Кіріспе

Түс қабылдау сынағы

Ишихара сынағы – қызыл-жасыл түстерді ажырата алмауды анықтауға арналған түс көру сынағы. Оның атауы 1917 жылы алғашқы сынақтарын жариялаған Токио университетінің профессоры Шинобу Ишихараның есімімен аталған. Сынақ псевдоизохроматикалық пластиналардың бір түрі болып табылатын бірнеше Ишихара пластиналарынан тұрады. Әр пластинада түсті нүктелерден тұратын шеңбер бейнеленген, олар түс және мөлшері бойынша ретсіз болып көрінеді. Бұл үлгінің ішінде қалыпты түс көру қабілетіне ие адамдарға анық көрінетін, ал қызыл-жасыл түстерді ажырата алмаушылыққа тап болғандарға көрінбейтін немесе көруі қиын болатын нүктелер бар. Кейбір пластиналар қызыл-жасыл түстерді ажырата алмаушылыққа тап болғандарға ғана сандарды көрсету үшін арнайы жасалған, ал қалыпты түс көру қабілетіне ие адамдар үшін олар көрінбейді. Толық сынақ 38 пластинадан тұрады, бірақ ауыр кемшілік көбінесе бірнеше пластинадан кейін анықталады. 10, 14 немесе 24 пластинадан тұратын Ишихара сынақтары да бар, ал кейбір нұсқаларында пластиналарда санды оқудың орнына сызық жүргізу сұралады.

Сынау әдістері

Баспа табақ болғандықтан, сынақтың дәлдігі бетті жарықтандыру үшін дұрыс жарық көзін пайдалануға байланысты. Ең дәл нәтижелер алу үшін "күндізгі" шам (шамамен 6000–7000 К температурада, идеалдысы – 6500 К, Түсті көрсету индексі (CRI) >90) қажет, және бұл әскери түсті көруді тексеру саясатында міндетті талап. Мектептерде флуоресцентті шамдар жиі қолданылады, бірақ олардың түсі мен CRI көрсеткіштері әртүрлі болуы мүмкін. Трихроматтарда флуоресцентті жарықтандыру CFL және LED жарықтандырумен салыстырғанда жақсы нәтижелер мен тез тану жылдамдығын көрсетті. Жарықтандырғыш шамдарды қолдануға болмайды, себебі олардың төмен температурасы (сары түс) өте дұрыс емес нәтижелер береді, соның салдарынан түсті ажырата алмаушылықтары бар адамдардың кейбіреулері сынақты өтуі мүмкін. Тестілеудің дұрыс тәсілі – әр табаққа жауап беруге үш секунд уақыт беріп, сынаққа қатысушының нөмірлерге қол тигізуіне, оларды ұстауына немесе сызып алуына жол бермеу. Егер мүмкін болса, сынақты кездейсоқ ретпен өткізу қажет, бұл сынаққа қатысушылардың жауаптарды жаттап алу тиімділігін азайтуға көмектеседі. Кейбір псевдоизохроматикалық тақта кітаптарында беттер жиналмалы түрде болады, сондықтан тақталарды сынақтың кездейсоқ ретін қамтамасыз ету үшін мерзімді түрде қайта орналастыруға болады. Ишихара түсті көру тесті жасалғаннан бері оның қолдануға ыңғайлылығы мен жоғары дәлдігіне байланысты бүкіл әлемде кеңінен қолданылып келеді. Соңғы жылдары Ишихара тесті қағаз нұсқасымен қатар онлайн режимінде де қолжетімді болды. Екі форматта да бірдей тақталар қолданылса да, олар дәл диагноз қою үшін әртүрлі әдістерді қажет етеді.

Кәсіптік тексеру

АҚШ Әскери-теңіз күштері түсті көруді тексеру үшін Ишихара пластиналарын (және олардың баламаларын) пайдаланады. Қазіргі қабылданатын нәтиже – демонстрациялық пластинаны есептемегенде, 14 қызыл/жасыл сынақ пластинасының 10-ын дұрыс тану. Зерттеулер көрсеткендей, он екіден төмен нәтиже түсті көрудің бұзылуын көрсетеді, ал он екі немесе одан көп дұрыс жауап – қалыпты түсті көруді көрсетеді, бұл 97% сезімталдық және 100% нақтылықпен сипатталады. Ишихара тестінің сезімталдығы рұқсат етілген пластиналар санына байланысты өзгереді, бұл мекемелік саясатқа сәйкес өзгеріп отыруы мүмкін. Сондай-ақ, сезімталдыққа тестіні жүргізу шарттары (жарықтың күші, жауап беруге берілген уақыт) және тестідегі қателер (тексерушілердің көмегі, пластиналарға тиген дақтар немесе іздер) әсер етуі мүмкін.