Кіріспе

Американдық құрылыс инженері (1885–1959)

Харди Кросс (1885–1959) – американдық құрылыс инженері және статикалық белгісіздікке ие құрылымдарды құрылымдық талдау үшін моменттерді тарату әдісін жасаған адам. Бұл әдіс шамамен 1935 жылдан 1960 жылға дейін кеңінен қолданылды, содан кейін оны басқа әдістер біртіндеп ығыстырды.

Ерте өмір

Крос Вирджиния штатының Нансемонд округінде дүниеге келді. Оның әкесі Вирджиния плантаторы Томас Харди Крос және анасы Элеонора Элизабет Райт болды. Оның үлкен ағасы Том Пит Крос кейін кельттану ғалымы атанды. Екеуі де Норфолк академиясында білім алды. Содан кейін ол Хэмпден-Сидней колледжінде оқып, бакалавр (B.A.) және ғылым бакалавры (B.S.) дәрежелерін алды. 1908 жылы Массачусетс технология институтында азаматтық инженер мамандығы бойынша білім алып, кейін Сент-Луис қаласындағы Миссури-Тынық мұхиты темір жолының көпірлер бөліміне жұмысқа орналасты, онда бір жыл жұмыс істеді. 1909 жылы Норфолк академиясына қайта оралды. Гарвардта бір жылдық аспирантурадан кейін 1911 жылы MCE дәрежесін алды. Харди Крос Иллинойс университетінде жұмыс істеген кезде моменттерді тарату әдісін жасап шығарды.

Мансап

Крос кейін Браун университетінде азаматтық инженерияның доценті болды, онда жеті жыл бойы сабақ берді. Жалпы инженериялық тәжірибеге қысқа қайтымнан кейін, ол 1921 жылы Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы құрылымдық инженерия профессоры лауазымына қабылданды. Иллинойс университетінде Харди Крос өзінің моменттерді бөлу әдісін жасады. Ол 1937 жылы Иллинойс штатын тастап, Йель университетінің азаматтық инженерия кафедрасының меңгерушісі болды және 1953 жылы зейнетке шықты. Моменттерді бөлу әдісін қолдана отырып, статикалық белгісіздікке ие арқалықтар мен каркастардың нақты құрылымдық талдауын қолмен жүргізуге болады. Бұл әдісте, каркас мүшелеріндегі бекітілген соңғы моменттер біртіндеп көршілес мүшелерге бірнеше қадамдар арқылы таратылады, нәтижесінде жүйе табиғи тепе-теңдік күйіне жетеді. Дегенмен, бұл әдіс шамамен есептелгенімен, нақты шешімге өте жақын нәтиже алуға мүмкіндік береді. Харди Крос әдісі, негізінен, құрылымдық талдаудың ығысу формуласына қолданылатын Якоби итерациялық схемасы болып табылады. Бүгінгі таңда, «моменттерді бөлу» әдісі кеңінен қолданылмайды, себебі компьютерлер инженерлердің құрылымдарды бағалау тәсілін өзгертіп, сәттерді бөлу бағдарламаларын жасау азайып кетті. Қазіргі кездегі құрылымдық талдау бағдарламалық қамтамасы икемділік әдісіне, тікелей қатаңдық әдісіне немесе шекті элементтер әдісіне (FEM) негізделген. Харди Крос әдісінің тағы бір түрі күрделі сумен жабдықтау желілеріндегі ағындарды модельдеу үшін де белгілі. Соңғы онжылдықтарға дейін бұл әдіс мұндай мәселелерді шешудің ең көп таралған тәсілі болды. Ол көптеген құрметті наградаларға ие болды. Олардың ішінде Йель университетінің құрметті өнер магистрі дәрежесі, Америка инженерлік білім беру қоғамының Ламме медалі (1944), Америка бетон институтының ең құнды мақаласы үшін Уэсон медалі (1935) және Ұлыбританияның құрылымдық инженерлер институтының алтын медалі (1959) бар.