Кіріспе

Аргентина Республикасының Қарулы Күштері (испан тілінде: Fuerzas Armadas de la República Argentina) – Аргентинаның біріккен қарулы күштері. Оны Бас қолбасшы (президент) және азаматтық қорғаныс министрі басқарады. Әскери, әскери-теңіз және әуе күштерінен өзге, Қауіпсіздік министрлігі бағынындағы екі қауіпсіздік күші бар, олар қарулы қақтығыс жағдайында жұмылдырылуы мүмкін: Шекараларды және стратегиялық маңызы бар жерлерді күзетуге қолданылатын Ұлттық жандармерия; және ішкі маңызды өзендерді және теңіз аумағын қорғауға арналған Әскери-теңіз префектурасы. Дәстүрлі түрде Аргентина АҚШ-пен және, аз дәрежеде, Израиль, Канада, Германия, Франция, Испания, Беларусь, Италия және Ресеймен тығыз қорғаныс ынтымақтастығы мен әскери жабдықтау байланыстарын сақтайды. 2024 жылғы мәлімет бойынша, Бас штабтың қазіргі бастығы – Әуе күштерінің бригадир-генералы Ксавье Исаак.

Тарих

Аргентинаның ең көне әскери күштері – Аргентина армиясы және Аргентина теңіз күштері. Екеуі де 1810 жылы Аргентина Тәуелсіздік соғысы барысында құрылған, ал Аргентина әуе күштері 1945 жылы құрылды. Аргентина әскері 20-шы ғасырда болған бірнеше мемлекеттік төңкерістерде елдің институционалдық өмірінде белгілі бір рөл атқарды.

1955-1963 ішкі жанжал

1955 жылы президент Хуан Доминго Перонды биліктен құлатқан Революция Либертадора төңкерісінен кейін қарулы күштер «Көк және қызылдар» (Azules y colorados) деп аталған қарама-қарсы топтарға бөлінді. Бұл күрес 1963 жылы әскери қақтығыстармен аяқталып, Перонға қарсы болған қызылдар жеңіліске ұшырады.

1965 жылғы 90-шы операция

1965 жылы Аргентина әскері Антарктидада полковник Хорхе Э. Лиал басшылығымен «Операция 90» деп аталған 10 адамнан тұратын тобын ғылыми бақылаулар жүргізу және континенттің бір бөлігіне Аргентинаның талап етуін ілгерілету үшін жіберді.

1975 жылы көтеріліске қарсы күрес

1975 жылы қарулы күштер Тукуман провинциясында ERP (Эрмие Революционорио дель Пуэбло немесе Халықтық революциялық армиясы) партизандық тобын жою мақсатында кең ауқымды операция бастады. Бұл топ Аргентинаның солтүстік-батысындағы шалғай және таулы аймақта "революциялық ошақ" құруға тырысқан еді.

Ұлттық қайта ұйымдастыру процесі

Соңғы әскери диктатура, Ұлттық қайта ұйымдастыру процесі 1976 жылдан 1983 жылға дейін жалғасты. Изабель Перон Монтонерос және ERP террористік ұйымдарымен күресе алмағандықтан, 1976 жылғы Аргентина төңкерісі кезінде әскерилер билікті қолға алып, кездейсоқ ұстау, азаптау немесе өлім арқылы зорлықшыл коммунистік партизандарды жойды. Перонға көңіл білдірген Кристина Фернандес де Киршнер үкіметі бұрынғы хунтаны ақтаумен келіспей, қарулы күштерге қарсы шығып, өткендегі мемлекеттік терроризмді болдырмау үшін олардың өкілеттіктерін шектеді.

1982 жылғы Фолкленд соғысы

1982 жылғы 2 сәуірде Аргентина әскерлері Ұлыбританияның теңіз артындағы Фолкленд аралдарына басып кірді, одан кейін дереу Оңтүстік Георгияға шабуыл жасады. Ұлыбритания аралдарды қайтару үшін әскери күш жіберді. Аргентина 14 маусымда капитуляциялады. Капитуляцияның саяси салдары диктатураға қарсы наразылықтарға алып келді, бұл оның құлауын жеделдетті.

1983 жылы демократияға көшу

1983 жылы билікке келген Рауль Альфонсиннің демократиялық үкіметі 1970-ші жылдардағы қылмыстарды тергеді және бұрын-соңды болмаған (және Латын Америкасы бойынша жалғыз мысал) Хунталар сотын өткізді. Бірақ көп ұзамай армия көтерілістер мен ішкі тартыстарға ұшырады. Армияның ашық оңшыл топтары "Карапинтадас" (беттері боялған) қозғалысы арқылы бүлік көтерді. Көтерілістерді тоқтату үшін Альфонсин "Толық тоқтату" заңы мен "Міндетті бағыну" заңын қабылдады. Одан кейін президент болған Карлос Менем Хунталар сотында айыпталған әскерилерге президенттік кешірім берді. Аргентина тарихындағы соңғы әскери көтеріліс 1990 жылы басылғанға дейін армиядағы саяси шиеленіс толыққанды аяқталмады. 1989 жылдың қаңтар айында Ла Таблада болған шабуыл кезінде армия Женева конвенциясын бұза отырып, ақ фосфор қолданды (Бұл туралы 2001 жылдың 12 қаңтарында БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі комиссиясы ұсынған құжатта көрсетілген).

Перс шығанағындағы соғыс және 1990-шы жылдар

Аргентина 1991 жылғы шығанақ соғысына қатысқан Латын Америкасының жалғыз елі болды. Ол алғашқы кезеңде эсминец пен корвет, ал кейін БҰҰ-ның блокадасына және шығанақтың теңіз бақылауына қатысу үшін жабдықтау кемесі мен тағы бір корвет жіберді. "Альфиль операциясы" (ағылш. "Operation Bishop") деп аталған бұл операцияның сәттілігі, 700-ден астам ұстау және операция аймағында жүзу арқасында "Мальвина синдромы" деп аталатын жағдайды жеңуге көмектесті. 1990 жылдан 1992 жылға дейін Бардареро класындағы патрульдік қайықтар БҰҰ мандаты бойынша Орталық Америкадағы Фонсека шығанағына орналастырылды. 1994 жылы үш Драммонд класындағы корвет Гаитидегі "Демократияны қолдау" операциясына қатысты. Сонымен қатар, 1990 жылдары Аргентина Қарулы күштері БҰҰ мандаттарын орындауға баса назар аудара отырып, көршілес Бразилия және Чилимен тығыз қорғаныс ынтымақтастығы мен достық қарым-қатынас саясатын бастады. Аргентина әскерінің саны мен қаржысы азайтылды, бірақ президент Менем әскери қызметке шақыруды жойғаннан кейін, олар кәсіби деңгейге көтерілді. Фолкленд соғысынан туындаған британдық эмбарго ресми түрде алынып тасталды және Аргентинаға АҚШ президенті Билл Клинтон НАТО-ға қатыспайтын маңызды одақтас статусы берілді.

Құрылымы

Аргентина қарулы күштерінің үш тармағы Қорғаныс министрлігінің тікелей бағынысында, ал Аргентина Ұлттық жандармериясы және Аргентина Әскери-теңіз префектурасы, қауіпсіздік күштері ретінде, Қауіпсіздік министрлігінің тікелей бағынысында болады.

**Қарулы Күштер (Қорғаныс министрлігіне жауапты)**

| Ағылшын | Испан | Акроним | Тақырып | Ресми сайты |
|---|---|---|---|---|
| Ministry of Defense | Ministerio de Defensa | MINDEF | Федералды министрлік | https://web.archive.org/web/20161014182417/http://www.mindef.gov.ar/ |
| Argentine Army (includes Intelligence Service) | Ejército Argentino | EAA | Әскер | http://www.ejercito.mil.ar/ |
| Argentine Navy (includes Intelligence Service) | Armada de la República Argentina | ARA | Әскери-теңіз күштері | https://web.archive.org/web/20161015004044/http://www.ara.mil.ar/ |
| Argentine Air Force (includes Intelligence Service) | Fuerza Aérea Argentina | FAA | Әуе күштері | https://web.archive.org/web/19971014225715/http://www.faa.mil.ar/ |

**Қауіпсіздік Күштері (Қауіпсіздік министрлігіне жауапты)**

| Ағылшын | Испан | Акроним | Сынып | Ресми сайты |
|---|---|---|---|---|
| Ministry of Security | Ministerio de Seguridad | MINSEG | Федералды министрлік | http://www.minseg.gob.ar/ |
| Argentine National Gendarmerie (includes Scorpion Group) | Gendarmería Nacional Argentina | GNA | Жандармерия | https://www.argentina.gob.ar/gendarmeria |
| Argentine Naval Prefecture (includes Albatros Group) | Prefectura Naval Argentina | PNA | Әскери-теңіз префектурасы | https://web.archive.org/web/20160117010806/http://www.prefecturanaval.gov.ar/ |

**Қызметтер арасындағы мекемелер**

| Ағылшын | Испан | Акроним | Сынып | Ресми сайты |
|---|---|---|---|---|
| Armed Forces Joint General Staff (includes Intelligence Service) | Estado Mayor Conjunto de las Fuerzas Armadas | EMCFA | Бірлескен бас штаб | https://web.archive.org/web/20161012085249/http://www.fuerzasarmadas.mil.ar/ |
| National Directorate of Strategic Military Intelligence | Dirección Nacional de Inteligencia Estratégica Militar | DNIEM | Стратегиялық барлау дирекциясы | https://web.archive.org/web/20161014182417/http://www.mindef.gov.ar/ |
| National Geographic Institute | Instituto Geográfico Nacional | IGN | Географиялық институт | http://www.ign.gov.ar/ |
| Armed Forces Intelligence Institute | Instituto de Inteligencia de las Fuerzas Armadas | IIFA | Әскери барлау институты | https://web.archive.org/web/20070517091519/http://www.iifa.mil.ar/ |
| Armed Forces Scientific and Technical Research Centre (includes Information Security, Section 6) | Centro de Investigaciones Científicas y Técnicas de las Fuerzas Armadas | CITEFA | Ғылыми-зерттеу орталығы | http://www.citefa.gov.ar/ |
| Argentine Joint Training Centre for Peace Operations | Centro Argentino de Entrenamiento Conjunto para Operaciones de Paz | CAECOPAZ | Бірлескен оқу орталығы | https://web.archive.org/web/20060501014635/http://www.fuerzasarmadas.mil.ar/caecopaz/index.htm |