Пол Хамм: Американдық гимнаст, Олимпиада чемпионы

Кіріспе

Американдық олимпиадалық көркем гимнаст (1982 жылы туған)

Пол Элберт Хамм (24 қыркүйек 1982 жылы Висконсин штатының Уошберн қаласында туған) – зейнеткерлікке шыққан американдық көркем гимнаст. Ол 2004 жылғы Олимпиаданың көпсайыс чемпионы, үш дүркін Олимпиада жүлдегері және 2003 жылғы әлем чемпионатының көпсайыс чемпионы. Хамм – тарихындағы ең табысты американдық ер гимнасты, Олимпиадада да, Әлем чемпионаттарында да көпсайыста жеңіске жеткен жалғыз американдық ер гимнасты (Симон Байлспен бірге).

Жеке өмір

Хамм – Сэнди мен Сесили Хаммның ұлы. Оның егіз бауыры Морган Хамм да гимнаст және Олимпиада жүлдегері. Оның үлкен қарындасы Элизабет (Бетси) – АҚШ гимнастикасының ересектер құрамасының бұрынғы мүшесі.

Мансап

Хамм үш рет қатарынан АҚШ Ұлттық чемпионатының күшті спортшысы атанды, 2002–2004 жылдары бұл титулды жеңіп алды. 2003 жылы ол әлем чемпионатында көпсайыс бойынша жеңіске жеткен алғашқы американдық ер адам болды. 2000 жылғы Сиднейде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Хамм өзінің егіз інісі Морган Хамммен бірге қатысып, командалық жарыста 5-орынды, ал жеке көпсайыста 14-орынды иеленді.

2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындары

Хамм 2004 жылы Афиныдегі жазғы Олимпиада ойындарында егіз інісі Морган Хамммен бірге қайтадан сынға түсті. Ол командалық жарыста күміс медаль, ал жеке көп сайыста алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, ол жоғары таяқшада алтын медальға жақын болды, бірақ тай-брейк нәтижесінде күміс медальмен марапатталды. Жеке көп сайыста Хамм алғашқы үш түрде жақсы көрсеткіштерді көрсетті, бірақ қақпадан ауысып, қазылардың алдына құлай жаздады. Бұл оны 12-орынға түсірді және кез келген медаль үшін күрестен шығарды. Шындығында, судья мен төрешілер Хаммның құлауын тоқтатып алмағанда, ол подиумнан құлап, жарақат алуы мүмкін еді. Алайда, басқа гимнасттардың көптеген қателіктері және Хаммның параллельді таяқшалардағы өнері оны бесінші түрден кейін төртінші орынға көтерді. Оның соңғы түрдегі жоғары таяқшадағы көрсеткіші 9.837 балл алып, Олимпиада гимнастикасы тарихындағы ең шағын – 0.012 айырмашылықпен алтын медальді жеңіп алды. Оның алты түр бойынша нәтижелері:

Еден жаттығуы: 9.725 (1-орын)
Жұмбақ ат: 9.700 (4-орын)
Сақиналар: 9.587 (8-орын)
Қақпа: 9.137 (12-орын)
Параллельді таяқшалар: 9.837 (1-орын)
Көлденең таяқша: 9.837 (1-орын)
Жалпы нәтиже: 57.823 (1-орын)

Алтын медаль туралы дау

Жарыстан кейін бірден-ақ Хаммнің барлық күрес түріндегі алтын медаліне күмән туды. Халықаралық гимнастика федерациясы (FIG) Оңтүстік Кореяның қола жүлдегері Ян Тэ Ёнға барлық финалда 10.0 орнына 9.9 бастау бағасы дұрыс берілмегенін анықтады. Янның параллель штрихтардағы бастапқы мәнінен алынып тасталған 0,100 ұпай, қимылдың қиындығына байланысты, судьялар Янның қимылында "белл" емес, "морису" деп аталатын элементті орындағанын сенді. Бұл екі элементтің қиындық деңгейінің 0,100 ұпайлық айырмашылығы үшінші және бірінші орындар арасындағы, яғни қола және алтын медальдар арасындағы айырмашылықты құрады. FIG үш судьяны қызметтен шеттетіп, бірақ нәтижелер өзгертілмейтінін мәлімдеді. Ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан "Ойын ережелері" доктринасы жарыс барысында төрешілердің шешімдерін кейіннен өзгертуге спорт шенеуніктеріне тыйым салады. Оқиғаға байланысты жаңалықтардың басты тақырыбы болған FIG Янның бастапқы бағасы дұрыс емес деп шешкен кезде, көрермендердің барлығы судьяларды ыңғыр қағып наразылық білдірді, наразылық шамамен он минутқа созылды. АҚШҰО да нәтижелерді кейіннен өзгерту бәсекелестік ережелерін бұзу болып табылады деп мәлімдеді (соның негізінде гимнастикалық ұпайлар гимнасттар келесі жабдыққа ауысқанға дейін және әрине медальдар табысталғанға дейін даулануы керек) және нәтижелерді екінші рет қарау зиянды прецедент құрады, өйткені судьялар оқиға кезінде шешімдер қабылдауы керек және егер жарыс аяқталғаннан кейін екінші рет қарау және бейне шолуға рұқсат берілсе, ештеңе түпкілікті түрде аяқталмас еді. Хаммның жақтастары Янның ретінде рұқсат етілген 3 емес, 4 "тақтаға" кіргенін атап өтті, егер осы қате ұсталса, Ян медальдық бәсекеден шығарылып, 0,2 балл айыпталған болар еді. Хаммның жақтастары бұл жағдайдың баскетбол ойынының бірінші жартысынан бұрын екі ұпайлық лақтырудың үш ұпайлық лақтыруға айналуына ұқсас екенін айтты, ойыннан кейін бейне шолу көрсеткендей, лақтырушы үш ұпайлық сызықтың артында болған, осылайша лақтырушының командасы жеңіске ие болар еді, өйткені ойын ереже бойынша тең аяқталды. Егер қосымша ұпай ұпай салған кезде берілсе, қарсылас ойынның соңғы стратегиясын қарсыластың қосымша ұпай санына қарай өзгертетін. Басқалары бұл шегерім басқа гимнасттар талап етілген саннан асып кеткен кезде қолданылмаған және сондықтан бұл жағдайда қолданылмауы керек деп мәлімдеді. Хаммның жақтастары сондай-ақ Хаммнің жарыстың алғашқы түніндегі өнертабысының нәтижесінде жарысқа қатысатын соңғы гимнаст болу құқығын алғанын айтты және ол алтын, күміс немесе қола медаль алуға не қажет екенін білгендіктен, биік балдағы қимылын сәйкесінше өзгертті. Егер Ян Тэ Ён қосымша 0,100 ұпайға ие болса, Хамм өзінің қимылын осы фактіге сәйкес реттей алатын еді және соңғы жабдықта, яғни биік балдағы қимылында жоғары балл жинаған болар еді. Ақырында, FIG президенті Бруно Гранди FIG барлық нәтижелерді өзгертпейтінін мәлімдеді. Алайда, FIG АҚШ Олимпиада комитетінің қамқорлығында Хаммға хат жіберді, онда былай деп жазылған: Егер сіз (баспасөзге берген мәлімдемелеріңізге сәйкес) FIG сұраса, корейлікке медальді қайтарып берсеңіз, онда мұндай әрекет бүкіл әлем бойынша әділ ойынның ең үздік көрінісі ретінде танылады. FIG және ХОК бұл істің маңыздылығын жоғары бағалайды. Хатта Гранди Ян Тэ Ённың байқаудың "нағыз жеңімпазы" екенін атаған. Толық мәтінді мына сілтемеден қараңыз. АҚШҰО FIG өтінішіне ашуланып, хатты беруден бас тартты. FIG-ке жазған жауап хатында АҚШҰО былай деп мәлімдеді: АҚШҰО бұл хатты FIG тарапынан өз қателіктері үшін жауапкершілікті қайтадан ауыстырып, оның орнына ФИФ үшін ыңғайсыз жағдайға айналған жағдайды шешу үшін Хамм мырзаға қысым жасау үшін орынсыз және орынсыз әрекет деп санайды. АҚШҰО бұл өтінішті орынсыз, қорқынышты деп санайды және ол қабылдайтын нәрседен тыс, сондықтан хатты мистер Хаммге беруден бас тартады. Хатта АҚШҰО Халықаралық Олимпиада комитеті ("ХОК") және оның президенті Жак Рогге FIG-тің Хаммге осылайша қысым жасауға тырысқанына қарсылық білдіргенін атап өтті, бұл FIG-тің хатында айтылғандарға тікелей қайшы келеді. АҚШҰО-ның толық жауабын мына сілтемеден қараңыз. Содан кейін Ян спорттық төрелік сотына (CAS) шағым жасап, оның ұпайларын өзгертіп, алтын медаль беруді сұрады. 2004 жылдың 27 қыркүйегінде Хамм мен АҚШҰО Швейцарияның Лозанна қаласында он бір жарым сағатқа созылған сот отырысында болды. Бір айдай өткен соң, 2004 жылдың 21 қазанында CAS-тың үш судьялық алқасы Олимпиаданың нәтижесі сақталатынын және Пол Хамм алтын медальді сақтай алатынын жариялады. Сот үкімі түпкілікті болып, шағымдануға болмайды. (Сот шешімінің толық мәтінін мына сілтемеден қараңыз.) Жаңалықтар тілшісі Хаммға алтын медальді лайықты түрде алғанын сұрағанда, ол "мен мұны талқылауым керек емес" деп жауап берді. Кейін ол былай деді: "Ян Тэ Ённың сезімдерін түсінемін және ол менің басымнан өткен жағдайды да түсінер деп үміттенемін".

Almost immediately after the competition, Hamm's gold medal in the all around was called into doubt due to a scoring issue. The International Gymnastics Federation (FIG) ruled that South Korean bronze medalist Yang Tae Young was incorrectly given a start value of 9.9 instead of 10.0 in the parallel bars event during the all around final. The 0.100 point omitted from Yang's start value in parallel bars, determined by the difficulty of the routine, was because the judges believed Yang had performed a move called a "morisue" instead of a "belle" during his routine. The difference in difficulty between those two moves—the 0.100 point—was the difference between third and first, and, therefore, between the bronze medal and the gold medal. The FIG suspended three judges but said the results would not be changed. The long standing "Rules of Play" doctrine has prohibited sports officials from later changing the decisions of officials during the competition. Adding to the news headlines, when the FIG ruled Yang's start value was incorrect, the entire crowd began booing the judges, and the booing lasted for about ten minutes. The USOC also argued that changing scores after the fact was a violation of the rules of the competition (under which gymnastic scores must be disputed immediately—before the gymnasts move to the next piece of equipment, and certainly before the medals are awarded) and that second guessing scores set a harmful precedent in that the judges at the event had to make the decisions and nothing would ever be finalized if second guessing and video review of entire competitions after they ended were permitted. Hamm supporters also pointed out that Yang's routine included 4 'hangs' instead of the 3 allowed, an error that, if caught, would have resulted in a penalty of .2 points, removing Yang from medal contention. Hamm supporters contended that it would be like changing a two point basket before the first half of a basketball game into a three point shot based on a video review after the game that showed the shooter was behind the three point line, thereby deciding that the shooter's team would be awarded the win because the game was tied at the end of regulation. If the extra point had been awarded when it was scored, the opponent would have changed its end game strategy to account for the opponent's additional score. Others argued that this deduction had not been taken when other gymnasts had exceeded the required number and therefore ought not to apply in this case. Hamm supporters also contended that Hamm had earned the right to be the last gymnast to compete based on his performance on the initial night of the competition and knowing what he needed to earn a gold, silver, or bronze medal, he had adjusted his high bar routine accordingly. If Yang Tae Young had been awarded an additional 0.100 point, Hamm would have been able to adjust his routine to take account of that fact, and might have earned a higher score on the high bar, the final piece of equipment. Eventually, Bruno Grandi, President of the FIG, stated that the FIG would not change the results of the all around. However, the FIG sent a letter to Hamm in care of the United States Olympic Committee, stating:

If, (according to you [sic] declarations to the press), you would return your medal to the Korean if the FIG requested it, then such an action would be recognised as the ultimate demonstration of Fair play by the whole world. The FIG and the IOC would highly appreciate the magnitude of this gesture. In the letter, Grandi stated that Yang Tae Young was the "true winner" of the competition. For the complete text, see this link. The USOC was outraged by the FIG's request and refused to deliver the letter. In a response letter to the FIG, the USOC stated:

The USOC views this letter as a blatant and inappropriate attempt on the part of FIG to once again shift responsibility for its own mistakes and instead pressure Mr. Hamm into resolving what has become an embarrassing situation for the Federation. The USOC finds this request to be improper, outrageous and so far beyond the bounds of what is acceptable that it refuses to transmit the letter to Mr. Hamm. In the letter, the USOC also noted that the International Olympic Committee ("IOC") and its president, Jacques Rogge, opposed FIG's efforts to pressure Hamm in this manner, in direct contradiction to an implication made in the FIG's letter. For the complete text of the USOC's response, see this link. Yang then filed an official appeal with the Court of Arbitration for Sport (CAS), seeking to have his score changed and be awarded the gold medal. On September 27, 2004, Hamm and the USOC appeared before the court in Lausanne, Switzerland during a hearing that lasted eleven and one half hours. Nearly one month later, on October 21, 2004, a three judge CAS panel announced that the results from the Olympics would remain and that Paul Hamm would get to keep the gold medal. The verdict was final and could not be appealed. (See this link for the complete text of the decision.) When asked whether or not he still deserved the gold medal by a news reporter, Hamm replied that he "shouldn't even be dealing with this." He later went on to say, "I do understand and feel the disappointment that Yang Tae Young has been subjected to, and I hope he understands what I have been through as well."

Дау-жанжалдың әсері

Олимпиададан кейін бірден "Дженерал Миллс" компаниясы Wheaties дәнді дақылдарының әрбір қорабында қай АҚШ олимпиадашыларының суреті болатынын хабарлады: жүзуші Майкл Фелпс, гимнастка Карли Паттерсон және спринтер Джастин Гатлин. Хамм қорапта суреті болуы мүмкін еді, бірақ дау туғаннан кейін келіссөздер тоқтатылды.

Салливан сыйлығы

Хамм 2004 жылы АҚШ-тағы ең үздік әуесқой спортшысы деп танылып, Джеймс Э. Салливан сыйлығымен марапатталды. Курт Томас есімді гимнасттан кейін бұл құрметке ие болған екінші гимнаст ол болды.

2008 жылғы Олимпиадаға қайта оралу

Пол мен Морган Хамм 2004 жылғы Олимпиададан кейін Огайо штатының университетінде оқуға назар аудару үшін біраз демалыс алды. Олар 2007 жылдың ақпанында, титул демеушісінің атымен белгілі 2007 жылғы АҚШ чемпионатынан бастап, бәсекелестік гимнастикаға қайта оралатындарын жариялады. 2008 жылдың наурыз айында Пол Нью-Йорк қаласында өткен Америка кубогын жеңіп алды. Бұл оның осы жарыста жеңіске жеткен және күшті өнер көрсеткен алғашқы реті болды. 22 мамырда Пол 2008 жылғы АҚШ чемпионатының бірінші күні өнер көрсетті, бірақ қолына жарақат алғаннан кейін бірінші күнінен кейін жарыстан шығуға мәжбүр болды. Параллель тіректердегі жаттығу кезінде ол оң қолының төртінші метакарпалды сүйегін сындырып алды. Бес күннен кейін жасалған ортопедиялық операцияда оның қолына титан пластинасы мен тоғыз бұранда орнатылды және Полға 3 шілдеге дейін гимнастикаға оралуға рұқсат берілмеді. Олимпиадалық іріктеуден кейін ол жағдайына байланысты 2008 жылғы Олимпиада құрамасына шартты түрде енгізілді. 19 шілдеде ол команда ішіндегі жарысқа қатысып, барлық алты түрде өнер көрсетіп, жарақатын нашарлатудың алдын алу үшін жаттығуларын сәл өзгерткенімен, 2008 жылғы құрамаға өзінің орнын сақтап қалды. 28 шілдеде Пол оң қолындағы тұрақты ауырсыну және үдемелі қалпына келтіру шараларынан туындаған сол иығындағы жаңа жарақат салдарынан АҚШ Олимпиада гимнастика құрамасынан бас тартатынын мәлімдеді. Оның орнына Радж Бхавсар құрамаға қосылды. Ол спорттан толығымен қанағаттандыратынын мәлімдеді.

2012 жылғы Олимпиадаға қайта оралу

Пол Хамм гимнастикадан зейнеткерлікке шығып, 2012 жылғы Олимпиада құрамасына ілесу мүмкіндігінен бас тарды. Пол былай деді: "Жылдар бойы жаттығулар денеме ауыр тиді және Олимпиада деңгейінде жаттығулар жасау енді мүмкін емес." 2015 жылдың 15 желтоқсанында Хаммның 2016 жылғы АҚШ Гимнастикасының Даңқ залына енгізілгені жарияланды.

2007 жылғы маусым

Жыл Жарыс сипаттамасы Орналасуы Аппарат Рангы Соңғы ұпай Соңғы орын Біліктілік ұпай Біліктілік 2007 АҚШ чемпионаты Сан-Хосе еден жаттығуы 1 Помель жылқысы 4

2004 жылғы маусым

Жыл Жарыс сипаттамасы Орналасуы Аппарат Рангы Соңғы ұпай Соңғы орын Іріктеу ұпайы Іріктеу 2004 Олимпиада ойындары Афина Толық сайыс 1 57.823 1 58.061 Еден жаттығулары 5 9.712 Астық штанга 2 9.813 Параллельді штангалар 7 9.737 Помель аты 6 9.737 Командалық сайыс 2 172.933 2 230.419 Әлем кубогы/Серия Лион Астық штанга 4 9.400 3 9.587 Параллельді штангалар 7 7 9.550 АҚШ чемпионаты Нэшвилл Толық сайыс 1 Еден жаттығулары Астық штанга Помель аты 2 Параллельді штангалар 2 (тең) Тынық мұхиты альянсы чемпионаты Гонолулу Командалық сайыс 1 Толық сайыс Секіру Астық штанга Еден жаттығулары 2 Помель аты 3 (тең) Параллельді штангалар 3 Америка кубогы Тұраңғыш сақиналар 2 Толық сайыс 3 Секіру 3 (тең) Параллельді штангалар 3

2003 жылғы маусым

Жыл Жарыс сипаттамасы Орналасуы Аппарат Рангы Соңғы ұпай Соңғы орын Іріктеу ұпайы Іріктеу 2003 Әлем чемпионаты Анахайм Барлық түрлер 1 57.774 2 56.848 Еден жаттығуы 9.762 Командалық жарыс 2 171.121 1 227.743 АҚШ чемпионаты Милуоки Барлық түрлер 1 Помель ат Горизонтальды штанга Еден жаттығуы 2 Параллельді штанга

2002 жылғы маусым

Жыл Жарыс Сипаттамасы Орналасқан жері Аппарат Рангы Соңғы ұпай Соңғы орын Іліктесу ұпай 2002 жылғы Әлем чемпионаты Дебрецен Еден жаттығуы 3 9.625 4 9.612 Көлденең штанга 7 8.887 3 9.625 Жылқының жүргісі 8 9.050 7 9.587 АҚШ чемпионаты Кливленд Көпқырлы 1 Жылқының жүргісі Секіру Еден жаттығуы 2 Параллельді штанга 3 Сақиналар 6 (тең) Тынық мұхиты чемпионаты Ванкувер Командалық 1 Көпқырлы Секіру Көлденең штанга 1 (тең) Еден жаттығуы 3 Америка кубогы Орландо Көпқырлы 2

2001 жылғы маусым

Жыл Жарыс Сипаттамасы Орналасуы Аспаптар Қорытынды орны Соңғы ұпай Соңғы орны Іріктеу ұпайы Іріктеу 2001 Әлем чемпионаты Гент Көпқырлы 7 55.335 4 55.561

2000 жылғы маусым

Жыл Жарыс Сипаттамасы Орналасуы Аппарат Рангы Соңғы Ұпай Соңғы Орын Іріктеу Ұпайы Іріктеу 2000 Олимпиада ойындары Сидней Толық сайыс 14 57.049 6 57.436 Еден жаттығулары 16 9.475 Командалық сайыс 5 228.983 4 229.208 Секіру 9 9.700

Сасуке

Хамм сонымен қатар танымал жапондық телешоу Сасукеде (Америка / Ұлыбританияда: Ниндзя жауынгер) қатысты. Ол ағасы Морганмен бірге үш турнирге қатысты (#14, 15 және 16). Пауль 14-ші турнирдің екінші кезеңіне жетті, бірақ оны аздай ғана қашықтықта аяқтамады (соңғы кедергісі, "Қабырғаны көтеруді" өтті, бірақ уақыт біткенше қызыл түймешікті басуды ұмытып кетті). 15-ші турнирде ол "Бұрылысқан қабырға" деген бірінші кезеңдегі кедергіден өте алмады. 16-шы турнирде ол қайтадан екінші кезеңге жетті, бірақ "Металл айналу" деп аталатын кедергіде сәтсіздікке ұшырады.

Тұтқындау

2011 жылдың 3 қыркүйегінде Хамм Огайо штатының такси жүргізушісіне шабуыл жасады, таксидің терезесін зақымдады және жол ақысын төлеуден бас тартты деген айып тағылды. Ол қамауға алынып, ұстаған полицейлерді қорқытты. Хаммқа шабуыл жасау және тағы екі құқық бұзушылық жасады деген айып қойылды. 9 қыркүйекте Хамм Огайо штатындағы бапкерлік лауазымынан босатылды. 2012 жылдың 23 ақпанында Хамм Колумбус маңындағы Жоғарғы Арлингтон сотында екі құқық бұзушылық бойынша айыптардың жеңілдетілген түріне мойын бұрды. Жеңіл шабуыл жасады деген айып алынып тасталды. Сот судьясы Хаммның бір жылға сынаққа алу мерзімін өтеуі, такси ақысын және сот шығындарын төлеуі, сондай-ақ алкогольге тәуелділігін бағалау үшін кеңесшімен кездесуі жағдайында, әр айып бойынша 90 күндік қамау жазасын тоқтатты.