Кіріспе
Француз фотографы және суретшісі Жак Анри Лартиг (laʁtig; 13 маусым 1894 – 12 қыркүйек 1986) – француз фотографы және суретшісі, автомобиль жарыстары, ұшақтар және париждік әйел модельдерін түсірген фотосуреттерімен әйгілі.
Jacques Henri Lartigue (laʁtig; 13 June 1894 – 12 September 1986) was a French photographer and painter, known for his photographs of automobile races, planes and female Parisian fashion models.
Өмірбаян
Париждің батысындағы Курбевоиде бай отбасында дүниеге келген Лартиг жеті жасынан бастап фотосуретке түсе бастады. Ол достары мен отбасын ойнап-күліп, жүгіріп, секіріп, үйде жасаған жарыс машиналарын жарыстырып, желкендер, ұшақтың моделін жасап, Эйфель мұнарасына көтеріліп суретке түсірді. Ол Kodak Brownie камерасын көшпелі суреттерге қолданған алғашқы суретшілердің бірі болды. Сонымен қатар, ол Купе Гордон Беннетт және Франция Гран-приі сияқты спорттық жарыстарды, Габриэль Воазин, Луи Блерио, Хуберт Латам, Луи Полхан және Ролан Гаррос сияқты авиация пионерлерінің алғашқы ұшуларын фотоға түсірді. Ол Франция ашық теннис чемпионатында Сюзанн Ленглен сияқты теннисшілерді де өз камерасына түсірді. Оның көптеген алғашқы, танымал фотосуреттері бастапқыда стереода түсірілген, мысалы, «Жасырын тереңдіктерде» көрінеді, бірақ ол сонымен қатар әртүрлі форматтарда және медиада көптеген суреттер жасады, оның ішінде әртүрлі өлшемдегі шыны тақталар, автохромдар және пленкалар бар. Ол жас кезінен бастап фотосуреттерін өзі дамытты. Ол драматург Саша Гитри, әнші Ивонн Принтемп, суретшілер Кис ван Донген, Пабло Пикассо және суретші, драматург, кинорежиссер Жан Кокто сияқты әдебиет пен өнер қайраткерлерінің көптеген достары болды. Ол сондай-ақ кинорежиссерлер Жак Фейдер, Абель Ганс, Роберт Брессон, Франсуа Трюффо және Федерико Феллинидің түсірілімдерінде жұмыс істеді, және осы танымал тұлғалардың көптегені оның фотосуреттерінің нысаны болды. Дегенмен Лартиг өзімен кездескендердің барлығын суретке түсірді. Оның ең көп шабыттанған музалары – оның үш әйелі және 1930 жылдардың басындағы сүйіктісі, румыниялық модель Рене Перле болды. Оның алғашқы кітабы «Ғсырдың күнделігі» Ричард Аведонмен бірлесіп жарық көрді. Кітап 1971 жылы Rencontres d'Arles кітап сыйлығында аталып өтті. Келесі жылы ол фестивальдің құрметті қонағы болып сайланды. Ол өмірінің соңғы үш онжылдығында да фотосуретке түсіруді жалғастырып, ақырында коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Мишель Турнье «Жак Анри Лартиг және Жанлуп Сифф» атты кештік көрсетілім ұсынды. 1974 жылы оның туындылары «Filleuls et parrains» атты топтық көрмеге қосылды. 1984 жылы Франсуа Рейхенбахтың «Лартиг, 90-шы жылдар» фильмі жарық көрді. Сонымен қатар, оның стерео және панорамалық фотосуреттеріне негізделген «Жак Анри Лартигтің 6x13» жұмысы фестивальде көрсетілді. Кештің бір көрсетілімі 1994 жылы Патрик Ройгиердің «J. H. Lartigue, l'amateur de rêve» фильмі болды, сондай-ақ «Lartigue a cent ans» атты соңғы көрме ұсынылды.
Жинақтар
Лартигтің туындылары әлемнің көптеген мекемелерінің тұрақты коллекцияларында сақталады, оның ішінде Гарвард өнер мұражайы, Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы, Джордж Истман мұражайы, Детройт өнер институты, Мичиган университетінің өнер мұражайы, Сан-Францисконың заманауи өнер мұражайы, Принстон университетінің өнер мұражайы, Заманауи өнер мұражайы және Қазіргі заманғы фотография мұражайы бар.
Мұра
Альберт Плеси мен Реймонд Гроссетпен бірге 1954 жылы Лартиг «Gens d'images» қауымдастығын құрды, ол жеке немесе кәсіби қызметінде кез келген ортадағы тұрақты немесе қозғалыстағы бейнелерге қызығушылық танытатын, оларды ой-толғаныс пен пікірталасқа арқау ететін адамдарды мойындайды. Ол фотосуретке екі сыйлық тартады: Ниепс сыйлығы және Надар сыйлығы. Лартигтің ұлы Дани, суретші және көсілген қосқанаттыларға маманданған белгілі энтомолог, Сент-Тропедегі өте тар көшеде орналасқан шағын «La Maison des Papillons» мұражайының меценаты болды, онда оның әкесінің суреттері мен естеліктері және әдемі безендірілген көптеген көсілген қосқанаттылар коллекциясы жиналған. Американдық режиссер Уэс Андерсон Лартигтің туындыларының жанкүйері және оларды өзінің фильмдерінде пайдаланды. «Рашмор» фильміндегі бір кадр оның фотосуреттерінің біріне негізделген, ал Лартигтің келбеті Стив Зиссумен бірге «Теңіз өмірі» фильміндегі Лорд Мандрейк портретінің негізі болды. «Зиссу» - Лартигтің бауыры Мориске берген лақап аты еді. Париждің оңтүстік-батысындағы Исси-ле-Мулинодағы T2 трамвай желісіндегі бір станция Лартигтің құрметіне аталған, сондай-ақ оның атымен аталатын көшеге жақын орналасқан.