Кіріспе

Грейс Металиус жазған 1956 жылғы роман.

«Пейтон Плейс» – американдық автор Грейс Металиус жазған 1956 жылғы роман. Роман Жаңа Англияда Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және кейінгі кезеңдердегі оқиғаларды қамтиды. Онда шағын, консервативті, әңгімеге құмар қалада өздерін әйел ретінде де, жыныстық тұлға ретінде де тануға мәжбүр болған үш әйелдің тағдыры баяндалады. Металиус екіжүзділік, әлеуметтік теңсіздік және сыныптық артықшылықтар тақырыптарын, сондай-ақ туысқандық сезім, аборт, адалдық, құштарлық және кісі өлтіру сияқты мәселелерді қамтыды. Роман жарық көрген алғашқы он күнде 60 000 дана сатылды және 59 апта бойы «The New York Times» бестселлер тізімінде тұрды. Романнан кейін төрт онжылдыққа созылған франшиза құрылды. 1957 жылы «20th Century Fox» оны фильмге бейімдеді, ал Металиус 1959 жылы «Пейтон Плейске оралу» атты жаңа роман жазды, ол 1961 жылы сол атпен фильмге айналды. 1956 жылғы түпнұсқа роман 1964 жылы қайтадан бейімделді, нәтижесінде «20th Century Fox Television» үшін 1969 жылға дейін көрсетілген танымал телесериал туды. «Пейтон Плейс» термині америкалық тілге еніп, қандай да бір кішкентай қала немесе жасырын құпияларды сақтайтын топты сипаттау үшін қолданыла бастады. 1972 жылдан 1974 жылға дейін «Пейтон Плейске оралу» атты күндізгі телесериал көрсетілді, ал франшизада екі телефильм түсірілді: «Пейтон Плейстегі кісі өлтіру» (1977) және «Пейтон Плейс: Келесі буын» (1985).

Өмірбаян

Грейс Металиус және оның күйеуі Джордж алғаш рет Поттер Плейс деген атты қарастырды, бұл Нью-Гэмпшир штатының Андовер қаласына жақын нақты қауымның аты еді. Олар өз қаласына ойдан шығарылған ат қажеттігін түсінген соң, атласқа қарап, Техас штатындағы Пейтон қауымын тапты. Олар оны "Place" сөзімен біріктіріп, "a" әрпін "e" әрпімен ауыстырды. Осылайша, Пейтон Плейс құрылды, содан кейін ол: "Тамаша, Джордж. Пейтон Плейс. Пейтон Плейс, Нью-Гэмпшир. Пейтон Плейс, Жаңа Англия. Пейтон Плейс, АҚШ. Бұл, шын мәнінде, барлық кішкентай қалалардың жиынтығы, онда жамандықтар көрінеді және адамдар өздерінің құпияларын жасыруға тырысады" деді. Романшы Барбара Делински, "Пейтон Плейсті іздеу" (2006) романының авторы, "Қаланың өзі – кейіпкер, көптеген кемшіліктерді жасыратын тартымды фасад" деп атап өтті.

Бірнеше кейіпкерлер мен оқиғалар Металиус жақын жердегі қалалардағы оқиғалардан және ол жеке таныған адамдардан алынған. Селена Крос – Гилмантон темір зауытының ауылынан шыққан 20 жастағы Барбара Робертс прототипі. Ол жылдар бойы сексуалдық зорлық-зомбылықтан кейін әкесі Сильвестрді өлтіріп, денесін қой қорасының астына көмген. Романда Селена өгей әкесін өлтіреді, себебі сол кезде инцест оқырмандар үшін тым тыйымды тақырып саналды. Металиус редаторы Китти Месснер автордың наразылығына қарамастан, өзгеріс жасады.

Сюжет

Бұл оқиға 1937 жылы басталып, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдар бойы жалғасады. Жалғыз және қиналып жүрген Констанс Маккензи жас кезінде Пейтон Плейстен Нью-Йоркке кетеді және киім-кешек бизнесімен айналысатын Эллисон Маккензи есімді ер адаммен танысады, ол бұрыннан үйленген және балалары бар еді. Констанс Маккензидің баласына жүкті болады. Маккензи оның қызы, сондай-ақ Эллисон туылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң қайтыс болады. Констанс және оның қызы Пейтон Плейске «жесір» және бала ретінде оралғанға дейін Эллисонның тегін қабылдайды, ал Констанс қызының туған күнін өзгертіп, оны заңды бала ретінде көрсетуге тырысады. Ол жинаған ақшасымен және қайтыс болған жарының мұрасымен «Thrifty Corner» деп аталатын киім дүкенін ашады. Эллисон жалғыз және оқшау өседі, ешқашан көрмеген әкесін идеалдайды және болашақта жазушы болуды армандайды. Пейтон Плейстің кедей жағын Кросс отбасы – Нелли мен Лукас Кросс және олардың қызы Селена көрсетеді. Селена – Неллидің биологиялық қызы, бірақ Лукастың емес. Лукастың ұлы, Селенаның өгей ағасы Пол, Лукастың өзінің ақшасын ұрлағанын айыптап, Пейтон Плейстен кетіп қалады. Кейін Нелли мен Лукас бірге Джой деген балаға ие болады, ол жұбайлармен және Селенамен бірге қаланың қайта құрылымдалуы жоспарланған «шатырларда» тұрады. Селена мен Эллисон дос болады, бірақ олардың әлеуметтік-экономикалық жағдайындағы үлкен айырмашылық олардың достығы ұзаққа соқпайтынын анықтайды. «Эллисон Селенаның Роудс-Энд сияқты шағын, көркем жерлерге баруын қалайды, ал Селена тек Эллисонның анасының киім дүкенінде уақыт өткізуді және ұлдармен сөйлесуді қалайды. Сонымен қатар, Эллисон Селенаның тұратын үйіне кіргенде, ол Лукастың жасаған зұлымдықтары мен зорлық-зомбылықтарына қорқады. Ақырында, Селенаның Тед Картермен жақын болуынан Эллисон мен Селена арасы суықтанады». Роман мен оған түсірілген сериал 1975 жылы жарық көрген «Сейлемнің таңы» романында және оның алғы сөзінде Стивен Кингтің есімі аталады. Билли Джоэлдің 1989 жылғы «Біз отты жақпадық» әнінде Пейтон Плейс 1956 жылдың маңызды оқиғасы ретінде еске алынады. «Саванна» телесериалындағы бір жаман қыз Пейтон деп аталды. 1990 жылғы «Ultima VI: The False Prophet» видео ойынында Британиядағы қонақ үй иесі, есімін сұрағанда: «Мен Пейтонмын, бұл менің жерім» дейді.