Америкалық кітапханашы Шарльз Каттер және кітаптарды жіктеу жүйесі
Charles Ammi Cutter
Чарльз Каттер: американдық кітапханашы, алғашқы картотекалық каталогты жасаған. Кітаптарды тізімдеу жүйесін жетілдірді, кітапхана ісіне үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чарльз Амми Каттер (14 наурыз 1837 – 6 қыркүйек 1903) – американдық кітапханашы. 1850-ші және 1860-шы жылдары ол Гарвард колледжі кітапханасын қайта каталогтауға көмектесіп, Американың алғашқы қоғамдық картотекалық каталогын жасады. Карточкалық жүйе кітапханашылар үшін бұрынғыдан икемдірек болды және үлкен кітаптарға тақырыптарды хронологиялық тәртіппен енгізудің ескі әдісіне қарағанда оқырмандар үшін әлдеқайда пайдалырақ болды. 1868 жылы ол Бостон Атеней клубына қосылып, оның картотекалық каталогын халықаралық үлгі етті. Каттер кітаптарды орталықтандырылған түрде каталогтауды қолдады, бұл Конгресс кітапханасында стандартты практикаға айналды. Ол жергілікті және ұлттық деңгейдегі көптеген кітапхана ұйымдарының жетекші лауазымдарына сайланды. Каттер Cutter Expansive Classification жүйесімен, әр кітапқа стандартты классификациялық нөмір беру және оларды осы нөмір бойынша сөрелерге орналастыру арқылы, ұқсас тақырыптарға арналған кітаптар бірге тізіліп қойылуын қамтамасыз еткені үшін есімдері тарихқа енді.
American librarian
Charles Ammi Cutter (March 14, 1837 – September 6, 1903) was an American librarian. In the 1850s and 1860s he assisted with the re cataloging of the Harvard College library, producing America's first public card catalog. The card system proved more flexible for librarians and far more useful to patrons than the old method of entering titles in chronological order in large books. In 1868 he joined the Boston Athenaeum, making its card catalog an international model. Cutter promoted centralized cataloging of books, which became the standard practice at the Library of Congress. He was elected to leadership positions in numerous library organizations at the local and national level. Cutter is remembered for the Cutter Expansive Classification, his system of giving standardized classification numbers to each book, and arranging them on shelves by that number so that books on similar topics would be shelved together.
Өмірбаян
Каттер Бостон қаласында, Массачусетс штатында дүниеге келді. Оның әпкесі Бостонның аймақтық кітапханасында қызметкер болды. 1856 жылы Каттер Гарвард діни мектебіне түсті. Ол студент кезінде діни мектеп кітапханасының кітапханашысының көмекшісі болып тағайындалды және 1857 жылдан 1859 жылға дейін осы қызметте тұрды. Сол кезде Каттер кітапхананың ескірген жүйесі үшін ерекше каталогтау схемасын жасауды бастады. 1857–1858 оқу жылында Каттер сыныптасы Чарльз Нойс Форбспен бірге кітапхана қорының көп бөлігін кең тақырыптық санаттарға бөлді. 1858–1859 жылдардың қысқы демалысында олар қорыны бір тізімге авторлар бойынша әліппелік тәртіппен орналастырды. Бұл жоба Каттер 1859 жылы бітіргенге дейін аяқталды. 1860 жылы Каттер кітапхананың тәжірибелі қызметкері және толық уақытты кітапханашы болды. Ол бас каталогшының және Эзра Абботтың кітапханашы көмекшісінің міндетін атқарды. Гарвард колледжінде Каттер жарияланған томдардың орнына карточкаларды пайдалана отырып, авторлар тізімі және тақырыптық тізімнің (немесе тақырыптық индекстің қарапайым түрі) кіретін жаңа индекс-каталог түрін жасады. 1868 жылы Бостон Афинаеумының кітапханасы Каттерді бас кітапханашы етіп сайлады. Каттер Бостон Афинаеумында жиырма бес жыл (1869–1892) кітапханашы болып қызмет етті. 1876 жылы Каттер АҚШ Білім министрлігіне кітапханалардың жағдайы туралы есеп дайындауға көмектесу үшін шақырылды. Бұл есептің екінші бөлігі – оның "Баспа сөздік каталогының ережелері" (1876) еңбегі болды. Бұл каталог ұйымның «Америка Құрама Штаттарындағы қоғамдық кітапханалар: тарихы, жағдайы және басқаруы» атты басылымына енгізілді. Каттер Афинаеумда жұмыс істеген кезінде қазіргі кітапханашыларға таныс көптеген идеяларды жүзеге асырды. Ол кітапханалар аралық несие беруді және әрбір кітаптың артқы жағына кітаптың қолданылу статусын бақылау үшін карта салмалы қалта тігіп беру сияқты ерекше құрылымдар мен философияларды енгізді. Каттер кітапханаға жаңа жүйені енгізе бастағанда, ол бастапқыда Дьюи ондық жіктеуін таңдады, бірақ жинаққа ерекше бейімделудің тиімдірек екенін анықтады. Каттерге кем дегенде бір рет Торонто университетінің кітапханасының архитектуралық жобасын ұсыну тапсырылды, ол жақында үлкен өрттен зардап шеккен. Кітапхананың сұранысына жауап ретінде Каттер: «Егер ғимараттың қалған бөлігі өртенсе, өртке төзімді қойманың болуының қандай мәні бар?» деп ескертті. Каталогтастырудағы тәжірибесімен әрі қатаңдығымен белгілі Каттер: «Каталогтастырушылар каталогқа жақын болуы керек, оларға үнемі сілтеме жасау қажет», – деді. Содан кейін Каттер каталогтау туралы пікірлерін жалғастырып, қазіргі тәсілдерін сынады: «Каталогтау жұмысын экономикалық тұрғыдан тиімді жүргізу үшін библиографиялық анықтамаларға жақын орын және каталогтауды күтіп тұрған кітаптарды сақтауға арналған бос сөрелер болуы керек». 1893 жылы Каттер сенімділерге жыл соңында өзінің келісімшартын жаңартуға ниеті жоқ екенін хабарлаған хат жолдады. Алайда, Массачусетс штатының Нортгемптон қаласында оған жаңа мүмкіндік туды. Сот судьясы Чарльз Э. Форбс қалаға кітапхана ашу үшін айтарлықтай қаражат қалдырды. Бұл Каттерге өзінің идеяларын бастапқыдан қалыптастыруға мүмкіндік берді. Ол кең ауқымды жіктеу жүйесі деп аталатын каталогтау жүйесін жасады. Оның жеті деңгейі болды, әр деңгейде ерекшелік арта түсетін. Осылайша, қажетсіз ұзын жіктеу нөмірлерімен айналысуды ұнатпайтын кіші кітапханалар төменгі деңгейлерді пайдалана алады және өз мақсаттарына жеткілікті нақтылықты сақтай алады. Ал үлкен кітапханалар тақырыптарды бөлек ұстау үшін нақтырақ кестелерді пайдалана алады. Ол бұл жұмысты аяқтамай, 1903 жылы қайтыс болды. Форбста Каттер өнер және музыка бөлімін құрып, жақын маңдағы мектептердің оқушыларын өнер туындыларын көрсететінге шақырды. Ол филиалдық кітапханаларды құрып, жылжымалы кітапхана жүйесін ұйымдастырды, ол кітап тасымалдағыш машинаға ұқсас болды. Бүгінде Чарльз Амми Каттер Нортгемптон қаласындағы Форбс кітапханасындағы анықтамалық кітапханашылардың үстелінде ілінген өзінің портретін көріп таң қалуы мүмкін. Оның үстелінің үсті де жақында сайланған кітапхана директорының кеңсесінде орналасқан. Каттер 1903 жылдың 6 қыркүйегінде Нью-Гэмпшир штатының Уолпол қаласында қайтыс болды.
Cutter was born in Boston, Massachusetts. His aunt was an employee of the regional library in Boston. In 1856 Cutter was enrolled into Harvard Divinity School. He was appointed assistant librarian of the divinity school while still a student there and served in that capacity from 1857 to 1859. During that time, Cutter began designing a distinct cataloging schema for the library's outdated system. During the 1857–1858 school year, Cutter rearranged the library collection on the shelves into broad subject categories along with classmate Charles Noyes Forbes. During the winter break of 1858–1859, they arranged the collection into a single listing alphabetically by author. This project was finished by the time Cutter graduated in 1859. By 1860 Cutter was already a seasoned staff member of the library and a full time librarian. He became a journeyman to the chief cataloger and assistant librarian to Ezra Abbot. At Harvard College Cutter developed a new form of index catalog, using cards instead of published volumes, containing both an author index and a "classed catalog" or a rudimentary form of subject index. In 1868 the Boston Athenæum library elected Cutter as its head librarian. Cutter was the librarian at the Boston Athenaeum for twenty five years (1869 1892). In 1876, Cutter was hired by the United States Bureau of Education to help write a report about the state of libraries for the Centennial. Part two of this report was his Rules for a Printed Dictionary Catalogue (1876). This catalog was included in the organization's publication Public Libraries in the United States of America: Their History, Condition, and Management. Cutter implemented many ideologies familiar to contemporary librarians during his time at the Athenaeum. Cutter introduced characteristic structures and philosophies such as inter library loan and furnishing every book with a pouch in the rear to encase a card in order to keep track of the item's circulating status. When Cutter began to delegate a new system for the library he initially chose the Dewey Decimal Classification, however he determined it was more beneficial to assign a more distinct adaptation for the collection. Cutter was commissioned on at least one occasion to propose an architectural conception for the University of Toronto Library which had recently been consumed by a massive conflagration. In response to the library's requests, Cutter admonished, "It is of little use to have a fire proof stack if the rest of the building gets afire". The ever austere Cutter with his competence in cataloging expressed this, "The catalogers ought to be put near the catalog; they have continual reason to refer to it". Cutter then continued his cataloging tirade by rebuking their present approach and stating, "Catalog work cannot be carried on economically unless there is plenty of shelf room near for bibliographic authorities and some empty shelves in the room to hold books waiting to be cataloged". In 1893, Cutter submitted a letter to the trustees that he would not seek to renew his contract at the end of the year. However, there was an opportunity for him in Northampton, Massachusetts. Judge Charles E. Forbes left a considerable amount of money to the town to start a library. This was Cutter's chance to institute his ideas from the ground up. He developed a cataloging system called the expansive classification system. It was to have seven levels of classification, each with increasing specificity. Thus small libraries who did not like having to deal with unnecessarily long classification numbers could use lower levels and still be specific enough for their purpose. Larger libraries could use the more specific tables since they needed to be more specific to keep subjects separate. He died in 1903 before he could finish this task. At Forbes, Cutter set up the art and music department and encouraged children of nearby schools to exhibit their art. He also established branch libraries and instituted a traveling library system much like the bookmobile. Today, Charles Ammi Cutter might be surprised to see his own portrait hanging over the reference librarians' desk in the Forbes Library in Northampton. His roll top desk is also in the office currently occupied by the recently elected director of the library. Cutter died on September 6, 1903, in Walpole, New Hampshire.