Кіріспе

Оңтүстік-шығыс Даниядағы арал. Ең ірі қаласы – Нюкобинг Фальстер, онда арал тұрғындарының 40% астамы тұрады. Басқа қалалар: Стуббекёбинг, Нёрре Алслев және Гедсер. Фальстер солтүстіктегі Зеландия аралымен және оңтүстік-батыстағы Лоланд аралымен автомобиль және теміржол арқылы байланысады. Бұл байланыстар Маснедо және Фаро сияқты кішірек аралдарға да салады. Еуропалық E47 тас жолы Копенгагенді Фальстер арқылы Гамбургке (Германия) жалғастырады.

Тарих

Орта ғасырлардан бастап 1766 жылға дейін Фальстердің көп бөлігі патшаның меншігінде болды. Шамамен 1231 жылғы король Вальдемардың халық санау кітабында барлық приходтар мен ауылдардың көпшілігі тізімделген. Фальстердің екі маңызды қаласы – Нюкёбинг және Стуббэкёбинг, екеуі де 12 ғасырдың соңында негізделген. Орта ғасырларда арал 1158 жылы вендтермен, ал 1253 жылы Любекпен болған соғыстармен танылды. 1509 жылғы санауда бұрын аталған 110 ауылдың 90-ы ғана көрсетілген. Керісінше, онда негізінен жағалау бойында орналасқан 29 жаңа елді мекендер тізімделген. 16 ғасырда Фальстерде жергілікті аристократияға тиесілі бірнеше шаруашылықтар болды, бірақ 1560 жылдан 1630 жылға дейін олар бірте-бірте тәждің меншігіне қайтарылды, ол аралдың барлығын қайта иеленді. Осылайша, Фальстер Фредерик III-нің әйелі Софи Амалияның құдайы ретінде пайдаланылуы мүмкін болды, бірақ жоғары салықтардың салдарынан көптеген шаруашылықтар тасталып қалды. Фальстер 1718 жылдан 1766 жылға дейін патшалық мүлік ретінде басқарылды, содан кейін аукционда сатылып, он үлкен шаруашылыққа бөлінді, олардың бесеуіне кең жаңа егістік жерлер берілді. Алайда, егістік жерді жергілікті шаруалардың еңбек етуі арқылы дайындау қажет болды, бұл көптеген жанжалдарға әкелді. 1778 жылдан 1814 жылға дейін ауылдар қауымдық жерлерге алмастырылды және біртіндеп иеленушілерге көшті, бұл процесс шамамен 1860 жылға дейін аяқталды. 1880 жылдан кейін Фальстер кооперативтік сүт зауыттары мен мал сою орындарының құрылуымен экономикалық өсімді бастан кешірді, нәтижесінде ауыл шаруашылығы мал шаруашылығы мен жемдік дақылдарға шоғырланды. Сондай-ақ, 1890-1914 жылдар аралығында Нюкёбинг және Стуббэкёбингтегі зауыттарда өңделген қант қызылшасының өсірілуі де артты. Швеция мен Польшадан, әсіресе әйелдерден келген көптеген маусымдық жұмысшылар қант қызылшасын жинауға көмектесті, ал кейбіреулері қалды. 1872 жылы Ореховедтен Нюкёбингке дейінгі жаңа темір жол және Маснедоға (1884) және Варнемундеге (1903) темір жол паромдары Фальстерді баяу дамыған көлік орталығына айналдырды. Оның орны Storstrøm көпірінің (1937) және Farø көпірлерінің (1985) салынуымен нығайтылды. 1975 жылдан бері Фальстерде ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптегі қиындықтардың нәтижесінде жоғары жұмыссыздық деңгейі байқалды.

Туризм

Фальстер мариналарымен, құмды жағажайларымен және велосипед жолдарымен табиғаты бұзылмаған жерде тынығуға ниеттенген туристерді қызықтырады. Ең танымал курорттардың бірі – шығыс жағалаудағы Мариелист. Нюкобинг тар көшелермен ескі қала атмосферасын қоса алғанда, көптеген көрікті жерлер ұсынады. Орта ғасырлар орталығы ерекше қызығушылық тудырады, ол 1400 жылға шамамен салынған ортағасырлық қаланың бөлігі ретінде салынған ашық аспан астындағы мұражай және қаланың ең ірі көрікті жері. Нюкобингтегі басқа да көрікті жерлер – 15 ғасырда салынған аббат шіркеуі (Klosterkirke), қалалық мұражай және жануарлар бағы. Аралдың төңірегінде Дания трактор мұражайы және Эскильструптағы крокодилдер бағы, Стуббекьбингтегі мотоцикл және радио мұражайы, ал Гедсердегі геологиялық мұражай орналасқан. Мұражайда "Nordstjernen" (Солтүстік жұлдызы) аталған әлемдегі ең үлкен жылтыратылған гранат сақталып тұр.

Көлік

Фальстердің қалалары мен ауылдарын байланыстыратын автокөлік жолы мен магистральдық жолдары бар. Фальстер, Еуропалық Е47 бағыты бойынша Копенгагенді Гамбургке және оңтүстікке жалғайтын Farø көпірлері (Farøbroerne) арқылы ірі Зеландия аралымен байланысқан. Farø көпірлері кішкентай Farø аралында біріктіріледі, ал одан шығысқа орналасқан көршілес Møn аралына баруға мүмкіндік беретін тағы бір көпір бар. Фальстер Маснедо аралы арқылы Сторстрём және Маснедсунд көпірлері арқылы да Зеландиямен байланысқан. Оңтүстік-батыста E47 жолы Фальстерді Гулдборгсунд бұғазының астындағы туннель арқылы Лолланд аралымен байланыстырады. Лолландқа жалғасатын тағы екі көпір бар: бұғаздың солтүстік жағындағы Гулдборгсунд көпірі және Нюкёбинг Фальстердегі Фредерик IX көпірі. Nykøbing Falster теміржол стансасын Дания мемлекеттік теміржолдары басқарады. Копенгагенге Рингстед арқылы тұрақты жолаушылар пойыздары қатынайды. Копенгаген мен Гамбург арасында (Родби мен Путтгарден арасындағы теміржол паромдық байланысы арқылы) жүретін халықаралық пойыздар да осы стансада тоқтайды. Lokaltog компаниясы Насковке теміржол қызметін ұсынады. Теміржол Фредерик IX көпірі арқылы Лолландқа, ал Сторстрём және Маснедсунд көпірлері арқылы Зеландияға жетеді. Сондай-ақ, Nykøbingті аралдағы басқа қалалар мен ауылдармен, сондай-ақ Лолланд, Мён және Зеландиядағы бағыттармен байланыстыратын жиі автобус қатынастары бар.

Мәдени сілтемелер

Мари Груббе, оның трагикалық өмірі бірнеше өнер туындыларының сюжетіне алынған, оның ішінде ең белгілісі – Йенс Петер Якобсеннің 1876 жылы жазылған, ағылшын тілінде «Мари Груббе» деген атпен, ал 1917 жылы «Жетінші ғасырдың ханымы» деген атпен жарық көрген романы. Ол өмірінің соңғы жылдарын Фальстерде кедейлікте өткізді.