Кіріспе

Британдық журналист және жазушы (1928–2004)

Генри Бернард Левин (19 тамыз 1928 – 7 тамыз 2004) – ағылшын журналисі, жазушы және теледиктор, The Times газетінде «өз заманының ең танымал журналисі» деп сипатталған. Лондондағы кедей еврей отбасында дүниеге келген ол, Христ ауруханасы тәуелсіз мектебіне стипендия алып, кейін Лондон экономика мектебін 1952 жылы бітірді. Бі-Би-Си-де бағдарламалар үшін баспасөз материалдарын іріктеуден кейін, 1953 жылы «Truth» апталық журналының редакция құрамына кірді. Левин «Manchester Guardian» үшін теледидар туралы рецензия жазды және «The Spectator» журналындағы саяси бағанасы құрметсіздігімен және қазіргі парламенттік очерктерге тигізген әсерімен ерекшеленді. 1960 жылдары ол «Daily Mail» газеті үшін аптасына бес мақала жазды, тақырыптары кез келген болатын. 1970 жылы газет иесімен өзінің бағанасын цензуралау әрекетіне байланысты туындаған даудан кейін Левин «The Times» газетіне ауысты, онда 1981–82 жылдары бір жылдан астам үзіліс жасағаннан басқа, зейнеткерлікке шыққанға дейін тұрақты тілші ретінде қызмет етті, маңызды және қызықты тақырыптарды қамтыды. Левин 1960 жылдардың басында «That Was the Week That Was» сатирикалық телешоуында, содан кейін «Face the Music» музыкалық викторинасында қатысты, ал 1980 жылдары үш саяхат бағдарламасын жүргізді. Ол 1970 жылдары кітап жазуды бастады, 1970 мен 1998 жылдар аралығында 17 кітап жариялады. 1990 жылдардың басында Левин Альцгеймер ауруына шалдықты, ол оны 1997 жылы тұрақты бағанасын тастауға және жазуын тоқтатуға мәжбүр етті.

Алғашқы жылдар

Левин 19 тамыз 1928 жылы Лондонда, еврей Бессарабиясынан шыққан тігінші мен оның әйелі, Роза Раклиннен туған. Филип Левин отбасын тастап кеткен кезде Левин балалық шағы туралы: «Менің үйім діни болған жоқ; әжем өзі үшін жазбаларды үнсіз оқып, ағылшын тілінде қиналды; анам да, әжем де тіл білмейтін, белгілі күндері шам жақты, бірақ ол үшін бұл діни мағынасы жоқ еді. Менің інімдерім дінге мүлдем қатысы болмады, әкесі мен ата-бабаларының дінінен алыс болды». Левиннің қазасынан кейін «The Guardian» газетінде Квентин Крю: «Оның сауатсыз ата-анасының Ресейдегі өмірі туралы әңгімелері оған өмір бойы жеке адамның бостандығына деген терең сенімді ұқтырған болуы керек. Өскен сайын ол оларға оқып беретін. Бернард еврейше оқи алмаса да, идиш тілінде сөйлей білді». Роза Левин шебер аспаз болды, отбасының жағдайы жақсы болмаса да, Левин дұрыс тамақтанып өсті және тамаққа деген қызығушылығы ересекте журналистикалық қызметінің маңызды тақырыбына айналды. Ас мәзірі дәстүрлі еврей тағамдарынан тұрды, жармаланған балық – репертуардың бір бөлігі болса, тауық – қайнатылған, қуырылған немесе локшен (ермек), креплах немесе кнедлач қосылған сорпа болды. Ересекте Левин еврей асханасына деген сүйіспеншілігін, сонымен қатар француз асханасына деген құштарлығын сақтады. Левиннің үйі музыкаға толы болмаса да, Джудитке ойнауға үйреткен фортепианосы болды; Роза Левин ұлына скрипка сатып алып, сабаққа ақы төледі, оның «келесі Крайслер немесе Хайфец» болатынына сенді. Левин екі жарым жыл бойы тырысып, содан кейін жеңіліс тапты. Бұл оқиға оны музыкадан біраз уақытқа суытты, кейін ғана ол оның құмарлықтарының біріне айналды, жазбаларында жиі кездесетін тақырып болды. Оның үй басқарушысы Д.С. («Бум») Макнатт, мектептің классика пәнінің жетекшісі болды. Макнат қатаң, тіпті зорлық көрсетуге бейім мұғалім болды және оқушылары оны жақсы көруден гөрі қорқатын, бірақ Левин классиканы жақсы оқып, өмір бойы латын тіліндегі сөздер мен цитаталарды жазуға деген құштарлығын арттырды. Жергілікті көшелерде мектеп формасы – көк пальто, тізелі шалбар және сары шұлықтар көңілсіздік тудырды. Мектептегі тамаққа келсек, Левиннің айтуынша, ол қорқынышты болған, сондықтан жақсырақ тамақ табуға тырысты және жасөспірім кезінен бастап өзіне қолжетімді ең жақсы мейрамханаларды іздеді. Левин Кембридж университетіне оқуға түсуді үміттенеді, бірақ «The Times» газетінде жарияланған некрологында айтылғандай, ол «Оксбриджге қабылдануға лайық емес» деп есептелді. Левин шебер дебатшы болды; ол студенттік газет «The Beaver» үшін опера туралы және басқа да көптеген тақырыптар бойынша жазды, опера оның өмір бойы құмарланған нәрсесіне айналды. Левиннің еврей тегі, сондай-ақ стенография және теріп жазу дағдылары оны бірден қабылдауға мүмкіндік берді. Содан кейін ол желіні пайдаланды: «клишелер тізімі ұзақ болды»; «екі құлағы саңырау, ақыл-ойы кеміс аборигенге Double Your Money-ден 32 фунт стерлингке байыптырақ кетуге қиындық тумайды»; ал желідегі алғашқы жүз күннен кейін ол оның көру көрсеткіштерін «осындай бағдарламалардан ләззат алатын жеткілікті ақымақ адамдардың саны» деп түсіндірді.

Көрермен

1956 жылы Левин Труттың Суэц дағдарысындағы ағылшын-француз әскери қимылын қолдауына қатысты келіспеушілікке ұшырады. Левин тағайындалған кездегі "The Spectator" редакторының көмекшісі Брайан Инглис кейіннен Левин қанағаттандырмайтын болса, оны ауыстыруға дайын болғандықтан, "Тапыр" деген псевдонимді таңдағанын айтты. #tag:ref Бірақ "The Daily Telegraph" газетінің некрологында «Колин Уэлч, "The Telegraph"-те Парламенттік сипаттамаларға жаңа стиль енгізген еді, ол Пресс-галереядан Коммундардың көрінісін, сахнадағы орындықтардан спектакльді қарап отырғандай бейнелейтін, жартылай драмалық және жартылай кабарелік қойылымды бағалағандай жазатын» делінген. Соңғысы Лорд Дилхорн титулына ие болғанда, Левин оны Лорд Стилборн деп атады. "Тапыр" Левиннің "The Spectator" үшін жазған жалғыз туындысы емес. Ол британдық билік органдары ұстаған үш арабтың босатылуы үшін өткізілген науқаннан бастап, тыйым салынған "Леди Чаттерлидің ғашығы" романының жариялануын қолдауға және зейнеткер Лорд Годдардты сынауға дейін көптеген тақырыптар бойынша жазды. Соңғысы 20-дан астам жоғары судьяның Левинге қарсы қылмыстық жала жабу ісін қозғауына себеп болды, бірақ қудалау болған жоқ, ал Годдардтың кекшілдігі, алдауы және бейтараптығы туралы оның айыптауларының негізділігі соңғы кезде ғана расталды. 1959 жылы Гилмор меншік иесі қызметін сақтап тұрған күйінде редакторлық қызметтен бас тартып, оның орынбасары Брайан Инглис оны алмастырды, ал Левин Инглистің көмекші редакторы болды. Осы жылы оның тағы бір қарсыласы Харольд Макмилланның жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Левин "Тапыр" бағанын тоқтатып, өзін үмітсіз сезінетінін мәлімдеді. Ол өзінің рецензиялау стилін Бернард Шоудың 19 ғасырдың соңындағы музыкалық рецензияларының үлгісімен құрды. Ол әріптес сыншысына Шоудың жинақталған сын-пікірлерінің басылымын сыйға тартты және мұқабаның ішкі жағына: «Егер сіз менің бұрыннан ұрлаған тіркестеріммен кездессеңіз, оны жасырып тұруыңызды үміттенемін» деп жазды. Гилмор Левиннің Инглистің орнын баса редактор болып алмастыруына қатысты үміттерін қолдамады және 1962 жылы Левин "The Spectator" және "The Daily Express" газеттерінен кетіп, "The Daily Mail" газетінің драма сыншысы болды. Левин BBC телеарнасының жаңа апталық кешкі сатирикалық шоуына, "That Was the Week That Was" шоуына тұрақты қатысуға шақырылды, онда ол камераға өзі жек көретін нәрселер туралы монологтар айтты және сұхбаттар жүргізді, «дебаттағы түрлі шулы алыптарға қарсы тұратын кішкентай тұлға» ретінде көрінді. Актриса Агнес Бернелл болды, оның күйеуі Десмонд Лесли болды. Левин Робин Рэй, Джойс Гренфелл, Дэвид Аттенборо және Ричард Бейкер сияқтылармен бірге жиі панель мүшесі ретінде қатысты. Левин өзінің алғашқы кітабын 1970 жылы жариялады. "Көсілмелі жылдар" деп аталған кітабының тақырыбы "Британия және 60-шы жылдар" деген қосымша сөздермен анықталды. 22 жеке тарауда Левин онжылдық кезеңдегі британдық өмірдің әртүрлі аспектілерін қарастырды. Оның тақырыптарына Гарольд Макмиллан және Гарольд Уилсон сияқты танымал тұлғалар (Левин оларды «Күрек және Балтагер» деп атады), сондай-ақ монархия, шіркеулер және Британ империясының соңғы күндері сияқты институттар кірді. Кітапта 1968 жылғы студенттік тәртіпсіздіктер және «Леди Чаттерлидің ғашығы» романының баспагерлеріне қарсы әдепсіздік ісі сияқты жекелеген оқиғалар да қарастырылды. Левиннің индекске деген қызығушылығы "Көсілмелі жылдар" кітабымен айналысқан кезде пайда болды. Ол кітап үшін өзінің жеке индексін жасады және «тапсырманы аяқтағаннан кейін, оны қайтадан жасамастан, өлімге де дайын екенімді, тіпті өте жағымсыз жағдайда да, ант еттім». Ол Чаттерли ісі бойынша бақытсыз прокурордың есебінен әдепсіз әзілді индексіне енгізуге тырысты, бірақ индекстеудің қиындығы соншалықты болды, ол Индекстеушілер қоғамының жақтаушысы болды. Ол бұл тақырыпта бірнеше мақалалар жазды және кітаптарды қарағанда жақсы индекстерді мақтап, нашар индекстерді сынады.

" Таймс " газеті

1970 жылдың маусым айында жалпы сайлау науқаны кезінде Левин «The Daily Mail» газетінің иелері Лорд Ротермир және оның ұлы Вере Хармсвортпен келіспеді. Левиннің шарты оған өзі қалағандай жазуға толық еркіндік берді, бірақ Хармсворт, бекем консерватор, Левиннің басқа ірі партия – Лейбористік партияны қолдауын цензуралауға тырысты. Соңында ол «The Times» газетімен келісімге келді, себебі либералды «Guardian» газеті консервативті «The Times» газетінен оның саяси көзқарастарына жақын болса да, «Мен жұмыс істеген газеттің бағытына қарсы жазғанды, оның бағытымен бірге жазғаннан гөрі ыңғайлырақ сезіндім» деді. «The Times» газетіндегі некрологы бұл шешімге газет ұсынған жақсырақ төлемақы да ықпал еткен болуы мүмкін екенін қосты. «The Times» газетіне жұмысқа орналасқаннан кейін бірнеше апта өткен соң Левин сотқа шағымданып, қызу дау тудырды. Біріншісі 1971 жылдың наурызында «Флит-стриттегі пайда мен арсыздық» деген мақаласында болды, онда ол Ротермирді «The Daily Mail» және «The Daily Sketch» газеттерінің бірігуі кезінде жасырын әрекеттері мен жеке ашкөздігіне айыптады. Левиннің қайтысынан кейін «The Times» газеті 1971 жылдан бері жарияланған ақпарат Годдардты сынауына «қатты қолдау көрсеткенін» мәлімдеген мақала жариялады. Кейде Левин масалардың жеке өмірі туралы мақалалар сериясы сияқты, тіпті қисынсыз мәселелер туралы жазды. Ал кейде ол өте маңызды моральдық мәселелер туралы жазып, сол және оң жақтың авторитарлық режимдерін әрқашан айыптады. Ол былай деді: «Менің бір жағынан Кеңес Одағы мен оның империясына, екінші жағынан Оңтүстік Африкаға кіруімді тиісті үкіметтер тыйым салған. Бұл шешімдер мен үлкен қуанышпен тағып жүретін екі медаль болып табылады және мен тек бір медаль тағып жүргендерді партиялық деп айыптайтындарға терең күдікпен қараймын». Ол өнер туралы үнемі жазды. Музыка жиі кездесетін тақырып болды; ол Вагнерге құмарлығымен танымал болды, ал басқа сүйікті композиторларының ішінде Шуберт пен Моцарт бар еді. Ол өзі бағалаған орындаушылар – Отто Клемперер, Альфред Брендель және Кирил Те Канава туралы жазды. Ол көркем өнерге жиі жүгінбеді, бірақ оған келгенде оның пікірлері анық және өткір болды. Ол 1984 жылғы Рафаэльге дейінгі көрме туралы: «Мен өмірім бойы, тіпті 1967 жылғы Миллестің көрмесінде де, бір уақытта бір жерде соншалықты жиренетін қоқыс көрген емеспін» деп жазды. Оның әдебиет туралы білімі мен сүйіспеншілігі көптеген жазбаларында көрінді; оның ең танымал туындыларының бірі – Шекспирдің күнделікті тілге тигізген әсері туралы ұзақ абзац. Ол былай басталады:

Арианна Стассинопулос (Хаффингтон)

1971 жылы Левин «Face the Music» бағдарламасында Арианна Стассинопулос (кейін Арианна Хаффингтон деп танылған) атты жаңа қатысушымен бірге пайда болды. Ол 42 жаста болса, ол – 21 жаста. Ол оның өмірінен өткеннен кейін былай деп жазды: «Ол менің өмірімдегі ғана емес, сонымен қатар жазушы ретінде ұстазым және ойшыл ретінде үлгім болды». Стассинопулоспен бірге ол Ұлыбритания, Ирландия, Еуропа және Австралиядағы фестивальдерге сапар шекті. Кейін ол осы тақырыпта «Жүргізілген тур» (1982) атты кітап жазды. Кітап жарық көрген кезде олар енді бірге болмады. 30 жасында ол оған терең ғашық болғанмен, бала сүйгісі келді; Левин ешқашан үйленгісі немесе әке болғысы келмеді. Ол одан айырылу керек екенін түсінді және 1980 жылы Нью-Йоркке көшіп кетті.

1980 жылдар

1981 жылы Левин Руперт Мердок газетті сатып алғаннан кейін «The Times» газетінен демалысқа шықты, ал Реис Моггтың орнына Харольд Эванс редактор болды. Эванс пен Левин дос болған, бірақ Левин Чарльз Дуглас Хоумды тағайындауды қалағандығын ашық айтқан еді. Бұл 1979 жылы «Таймс» газетінің баспагерлердің шамамен бір жылға созылған ереуілінен кейін қайта жандануы кезіндегі оның алғашқы қадамын еске түсірді: оның алғашқы мақаласы «Сонымен қатар» деген сөзбен басталды. 1980 жылдарға қарай Левиннің танымал болуы сатираның нысанына айналды. ITV телеарнасының сатирикалық «Spitting Image» шоуы оны «Бернард Левин мен Джонатан Миллер сөйлейді» атты скетчте танымал зиялымен бірге жоғары деңгейдегі әңгімеде пародиялады. Осы кезде Левиннің саяси көзқарастары оңға қарай жылжыды және ол газетінің бағытына қарсы жазған жоқ. Левин ешқашан автобиография жарияламады, бірақ 1983 жылы жарық көрген «Күшті сезімдер» кітабында оның басты құштарлықтары туралы тараулар бар: кітаптар, суреттер, қалалар, серуендеу, Шекспир, музыка, тамақ-су және рухани жұмбақ. Кітап «Арианнаға, құштарлықтан да артық» деп арналған. Олар өмір бойы дос болып қалды. Онда Левиннің «The Times» газетінде жариялаған 1667 сөзден тұратын сөйлемдері бар, ол 212-беттен басталып, төрт беттен кейін аяқталады; онда Левин Еуропа, Азия және Америкадағы ең жоғары бағаланған мейрамханалардың тізімін келтіреді. Сондай-ақ, Левиннің биполярлық бұзылысқа ұқсас депрессиямен күресі туралы қысқаша айтылады. 1980 жылдары Левин Channel 4 телеарнасы үшін үш телесериал түсірді. Біріншісі, 1985 жылы көрсетілген «Ганнибалдың ізімен» фильмінде Левиннің біздің заманымыздан бұрын 218 жылы Италияға шабуыл жасаған Ганнибалдың болжамды жолын басып өткені көрсетілген. Бағдарлама Левиннің 320 шақырымдық сапарынан кейін Айгес-Мортеден Италияға дейін француз Альпі тауларындағы Квирас аңғарындағы жолды көрсетті. Ол барлық көлік түрлерін пайдаланудан бас тарту ниетіне адалдық танытты және Ронаны қайықпен кесіп өтуден басқа, барлық жолды жаяу өтті. 1987 жылы «Рейннің соңына» атты еңбегімен Рейн өзенінің екі бастауынан, Швейцариядағы Хинтеррайн және Фордеррайн өзендерінен бастап солтүстікке қарай Роттердамдағы сағасына дейін жалғастырды. Осы аралықта ол швейцариялық азаматтық армиямен маневрлерге қатысты, Лихтенштейн банкирлерін аралады, Констанц көлінде швейцариялық-неміс шекарасын зигзагтап өтті, Хохенемс қаласындағы Шубертиада мен Брегенцтегі операға қатысты, Баден-Бадендегі шипалы суларда болды, Кёльн суын өндірушілерді аралады және Базельде Эразмға құрмет көрсетті. Үш серияның соңғысы 1989 жылы Нью-Йорктегі Бесінші авенюмен Вашингтон скверінен Гарлем өзеніне дейін жасалған саяхат туралы болды. Бұл серияда ол байлық пен кедейліктің ең шекті деңгейлерін көріп, көптеген түрлі адамдармен кездесті, олардың кейбіреулері танымал (мысалы, Жаклин Кеннеди Онассис және Дональд Трамп), ал кейбіреулері емес (соның ішінде қылыш жұтатын моноциклші және Орталық парктегі жалқы әйел). Ол үш серияның әрқайсысы бойынша кітаптар жазды, олар тиісінше 1985, 1987 және 1989 жылдары жарық көрді.

Соңғы жылдар

Левиннің дененің салмағын ұстауы 1988 жылдан бастап қиындыққа ұшырады, бірақ Альцгеймер ауруы 1990 жылдардың басында ғана анықталды.

Құрмет көрсетулер мен еске алулар

1990 жылы Левин журналистикаға қосқан үлесі үшін CBE орденімен марапатталды. Ол 1984–1985 жылдары Ағылшын қауымдастығының президенті, ал 1985–1988 жылдары вице-президенті болды. 1977 жылдан бастап LSE-нің құрметті профессоры болды, ал 1976 жылы Польша эмигранттық үкіметінің Polonia Restituta орденімен марапатталды. "Таймс" газеті оның қазасы туралы хабарлағанда Левинды "өз кезінің ең танымал журналисі" деп сипаттады.