Кіріспе

Британдық инженер Итон Ходжкинсон FRS (1789 жылдың 26 ақпаны – 1861 жылдың 18 маусымы) – ағылшын инженері, құрылымдық есептеулерде математиканы қолданудың алғашқы дамуына үлес қосқан ғалым.

Ерте өмір

Ходжкинсон Нортвич, Чешир қаласына жақын Андертон ауылында шаруа отбасында дүниеге келді. Алты жасында әкесі қайтыс болғандықтан, анасы оны екі қарындасымен бірге өсірді, сондай-ақ шаруашылық бизнесін де жалғастырды. Анасы ұлын Нортвичтегі Уиттон грамматикалық мектебіне жіберді, мұнда ол классикалық білім алып, Англия шіркеуінде мансапқа дайындалу арқылы отбасының арманын орындауға ниеттенді. Алайда, бұл оның математикаға деген қабілетіне сай келмеді. Анасы оны Нортвичтегі кем беделді жеке мектепке ауыстырды, онда математикаға деген ынтасы қолдалып, дамытылды. Бірақ жас Ходжкинсон дене күшіне жеткенде, ол отбасылық шаруашылықта таптырмас адамға айналды және көп ұзамай білім алуды тоқтатты, өзін сонда толыққанды арнады. Дегенмен, шаруашылық оған грек және латын тілдері сияқты ұнаған жоқ. Отбасы достары Ходжкинсонның жақын жердегі Манчестерде өзіне лайықты қызмет табуы мүмкін екенін кеңес берді. Сондықтан 1811 жылы отбасы Салфордқа жалдамалы дүкен ашу үшін көшті. Ходжкинсон барлық бос уақытын ғылым мен математиканы оқып, Манчестердің ғылыми қауымдастығымен танысты, соның ішінде болашақ әріптесі сэр Уильям Фэрбернмен де кездесті. Ол математиканы оқып, Джон Далтонның шәкірті болды, екеуі Далтон 1844 жылы қайтыс болғанға дейін жақын дос болып қалды. Ол отбасы бизнесінен ерте зейнетке шығып, шағын зейнетақысын ғылыми жұмысына жұмсады. Ол екі рет үйленді, Кэтрин Джонс және Мисс Холдичпен. Балалары болған жоқ.

Ғылыми жұмыс

Ходжкинсон бірнеше тәжірибелер барысында құйма темір мен мәрмәр сияқты материалдардың тіректерінің беріктігін өлшеді. Ходжкинсон 1828–1830 жылдары Манчестерде сэр Уильям Фэрбернмен темір арқалықтарды, әсіресе Ливерпуль мен Манчестер темір жолының Уотер-стрит көпірін жобалауда жұмыс істеді. Оның жақсартылған қимасы 1830 жылы Манчестер әдеби және философиялық қоғамы тарапынан жарияланды және он тоғызыншы ғасырдың құрылымдық инженериясына зор әсер етті. Ол шоғырланған жүктеме үшін эмпирикалық формуланы шығарды, W (тоннада), арқалықтың екі қарапайым тірек арасындағы ұзындығының (L, дюйм), тереңдігінің (d, дюйм) және төменгі жиегінің ауданының (A, дюйм²) функциясы ретінде бұзылуын анықтайтын.

Оның арқалықтармен жұмыс істеу тәжірибесі оны Фэрбернмен бірге Британия көпірінің жаңа түтікшелі конструкциясы бойынша консультант ретінде таңдауға себеп болды. Фэрберн бірнеше прототиптерді жасап, сынақтан өткізді және көпір үшін соңғы нұсқаны әзірледі. Ходжкинсон да, Роберт Стивенсон да ауыр салмақты ұстап тұру үшін қосымша тізбектер қажет деп ойлады, сондықтан мұнаралар тізбектерге арналған орындармен салынды. Алайда Фэрберн тізбектердің қажеті жоқ екенін мәлімдеді және оның пікірі басым болды. Ол дұрыс болды, тізбектер ешқашан қолданылмады, бірақ мұнаралар бос қуыстармен сақталды.

Кейінгі жылдар

Ходжкинсон 1841 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1847 жылы Лондон университетінің колледжінде инженерлік механика принциптерінің профессоры атанды. 1849 жылы Ұлыбритания Парламенті оны темір жол құрылыстарында темірдің қолданылуын зерттеу үшін тағайындалған Корольдік комиссия жұмысына қатыстыруға бел буды, соның нәтижесінде металлдың шаршауын зерттеудің алғашқы жұмыстарын жүргізді. Өмірінің соңына қарай, оның зиялы қабілеттері төмендеді және ол Сальфорд қаласының Хайер-Броутон ауданында қайтыс болды.