Евжен Фрессине: Ұлы француз инженері мен кернеулі бетонның пионері

Кіріспе

Француз құрылыс инженері (1879–1962)

Эжен Фрейсинет (øʒɛn fʁɛsinɛ) (13 шілде 1879 – 8 маусым 1962) – француз құрылыс және азаматтық инженері. Ол керілген бетонды дамырған негізгі пионер болды.

Өмірбаян

Фрейсинет Франциядағы Коррезе департаментінің Обжа (Objat) қаласында дүниеге келген. Ол Париждегі École Nationale des Ponts et Chaussées мекемесінде жұмыс істеді, онда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталарға дейін бірнеше көпірлерді жобалады. Оның ұстаздарының қатарында Шарль Рабут та болды. 1904 жылдан 1907 жылға дейін және 1914 жылдан 1918 жылға дейін француз армиясында жол инженері болып қызмет етті. Оның ең маңызды ертедегі көпірі 1911 жылы Виши маңында салынған үш аралықты Понт-ле-Вердре (Pont le Veurdre) көпірі болды. Ол кезде 72,5 метрлік (238 фут) аралық Франциядағы ең ұзыны болды, алайда 1910 жылдың сәуірінде 97,6 метрлік Графтон (Grafton) темірбетон көпірі және 1910 жылдың қазан айында Огайо штатының Кливленд (Cleveland) қаласындағы Рокки Ривер (Rocky River) көпірі, 85,34 метрлік темірбетонсыз көпір ашылған еді. Фрейсинеттің ұсынысы үш арматуралы бетонды фермалық аралықтарды қамтитын және стандартты тас аркалық конструкциядан әлдеқайда арзан болатын жоба болды. Жобада аркаларды көтеру және қосу үшін домкраттар қолданылды, бұл тиімді түрде алдын ала кернеу элементін енгізді. Көпір Фрейсинетке бетонның иілу құбылысын анықтауға мүмкіндік берді, яғни бетонның кернеуге ұшыраған кезде уақыт өте келе деформациялануы. Фрейсинет бұл көпір туралы былай деп жазды: «Мен оны барлық көпірлерімнен артық жақсы көретінмін, және соғыс қиратқандардың ішінде оның қирауы ғана мені шын қайғыға баптады». 1929 жылға дейін Клод Лимузин (Claude Limousin) үшін жұмыс істеді, ол көптеген құрылыстарды жобалады, соның ішінде Вильнёв-сюр-Лоттағы (Villeneuve sur Lot) 96,2 метрлік (315 фут) аркалы көпір және бірнеше үлкен жұқа қабырғалы бетонды шатырлар, соның ішінде 1917 жылы Истрдегі (Istres) ұшақ ангарлары, Буш-дю-Рон (Bouches du Rhone) департаментінде және 1916 жылдан 1923 жылға дейін Орлидегі (Orly) 300 фут ені, 200 фут биіктігі екі дирижабль сарайы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Руанда (Rouen) темірбетоннан жүк кемелерін де жасады. Фрейсинеттің бетон құрылысы ғылымына қосқан ең маңызды үлесі – бетон қалыптарының айналасында мәжбүрлі буды пайдалану болды, бұл бетонның қатаю уақытын айтарлықтай қысқартты. 1919 жылы Сен-Пьер-дю-Вовреде (St Pierre du Vauvray) жасаған жобасы 1923 жылы аяқталған 132 метрлік (435 фут) қуыс аркалы бетон аркалық арақашықтығы бойынша рекордты қайтадан жаңартты. Лимузиннен кеткеннен кейін ол алдын ала керілген бетоннан электр тіректерін салу үшін жеке фирма құрды, бірақ бизнес сәтсіз аяқталды. 1935 жылы ол Ле-Хавр (Le Havre) теңіз вокзалын нығайту үшін алдын ала кернеуді пайдаланды, ол жөндеуден тыс тұрақтандырумен қауіпті болды. Фрейсинет алдын ала керілген бетонды балкаларды енгізді және кеме жасау цехтарын көтеріп қойды. Осы жетістіктен кейін ол Campenon Bernard фирмасына қосылды және бірнеше алдын ала керілген көпірлерді жобалауға кірісті. Фрейсинеттің көптеген жобалары оның заманы үшін жаңа және күрделі болды – кейбіреулері соншалықты болды, тіпті салынбады, мысалы, 1937 жылғы Париж әлемдік көрмесі үшін жоспарланған 2300 футтық Phare du Monde мұнарасы. Леонардо Трояноның (Leonardo Troyano) айтуынша, «оның шығармашылық, өнертабыс және зерттеу қабілеті, сондай-ақ қолданыстағы идеялар мен доктриналарға сәйкес келмеуі оны инженерлік тарихтың ең көрнекті инженерлерінің біріне айналдырды».

Freyssinet was born in at Objat, Corrèze, France. He worked in the École Nationale des Ponts et Chaussées in Paris, France where he designed several bridges until the First World War intervened. His tutors included Charles Rabut. He served in the French Army from 1904 to 1907 and again from 1914 to 1918 as a road engineer. His most significant early bridge was the three span Pont le Veurdre near Vichy, built in 1911. At the time, the 72.5 metre (238 ft) spans were the longest so far constructed in France although Grafton Bridge a 97.6 metre reinforced concrete bridge had been opened in April 1910 and the Rocky River Bridge in Cleveland Ohio, an 85.34 metre unreinforced bridge had been opened in October 1910. Freyssinet's proposal was for three reinforced concrete truss spans, and was significantly less expensive than the standard masonry arch design. The design used jacks to raise and connect the arches, effectively introducing an element of prestress. The bridge also enabled Freyssinet to discover the phenomenon of creep in concrete, whereby the concrete deforms with time when placed under stress. Regarding this bridge, Freyssinet wrote: "I have always loved it more than any other of my bridges, and of all that the War has destroyed, it is the only one whose ruin has caused me real grief". Working for Claude Limousin until 1929, he designed a number of structures including a 96.2 m (315 ft) arch bridge at Villeneuve sur Lot, and several large thin shell concrete roofs, including aircraft hangars at Istres, Bouches du Rhone in 1917 and 300 foot wide, 200 foot high twin dirigible sheds at Orly from 1916 to 1923. During the First World War he also built cargo ships using reinforced concrete at Rouen. Freyssinet's major contribution to the science of concrete construction was the use of forced steam around the concrete moulds which significantly shortened the curing time of the concrete. His 1919 design at St Pierre du Vauvray again increased the record for a concrete arch span, with 132 m (435 ft) hollow arches, completed in 1923. Having left Limousin, he set up his own firm to build prestressed concrete electricity pylons, but the business failed. In 1935, he used prestressing to consolidate the maritime station of Le Havre which was threatening to settle beyond repair. Freyssinet introduced prestressed concrete beams, and jacked up the shipyard buildings. Following this success, he joined the firm of Campenon Bernard and went on to design several prestressed bridges. Many of Freyssinet's designs were new and elaborate for his time—some of them so much so that they were never built, such as the Phare du Monde, a 2,300 foot tower planned for the 1937 World Fair in Paris. According to Leonardo Troyano, "his capacity for creation, invention and research and his non conformity with existing ideas and doctrines made him one of the most notable engineers in the history of engineering".