part of Pope Innocent X's project to enhance the Piazza Navona, the urban space onto which his family palace, the Palazzo Pamphili, faced. The first plans for a Greek Cross church were drawn up by Girolamo Rainaldi and his son Carlo Rainaldi, who relocated the main entrance from the Via di Santa Maria dell'Anima to the Piazza Navona. The foundations were laid and much of the lower level walls had been constructed when the Rainaldis were dismissed due to criticisms of the design and Borromini was appointed in their stead. Borromini began a much more innovative approach to the façade which was expanded to include parts of the adjacent Palazzo Pamphili and gain space for his two bell towers. Construction of the façade proceeded up to the cornice level and the dome completed as far as the lantern. On the interior, he placed columns against the piers of the lower order which was mainly completed. In 1655, Innocent X died and the project lost momentum. In 1657, Borromini resigned and Carlo Rainaldi was recalled who made a number of significant changes to Borromini's design. Further alterations were made by Bernini including the façade pediment. In 1668, Carlo Rainaldi returned as architect and Ciro Ferri received the commission to fresco the dome interior which it is highly unlikely that Borromini intended. Further large scale statuary and coloured marbling were also added; again, these are not part of Borromini's design repertoire which was orientated to white stucco architectural and symbolic motifs.
Пропаганда Фиде Ре Маги шіркеуі
Римдегі Иманды тарату колледжі немесе Пропаганда Фиде колледжіне Бороминидің Ре Маги капелласы кіреді, архитектура тарихшылары оны оның кеңістік жағынан ең үйлесімді архитектуралық интерьерлерінің бірі деп санайды. Капелла оның бәсекелесі Бернини салған кішкентай сопақша капелланың орнына салынды және Бороминидің мансабының соңғы жұмыстарының бірі болды; ол 1648 жылы сәулетші болып тағайындалды, бірақ капелланың құрылысы 1660 жылы ғана басталды. Жұмыстың негізгі бөлігі 1665 жылы аяқталса да, безендірудің бір бөлігі оның қайтысынан кейін аяқталды. Оның Via di Propaganda Fide көшесіндегі фасады жеті бөліктен тұрады және алып пилястрлармен бөлінген. Орталық бөлігі - ішкі қисық сызықты және колледж ауласына және кешеніне басты кіреберіс ретінде қызмет етеді, капеллаға кіреберіс сол жақта, ал колледжге кіреберіс оң жақта орналасқан.
The College of the Propagation of the Faith or Propaganda Fide in Rome includes the Re Magi Chapel by Borromini, generally considered by architectural historians to be one of his most spatially unified architectural interiors. The chapel replaced a small oval chapel designed by his rival Bernini and was a late work in Borromini's career; he was appointed as architect in 1648 but it was not until 1660 that construction of the chapel began and although the main body of work was completed by 1665, some of the decoration was finished after his death. His façade to the Via di Propaganda Fide comprises seven bays articulated by giant pilasters. The central bay is a concave curve and accommodates the main entry into the college courtyard and complex, with the entrance to the chapel to the left and to the college to the right.