Кіріспе

Терри Пратчеттің кітабы
телевизиялық сериал

Джонни және өлілер (1993) – Терри Пратчеттің Джонни Максвелл кейіпкерін таныстыратын екінші романы. Джонни Максвелл трилогиясына Only You Can Save Mankind (1992) және Johnny and the Bomb (1996) кітаптары да кіреді. Осы оқиғада Джонни жергілікті зиратта жерленгендердің рухтарын (олар "арбақ" деген сөзді ұнатпайды) көріп, олармен сөйлеседі және олардың мекеніне қауіп төнгенде оларға көмектесуге тырысады. Джонни және өлілер кейбір мектептердің ағылшын тілі сабағында оқылатын кітаптардың тізіміне енген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға 12 жасар Джонни Максвеллдің үйіне жету үшін Блэкбери зиратынан қысқа жолмен өтуімен басталады. Зиратта Джонни Алдермен Томас Боулердің рухымен кездеседі және ол өлгендердің рухтарымен сөйлесе алатынын түсінеді. Кейін Джонни зираттағы барлық қайтыс болған адамдармен кездесіп, Blackbury-дің ұмытылған зиратын кеңселер салу жоспарымен беделсіз компанияға сату туралы кеңес мәселесін талқылайды. Бұрынғы қалалық кеңесші бастаған бірнеше қайтыс болған азаматтар Джонниден оны тоқтатуға көмектесуін сұрайды. Джонни (жартылай сенген достарының көмегімен) белгілі жерленгендердің куәлігін табуға тырысып, қоғамдық жиналыстарда сөйлейді, ал өлгендер қазіргі заманғы өмірге қызығушылық таныта бастайды және бұрынғыдай зиратта тұтқын емес екенін түсінеді. Ақырында кеңес мәжбүр болып шегінеді, бірақ өлгендер енді қызығушылық танытпайды; олар Қиямет күнін күтудің орнына, өзі шешім қабылдауға бейім. Олардың көпшілігі зираттан шығып, өмірден кейінгі саяхатын жалғастырады, бірақ Блэкбери еріктілерінің күш-жігерінің арқасында қала тұрғындары өздерінің тарихымен байланыстыратын зиратты қайта жаңғыртады. Кетіп бара жатқан өлгендердің бірі былай дейді: "Тірілер есте сақтасын, ал өлгендер ұмытсын".

Идеялар мен тақырыптар

Кітап 1980 жылдары Вестминстерде болған нақты оқиғаларға шала-шала негізделген, онда кеңес үш зиратты 15 пенске құрылыс үшін сатқан (Пратчетт осы кезде журналист болып жұмыс істеді). Сюжеттің бір бөлігі Блэкбери достарының соңғы тірі қалған мүшесі, Аккрингтон достарымен салыстыруға болатын Палс батальоны туралы. Бұл адам Томми Аткинс деп аталады, ол сол замандағы британдық жаяу әскерінің жалпылама аты. Кітаптағы үздіксіз әзіл – көптеген қайтыс болғандардың "атақтыға жақын" болуы, көбінесе белгілі британдықтарға өте ұқсас екендіктері. Блэкбери зираты "Хайгейтке жақын" болуы мүмкін, әсіресе ең танымал әруақтардың бірі (Уильям Стикерс) "Егер Карл Маркс болмағанда, коммунизмді ойлап табуға болатын адам" деп сипатталған.

Бейімделулер

Кітап 1995 жылы ITV телеарнасында CITV үшін сол атпен телесериал болып түсірілді. Басты рөлде – Джонниді Эндрю Фалви, Уильям Стикерсті Брайан Блессид, ал Алдерман Боулерді Джордж Бейкер сомдады. Стивен Бриггс осы кітап бойынша пьеса да жазды.