Кіріспе

1639 жылғы Сегізжылдық соғыстың теңіз шайқасы

26 қыркүйек:
Аэмилия 57 (Тромп, флаг-капитан Баренд Барендс Крамер) Роттердам
Фредерик Хендрик 36 (Питер Питерс де Винт) Амстердам; 21 қазан күні бұл кеме Витте де Виттың флагманы болды
Холландсхе Туйн 32 (Ламберт Ийсбрандсзон Халфхоорн) Солтүстік Ширек (Noorderkwartier)
Саламандер 40 (Лауренс Питерсз Бакхёйзен) – WIC кемесі
Гельдерланд 34 (Виллем ван Колстер) Роттердам
Сампсон 32 (Клаас Корнелисз Хам) Солтүстік Ширек
Омландия 28 (Ян Гербрандсзон) Фризия
Гроот Кристофель 28 (Солтүстік Ширек адмиралдығы жалдаған, Фредерик Питерсзон) – 26 қыркүйекте жарылып кетті
Девентер 28 (Роберт Пост) Амстердам
Гидеон 24 (Хендрик Янсз Камп) Фризия
Меерминне 28 (Ян Паулуссон) Зеландия
Веере 32 (Корнелис Рингельсзон) Зеландия

Күштердің қосылуы 27 қыркүйек:
Маэгт ван Дордрехт 42 (Вице-адмирал Витте де Вит) Роттердам
Оверийссел 24 (Жак Форант) Амстердам
Утрехт 30 (Геррит Мейндертсз ден Уйл) Амстердам
Синт Лауренс 32 (А. Доммертсзон)
Боммел 28 (Сибрант Барентс Ватердринкер) Амстердам

Күштердің қосылуы 28 қыркүйек:
Банкерт эскадрильясы:
’т Вапен ван Зеланд 28 (Вице-адмирал Йост Банкерт) Зеландия
Зеериддер 34 (Франс Янсз ван Влиссинген) Зеландия
Зютфен 28 (Йорис ван Катс) Амстердам
Вальхерен 28 (Ян Теунисз Слейс) Амстердам
’т Вапен ван Холланд 39 (Ливен Корнелисз де Зеув) Солтүстік Ширек
Нептунис 33 (Альберт 'т Йонген Хоен) Солтүстік Ширек
Амстердам 10 (Питер Барентс Дорревелт) Амстердам
Дренте 16 (Геррит Веен) Амстердам
Роттердам 10 (Йорис Питерсз ван ден Броке) Фризия
Арнемуйден 22 (Адриаен Янсз де Глоэйенде Овен) Зеландия
Тер Гоэс 24 (Абрахам Крийссен) Зеландия
Фрисланд 22 (Тярт де Гроот) Фризия
Күштердің қосылуынан кейін 30 қыркүйек
Эвертсен эскадрильясы:
Влиссинген 34 (Вице-адмирал Йохан Эвертсен, флаг-капитан Франс Янсен) Зеландия
Де Вит эскадрильясы: отыз кеме, төрт өрт кемесі
Йол эскадрильясы, жеті кеме:
Юпитер (Корнелис Корнелисз Йол "Хотебеен") WIC
Де Нейс эскадрильясы, сегіз кеме
| қазалар1 = 35 40 кеме 5,000 теңізші немесе морской пехотинец 3,000 әскер Ағылшында тұтқынға алынған немесе интернирленген
| қазалар2 = 100–1,000 адам 1–10 кеме жоғалды

Даунс шайқасы 1639 жылдың 21 қазанында (Жаңа стиль) Сегізжылдық соғыс кезінде өтті. Испан флоты, адмирал Антонио де Окендо басқаруымен, лейтенант-адмирал Мартен Тромптың басқаруымен голландтық күштермен шешуші түрде жеңілді. Жеңіс ағылшын арнасының теңіздік бақылауын қалпына келтіруге жасалған испандықтардың күшін тоқтатты және теңіз жолдарындағы голландтық үстемдікті растады, сонымен қатар бұл жауынгерлік тактиканы көрсететін алғашқы ірі шайқас болды. Соғыс Испанияның бас министрі Оливарес Фландрия армиясына 50 әскери кемемен бірге үлкен әскерлер мен жарақтар конвойын жібергенде басталды. 1621 жылдан бастап, Каналдағы испандық теңіздік қызметі жоғары голландтық флотпен тікелей қақтығыстан аулақ болуға бағытталған, ал олардың сауда кемелеріне Дюнкерк пен Остенд базаларынан шабуыл жасады. Осы саясаттың өзгеруіне байланысты Окуендоға күшейткіштерді жеткізуге, сонымен қатар голландтықтарды шайқасқа әкелуге бұйрық берілді; Оливарес жеңіске жету испан беделін қалпына келтіреді және Штаттар генералдарын бейбітшілік шарттары туралы келіссөз жүргізуге мәжбүр етеді деп үміттенді. Испандықтар 11 қыркүйекте Ла-Мансқа кірді және 16-18 қыркүйек аралығында голландтықтар бірнеше шайқас жасады. Екі жақтағы шығындар аз болды, бірақ Окуендо Довер мен Дил порттарының арасындағы зәкірлеуге, Даунсқа бас сауғалады, онда ол ағылшын бейтараптығынан қорғалды. Голландтық флот мұнда блокадаға ұшырағанмен, күш-жігердің көп бөлігі шағын, жылдам фрегат арқылы Дюнкеркке жеткізілді. 21 қазанда голландтар Даунсқа кірді және испан флотына оттық кемелермен шабуыл жасады. Тар суларда маневр жасай алмай, қарсы желмен испандықтар онға жуық кемені жоғалтып алды немесе жойды, ал тағы он екі кеме қашып құтылудан аулақ болу үшін өздерін құрлыққа ұшырды. 1640 жылдың қаңтарында Голландияның Бразилияға қарсы осындай көлемдегі экспедициясының кері қайтарылуымен бірігіп, Голландияның теңіздегі үстемдігіне қарсы күрестің аяқталғанын және испан сотының соғысты жеңуге болмайтынын мойындағанын білдірді. Аяқтама
Франко-испан соғысы 1635 жылы басталғанда Испания Голландия Республикасымен сексен жылдық соғыста, сондай-ақ отыз жылдық соғыста император Фердинанд II-ді қолдады. Испания империясының қарсыластарынан әлдеқайда көп ресурстары болғанымен, бірнеше майданда соғысу оларды ұзақ және осал байланыс желілеріне сүйенуге мәжбүр етті. Ең маңыздысы - Испания жолы, Италиядағы әскерлер мен олардың иеліктерінен Фландрия армиясына жеткізілетін жер үсті жолы. Бұл Нидерландыдағы соғыс үшін өте маңызды болды, өйткені Нидерландтың теңіздегі басымдығы оларды теңіз арқылы жіберуді қиындатты. 1638 жылдың желтоқсан айында француздық армия Бернард Саксенскийдің командасымен Веймар Альзастағы Брайсахты басып алды, бұл испандық жолды қиып тастады (картаны қараңыз). Алайда испандықтар испандық Нидерландыдағы Дюнкерк пен Остендке голландтық шабуылдарды жеңіп, тамыз айында Гетериядағы француз теңіз жеңісіне қарамастан, оларды Фуэнтеррабиядан шегінуге мәжбүр етті. Бұл бас министр Оливаресті Фландрияны нығайту үшін үлкен конвой жіберу арқылы испан теңізінің беделін қайта нығайтуға талпындырды. Жерорта теңізінен 22 галереяны алып тастау, жедел құрылыс бағдарламасымен біріктіріліп, 1639 жылдың тамызына қарай Оливарес 6500 теңізші мен 8000 теңізші жасақтаған 50 әскери кеме мен бірнеше кіші кемеден тұратын флотты құрастырды. Сонымен қатар, Фландрия армиясы үшін 9 000 қосымша күш пен үш миллион эскудо 30 көлікпен жеткізілді, оның ішінде Германия мен Англиядан шартталған кемелер болды, олар Карл I-мен келісімшарт жасасты. 1630-жылдардың басында пайда болған және "Англия жолы" деп аталатын бұл ағылшындық бейтараптықты пайдаланып, Доверге жеткізілімдер мен адамдарды жіберді, онда олар кішкентай, жылдам кемелерге ауысты. Мамыр айында тоғыз кемеден тұратын флотилия осы жолмен 1500 адамды Фландрияға тасып әкелді. 1621 жылдан бастап испандықтар голландтық флотпен үлкен қақтығыстан аулақ болып, Дюнкеркте орналасқан Фландрия армадасы мен олардың сауда кемелеріне жасалған рейдтерді қолдады. 1637 жылдың қазан айында А-Коруньядан Дюнкеркке дейін 5 мың адамды алып барған А-Корунья армадасының қолбасшысы Лоп де Хосес, қайтып оралғанда 20 голландтық сауда кемелерін басып алды. Енді толыққанды шайқасқа ұмтылуға сенімді болған Оливарес оған экспедиция командалығын ұсынды, бірақ де Хосес голландтықтарды жеңе алатынына күмәнданды, әсіресе оның күшінің маңызды бөлігін құрайтын галереялар Каналда тиімді болмайтындықтан. Ол осы лауазымнан бас тартты, оның орнына Антонио де Окендоға, Жерорта теңізіндегі адмиралға берілді. Оливарес голландтықтардың күшін тоқтатуға және Окуендоға оларды шайқасқа шақыруға үміттенеді.

Салдары

Испан жаяу әскерінің көп бөлігі, ақшаның басым бөлігімен бірге, Фландрияға жетуге үлкерді, бірақ голландтардың керемет жеңісі теңіз күшінің тепе-теңдігінде маңызды өзгеріс болды. Испан флотының көп бөлігі, жылдар бойы құрылыс жұмыстары жүргізілгеннен кейін, жойылды, ал блокаданы бұзып өткен кемелердің көптегені ауыр зақымдар алды. Бірнеше айдан кейін, тағы бір үлкен испан экспедициясы, бұл жолы Голланд Бразилиясына бағытталған, де соққыға ұшырады. Отыз жылдық соғыстың ауыр жүктемесімен қиналған Испания теңіз үстемдігін қайта құруға жағдай таппады. Осы екі ірі теңіз жеңілісі испандықтар үшін Иберия түбегінде де салдарына ие болды, португалдықтардың испан короліне қарсы көтеріліс жасауына себепкер болды. Голландтар мен Дюнкерк каперлері арасындағы сауда үшін күрес жалғасты. Бұл конвой – көптеген конвойлардың бірі ғана еді, бірақ голланд блокадасын бұзу кезінде олар көптеген өмір мен кемелердің құнына түсті. Бұл күрделі операциялар Испанияның Габсбург әскерлері мен қаржысын осал жағдайға түсірді. Голландтар, англиялықтар және француздар Испанияның Кариб теңізіндегі шағын аралдық иеліктерін басып алды. Бірақ Испания үшін ең ауыр салдары Оңтүстік Нидерландтағы позициясын сақтаудағы қиындықтар болды. Тромп елге оралысымен қаһарман ретінде қарсы алынды және 10 000 гульденмен марапатталды, бұл Де Виттің қызғануына себеп болды, ол тек 1 000 гульден ғана алды. Де Вит Тромпты ашкөз, ал өзін шайқастың нағыз қаһарманы деп бейнелейтін анонимді памфлеттер жазды. Испания теңіз күшіндегі үстемдігін жоғалтқанда, Англия әлсіз болса, ал Франция әлі де күшті теңіз флотына ие болмағанда, 1648 жылы бейбітшілік шарты жасалғаннан кейін голландтар өз теңіз күштерін айтарлықтай азайтты. Сондықтан, тиімсіз теңіз әкімшілігімен және жеткілікті емес, жеңіл кемелермен, олар ағылшыздармен болашақ күресте өте қиын жағдайда табады. Дегенмен, олар ағылшыздарға қарағанда саудада үлкен артықшылықтарын сақтап қалды, екінші ағылшын-голланд соғысынан бастап 18 ғасырдың басына дейін голланд теңіз саудасы мен теңіз күшінің өсу кезеңіне енді.