Кіріспе

Джордж Герберт Путнам (20 қыркүйек 1861 – 14 тамыз 1955) – американдық кітапханашы және Конгресс кітапханасының сегізінші кітапханашысы (сонымен қатар ең ұзақ қызмет еткені). 1899 жылдан 1939 жылға дейін қызмет еткен ол, көптеген тілдерде, әсіресе Еуропа мен Латын Америкасы бойынша мықты жинақтарға ие, әмбебап коллекция құру арманының іске асуын қамтамасыз етті.

Өмірбаян

Джордж Герберт Путнам Нью-Йорк қаласында, 107 East Seventeenth Street мекенжайында дүниеге келді. Ол Викторина мен Джордж Палмер Путнамның алтыншы ұлы және оныншы баласы еді. Әкесі, бір кездегі Абрахам Линкольннің тағайынымен Нью-Йорктегі ішкі кірістерді жинаушы, бұрын «Путнам баспасы» деп аталған, ал қазір «Г. П. Путнамның ұлдары» деп белгілі болған танымал баспа үйін құрған. 1886 жылы Герберт Путнам Массачусетс штатының Кембридж қаласынан Шарлотта Элизабет Мунроға үйленді және олардың екі қызы болды – Ширли мен Бренда Путнам. Бренда Путнам 20-ғасырдың басында «балалар, керубиндер және бақша безендірмелері» арқылы танымал болған көрнекті мүсіншіге айналды. Герберт Путнамның мансабы бойында әріптестері оны «өзгермейтін қадір-қасиет пен әдептілік, мінсіз мейірімділік және жылылық, сырлылық пен терең ойлылық сақтайтын» адам деп сипаттады. Оның тіпті ең жақын әріптестерінің арасында да жақын достары азаз болды, бірақ ол жақсы серіктестікті және әңгімелесуді ұнатты, сондай-ақ «өте қарапайым, отбасылық адам болған, бірақ қызметкерлерін туысқандарындай санамайтын» еді. Ол 1955 жылдың 14 тамызында Массачусетс штатының Вудс-Холл қаласында қайтыс болды.

Ерте мансап

1883 жылы Гарвард университетін magna cum laude дипломымен бітіргеннен кейін, Путнам келесі жылы Колумбия университетінің құқық мектебінде оқыды. 1891 жылы Путнам енесінің ауруына байланысты Миннеаполистегі қызметінен кетіп, оның қасына жақын болу үшін дереу Бостонға оралды. Путнам "Суффолк коллегиясына қабылданды және 1895 жылдың 18 ақпанына дейін Бостонда заңгерлікпен айналысты", содан кейін Бостон қалалық кітапханасының кітапханашысы болып тағайындалды. Бостон қалалық кітапханасында қызмет еткен кезеңінде "9 филиал және 12 тарату пункті болды. Төрт жылдың соңында 10 филиал, 5 кіші филиал, «оқу залдары» және 56 сақтау пункті болды, кітапхана 1894 жылдың соңындағы 610 375 томнан 1898 жылдың соңындағы 716 050 томға дейін өсті". Путнамның Америка кітапханалар қауымдастығымен байланысы оны 1897 жылы Лондонда өткен Халықаралық кітапханашылар конференциясына Джастин Винсор және Мелвил Дьюимен бірге ресми делегат ретінде қатысуға алып келді. Қорытындылай айтқанда, Путнам әкімшілігінің алғашқы міндеті – Конгресс кітапханасының барлық материалдарын ұйымдастыру, осылайша оларды жұртшылық тиімді пайдалана алуы үшін дайындау болды". Путнамның өтініші АҚШ Конгресінде мақұлданды, нәтижесінде 1900 жылдың 17 сәуірінде қаржыландыру туралы заң қабылданды. Путнамның әкімшілігі Конгресс кітапханасының қорындағы барлық материалды жинау, ұйымдастыру және тарату үшін уақыт қажет болғанымен, бұл міндет үлкен табыспен орындалды. "1924 жылға қарай бірінші мақсатқа қол жеткізілді: 1) ғимараттағы барлық кеңістіктер арнайы және жалпы мақсаттарға сәйкес бөлініп, жабдықталды. 2) Арнайы материалдар тиісті жағдайларға орналастырылды. 3) Ұйымдастырылған және икемді жіктеу жүйесі, тиісті номенклатурамен. 4) Америка кітапханалары үшін стандартталған кіріспе формаларын қоса, каталогтау процестерін қабылдау. 5) Жіктеу және каталогтаудың баспа кітаптар жинағының үлкен бөлігіне қолданылуы". Осы кезеңде Путнам кітаптарды жіктеудің жаңа жүйесін енгізді, ол Конгресс кітапханасының жіктеу жүйесі деп аталып, бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Ол сондай-ақ кітапханалар аралық несие жүйесін құрды және орталықтандырылған қызметтер ұсыну арқылы Конгресс кітапханасының басқа кітапханалармен байланысын кеңейтті. 1902 жылы Америка өнер және ғылым академиясының корреспондент мүшесі, ал 1907 жылы Америка антиквариат қоғамының мүшесі болып сайланды.

Соғыс уақытындағы қызмет

1916 жылдың шілдесінде Техас штатындағы Сан-Антонио қаласындағы Карнеги кітапханасының директоры, бұрынғы LC қызметкері Элизабет Уэст, Путнамға Конгресс кітапханасы американдық әскерлерге кітап жіберу үшін басқа кітапханалармен ынтымақтасуын ұсынды. Бастапқыда Путнам американдық әскерлерге жапсарып кітап таратуға қызығушылық танытпады, себебі мұндай қажеттілік байқалмады. Алайда, Лондондағы Британ соғыс кітапханасының өз әскерлеріне ұқсас қызметтер көрсетіп жатқаны белгілі болған соң, Путнам, АЛА және Конгресс американдық әскери бөлімдері үшін осындай бағдарламаны іске асыру үшін шаралар қабылдады. "Карнеги корпорациясының 320 000 долларлық грантының көмегімен Соғыс қызметі 36 кітапхана салды, олардың көп бөлігі 1918 жылдың ақпан айына дейін аяқталды. Бірақ ғимараттарға көп қаржы жұмсалғандықтан, кітаптар мен басқаруға ақша жетпеді. Путнам бұл мәселені тікелей Соғыс министрлігіне көтерді және үкімет коммуналдық қызметтерді қамтамасыз ететініне кепілдік алды. Ол АЛА мүшелерінен кітаптар сыйлауға және ерікті болып қызмет етуге шақырды, нәтижесінде 1918 жылдың маусым айына қарай қауымдастық 300 000 кітап сатып алып, лагерьлерге 1 349 000 сыйлық кітап жіберді және 500 000 журнал таратты". Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Конгресс кітапханасының соғысқа атсалысуы американдық қоғамға табысты кітапхананың қандай мүмкіндіктерге ие екенін көрсетті. Яғни, Конгресс кітапханасының осы кезеңдегі үлесі "кітапханашыларға нағыз ұлттық кітапхананың қандай болуы мүмкін екені туралы жаңа түсінік берді" және "американдық кітапханалар Конгресс кітапханасы мен кітапханашысына алғыс айтатын пайдалар тізіміне" тағы бір жаңа мүмкіндік қосты.

Зейнеткерлік

Герберт Путнамның Конгресс кітапханашысы ретіндегі қызметі қырық жылға созылды, 1899 жылдан 1939 жылға дейін. Путнам кітапхана ісінен толығымен қол үзуге ниеті жоқ екені анық болды, ол былай деді: "Егер бұл кітапхананың мүддесіне қызмет етсе және мен ізбасарыма сенімді болсам, басқаруды сәндікпен тапсырамын". Путнам өзінің жаңа ресми атағы ретінде "Зейнеткер кітапханашы" (Librarian Emeritus) аталымын енгізуді ұсынды, сонымен қатар бастапқы жалақысының жартысына тең сыйақы алуды сұрады. 1939 жылы Герберт Путнамнан кейін Арчибальд Маклиш кітапхана басшысы болды, ол 1939 жылдан 1944 жылға дейін қызмет етті.