Жабдықтауды басқару ұйымының тарихы мен мақсаты

Кіріспе

Жеткізуді басқару ұйымы

Жеткізуді басқару институты (ISM) – әлемдегі ең көне және ең ірі жеткізуді басқару қауымдастығы. 1915 жылы құрылған, АҚШ-та орналасқан коммерциялық емес білім беру ұйымы, жеткізуді басқару саласына қызығушылық танытқан мамандар мен ұйымдарға білім беру, оқыту, біліктілік беру, жарияланымдар, ақпарат және зерттеулер ұсынады. ISM қазіргі таңдағыда 100-ден астам елде 50 000-нан астам мүшесі бар. Ол үш түрлі біліктілік сертификатын ұсынады: Жеткізуді басқару бойынша сертификатталған маман (CPSM), Жеткізушілердің әртүрлілігі бойынша сертификатталған маман (CPSD) және Жеткізуді басқару бойынша қауымдасқан маман (APSM), сондай-ақ CAPS Research серіктестігімен бірлесіп.

Тарих

Тауарларды жеткізуді басқару институты 1915 жылы Ұлттық сатып алу агенттері қауымдастығы (N. A. P. A.) ретінде құрылған. ХХ ғасырдың басында сатып алу және оның атқаратын функциясы басқару тарапынан толық қолдауға ие болмады, көбінесе оларға немқұрайлы қарады немесе оның әлеуетін білмеді. 1915 жылға дейін АҚШ-тың кем дегенде 10 ірі қаласында жергілікті сатып алушылар қауымдастықтары құрылды, соның ішінде Буффалодағы ең белсенді топ (1904 жылы құрылған). Кейбір сатып алушылар өз мамандықтарын дамыту және мүшелер арасында пайдалы ақпарат алмасу үшін ұлттық ұйымның қажеттігін сезінді, бірақ қолдау жеткіліксіз болды. Сатып алушылар бір-бірімен жақсы таныс болмағандықтан және қатысулары бәсекелес компанияларға пайдалы ақпаратты ашуы мүмкін деген қорқыныштан ұйымдастырушылар белгілі бір сенімсіздікті жеңуге тиіс болды. 1923 жылы N.A.P.A. президенті Чарльз А. Стилдің айтуынша:

«Сатып алушылар бір-бірімен қарым-қатынас жасамауы керек еді, себебі олар басқа біреуге көмектесіп, өздеріне зиян келтіруі мүмкін еді». Айырықша жағдай, сатып алу агенті емес, Томас баспаханасында сатушы болып жұмыс істеген Элвуд Б. Хендрикс сатып алу функциясының толық әлеуетін түсініп, ұлттық сатып алу қауымдастығын құруға жетекші күш болды. 1913 жылы Хендрикс Нью-Йорктегі сатып алу агенттері қауымдастығын құруға көмектесіп, оның жоспары жеміс бере бастады. Нью-Йорк тобы 1915 жылы N.A.P.A. жарғысын алды. Жаңа ұлттық қауымдастыққа алғашқы қосылған жергілікті топтар 1915 жылы Нью-Йорк және Питтсбург, ал 1916 жылы Колумбус қалалары болды. Саут-Бенд, Кливленд, Чикаго, Сент-Луис, Филадельфия, Детройт және Лос-Анджелес 1917 жылы олардың ізінен ерді. Буффало кейінірек 1918 жылы N.A.P.A. қатарына қосылды, ал 1920 жылға қарай 30-дан астам филиал болды және бұл көрсеткіш одан әрі өсті. Хендриктің ұйымның табысына қосқан үлесі соншалықты зор болғандықтан, оған өмір бойына құрметті мүшелік берілді. N.A.P.A.-ның мақсаттары: Бизнес әлемін сатып алу функциясының экономикалық әл-ауқатқа маңыздылығын көрсету. Сатып алу мамандарын өздерін жетілдіруге және қызмет ететін компанияларға үлкен үлес қосуға ынталандыру. Жаңа ұлттық қауымдастық 1916 жылы Нью-Йоркте өткен алғашқы құрылтайда 250 мүшесінің 100-і қатысқанда үш филиалдан тұрды. Сол жылы N.A.P.A. «The Purchasing Agent» журналын жариялады, ол ұйымның табысына зор әсер етіп, ақырында қауымдастықтың қазіргі «Inside Supply Management» журналына айналды. 1918 жылы ұлттық құрылтайға шамамен мың мүше қатысуы күтілді. Жаңа қауымдастық қарқынды дамып, көп ұзамай ұлттық аренада өзінің орнын тапты. Бес жыл ішінде N.A.P.A. мүшелерінің саны 32 филиалға жетті және алдағы онжылдықтарда одан да көп филиалдар қосылды.

it had been a sort of unwritten rule that purchasers were one body of men who should not communicate with each other for fear that they might do the other fellow some good and themselves some harm. Ironically, it was not a purchasing agent but a salesman working for the Thomas Publishing Company by the name of Elwood B. Hendricks who realized the full potential of the buying function and was the driving force behind forming a national purchasing association. In 1913, Hendricks's plan began to bear fruit when he helped form the Purchasing Agents Association of New York that was to become the nucleus of the national organization. The New York group applied for and received a charter for N. A. P. A. in 1915. The first local groups to affiliate with the new national association were New York City and Pittsburgh in 1915 and Columbus in 1916. South Bend, Cleveland, Chicago, St. Louis, Philadelphia, Detroit and Los Angeles followed them in 1917. Buffalo later affiliated with N. A. P. A. in 1918 and by 1920 there were over 30 affiliates and that number continued to skyrocket. Hendricks efforts were so instrumental in the organization's success that it gave him an honorary lifetime membership. The goals of N. A. P. A. were to:
Impress the business world with the importance of the purchasing function to economic well being. Encourage purchasing people to improve themselves and make greater contributions to the companies they serve. The new national association was three affiliates strong when it held its first convention in New York in 1916 with 100 of its 250 members in attendance. That year also saw N. A. P. A. launch a magazine, The Purchasing Agent, that was to have an immense impact on the success of the organization and eventually evolve into the association's current Inside Supply Management magazine. In 1918, approximately one thousand members were expected to attend that year's national convention. The new association gathered steam and soon began to make its presence felt on the national stage. Within five years, N. A. P. A. membership had soared and it had 32 affiliates and many more would join over the coming decades.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1920 жылдар

1917 жылы АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен N.A.P.A. президент Уилсонға материалдарды сатып алуға көмектесу үшін өз қызметтерін ұсынды. Өнеркәсіптік соғыс күшін арттырған сайын материалдар тапшылығы күшейді және АҚШ үкіметі «орталықтандырылған баға және өндіріс бақылауы арқылы экономикалық белсенділікті басқаруға тырысқандықтан» сатып алу күрделенді. Бұл сатып алу мамандығының өзін көрсетуге мүмкіндік тудырған кезең болды. Ел бойынша сатып алу агенттері өздерінің өндіріс орындарындағы бөлімдер, әдетте сатып алу құқығын талап ететін, енді сатып алу процесіне араласуға тым аспақ болды, ал сатып алу агенттері басқарушыларға өндірістің жалғасуына көмектесе алатындарын дәлелдеді. Осы кезеңде N.A.P.A. мүшелері Нью-Йорк университеті мен Гарвардта сатып алу курстарын ашуға көмектесті. Бұл шағын қадам болғанымен, N.A.P.A.-ның әйгілі сатып алу білімі беру бағдарламасының алғашқы тұқымдары себілді. Ассоциация сонымен қатар стандарттау жұмыстарын жүргізіп, сатып алу саласы үшін этика кодексін талқылады. 1920 жылдары бизнеске сатып алуды орталықтандырудың уақытша құбылыс емес екендігі анық болды. N.A.P.A.-ның осы саланы дамытуға бағытталған күш-жігері нәтежесін берді және бизнес әлемі сатып алуға көзқарасын жақсарта бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде N.A.P.A. тиімсіздікті және жемқорлықты азайту үшін Соғыс министрлігінің сатып алуын орталықтандыруды ұсынды. Ассоциация өз ықпалын көрсетуді бастады және көмірді сатып алу және пайдалану стандарттарын енгізуді, сондай-ақ пайдакүнемдерді сотқа беруді талап етті. Этиқалық стандарттарды орнатуға бағытталған күресі нәтижесінде «Сатып алу агентінің жарғысы» құрылды, ол ондаған жылдар бойы заманауи бизнес әлемінің ең көрнекті моральдық қағидаларының бірі деп бағаланды. 1928 жылы ассоциация сатып алу мен сатудың өзара тиімді болуы және ынтымақтастықтың сатып алу құнын төмендетуі мүмкін екенін мойындаған «Сатып алу және сату стандарттарын» жариялады.

Ұлы депрессия және Екінші дүниежүзілік соғыс

1930 жылдары N.A.P.A. білім беруді жақсарту және стандарттарды әзірлеу үшін қарқынды жұмыс істеді. Гарвард бизнес мектебі екі сатып алу оқулығын жариялады және N.A.P.A. қолдауымен сатып алу мәселелері бойынша жағдайлық зерттеулер жасады. Сондай-ақ, қауымдастық сатып алу тәжірибесі мен процедураларына арналған беделді екі томдық еңбектің жазылуын тапсырды. 1931 жылы қауымдастық өзінің саладағы ең жоғары наградасы – J. Шипман алтын медалін тағайындап, үздікке ұмтылысын жалғастырды, ол ұсынысты басқару саласын дамытқан ерекше жетістіктерге ие болған тұлғаға берілді. Ұлы депрессия кезінде N.A.P.A. 1931 жылы Бизнес зерттеу комитетін құрып, мүшелерін тауарлар бойынша сауалнама жүргізуге бастады. АҚШ Сауда палатасы осы есептерді федералдық үкімет үшін ақпарат жинағанда пайдаланды. Бұл есептер кейіннен қауымдастықтың нарықтық ахуал туралы есебіне айналды, қазір ISM Бизнес туралы есебі деп аталады, ол АҚШ экономикасының көрсеткіштерін бағалауға арналған маңызды құрал. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, N.A.P.A. Вашингтонның көмек сұрауына жауап беріп, мүшелерін соғыс кезеңіндегі өндіріс талаптары мен ережелері туралы үнемі хабардар етіп отырды. Үкімет өндірушілер мен тұтынушыларға бақылау орнатқанда, N.A.P.A. мүшелерінің көптегені осы процесте маңызды рөл атқарды. Бейбіт уақыттағы еркін нарыққа оралумен сатып алу басшылары жоғары құн мен тапшылыққа байланысты жаңа қиындықтарға тап болды, бұл инновациялық тәсілдерді қажет етті. N.A.P.A. тағы да бастама көтеріп, білім беру мазмұнын одан да толықтырып, кеңейтті.

N.A.P.A. NAPM болып қайта аталды

1950 жылдары НАПА-ның беделі атқаратын қызметімен бірге өсті. Осы кезеңде мүшелік саны 15 000-ға жетті. N.A.P.A. сатып алу кәсібінің жаңа бейнесін қалыптастыру үшін күш-жігерін күшейтті. Компаниялар инвестицияларынан жақсы пайда табу және нарықтағы үлесін арттыру үшін күшті бәсекелестікке түскен кезде, сатып алу корпоративтік сатудан түскен табыстың шамамен жартысын жұмсайтынын түсінді және сатып алу корпоративтік мақсаттарға оң үлес қосуын талап ете бастады. АҚШ компанияларының пікірінше, сатып алу енді қарапайым агенттік рөлінде емес, басқарудың маңызды функциясына айналды. Сатып алудағы осы түбірлі өзгерісті нақты бейнелеу үшін 1968 жылы N.A.P.A. өзінің атын National Association of Purchasing Management, Inc. (NAPM) деп өзгертті. Кездейсоқ емес, 1966 жылы NAPM басшылығы білікті сатып алушыны бағалау үшін ұлттық сертификаттау бағдарламасын жасаудың маңыздылығын мойындады. Мұқият дайындықтан кейін 1974 жылы NAPM саладағы алғашқы кәсіби сертификат – Сертификатталған сатып алу менеджері (C.P.M.) біліктілігін енгізді. Ассоциация білім беру жұмыстарын жалғастырды және 1976 жылы алғаш рет өндіріс орындарында оқу курстарын өткізді. NAPM елде болып жатқан терең әлеуметтік өзгерістерді ескере отырып, аз ұлттық өкілдер мен әйелдердің бастамаларына қатысты және тіпті 1979 жылы Мей Варзочаны өзінің алғашқы әйел президенті етіп сайлады. 1987 жылы мүшелеріне аз ұлттық өкілдерді таңдау бағдарламаларына көмектесу үшін Аз ұлттық бизнес дамыту тобын құрды. «Бизнес туралы есеп» ең сенімді, жақын мерзімді экономикалық көрсеткіш ретінде танылуын жалғастырды. 1982 жылы NAPM Сатып алу менеджерінің индексін (PMI) енгізді, ал 1988 жылы оған таралу индекстерін қосып, графиктік форматты ұсынды. 1989 жылы АҚШ Сауда департаменті NAPM деректерін өзінің жетекші көрсеткіштер индексінің құрамына енгізе бастады, ал Федералдық резерв төрағасы «Есепті» жоғары бағалады. 1998 жылы ассоциация «Өндіріс емес саладағы бизнес туралы» есепті жасау арқылы оның құндылығын арттырды.

By the 1950s, N. A. P. A.’s prestige had grown along with the function that it served. Membership during this period hit 15,000. N. A. P. A. intensified its efforts to develop a new image for the purchasing profession in the eyes of the public, educators, management and purchasing executives. As companies battled ever more fiercely for a better return on their investment and greater market share, they eventually came to the realization that purchasing was spending, on average, one half of corporate sales income, and began demanding that purchasing make positive contributions to attaining corporate goals. In the eyes of U. S. companies, purchasing was no longer acting as a mere agent—it had been transformed into a vital management function. To accurately reflect this fundamental shift in purchasing's role, in 1968, N. A. P. A. changed its name to the National Association of Purchasing Management, Inc. (NAPM). As early as 1966, NAPM's leadership recognized the importance of developing a national certification program to create a standard on which to judge a competent purchaser. After careful groundwork, in 1974, NAPM introduced the Certified Purchasing Manager (C. P. M) qualification, the first professional certification in the field. The association continued its educational efforts and in 1976 conducted its first ever onsite plant training. NAPM was cognizant of the profound social changes the country had been undergoing and became involved in minority and women's initiatives and even elected May Warzocha as its first woman president in 1979. In 1987, it formed the Minority Business Development Group to assist members with their minority supplier programs. The Report On Business continued to gain recognition as the most reliable near term economic barometer available. In 1982, NAPM introduced the Purchasing Manager's Index (PMI) and in 1988 it added diffusion indexes and introduced a graph format. In 1989, the U. S. Department of Commerce began including NAPM's data as a component of its Index of Leading Indicators and the Chairman of the Federal Reserve praised the Report. In 1998, the association added to the value of the Report when it developed the Non Manufacturing Report On Business.

ISM-ге айналу

Бұл сала күрделілігі артып, жаһандық сипатқа ие болған сайын, сатып алу мамандары енді тек сатып алумен ғана емес, тауарлар мен қызметтерді қамтамасыз етуге жауапкершілікті арттырды. Кәсіптің ауқымын дәлірек бейнелеу үшін, 2001 жылдың сәуірінде NAPM мүшелері ұйымның атын «Жеткізуді басқару институты» (ISM) деп өзгертуге дауыс берді, бұл өзгеріс 2002 жылдың қаңтарында күшіне енді. 2002 жылы ISM тұрақтылық және әлеуметтік жауапкершілік бастамасын іске қосты, ал 2004 жылы «ISM әлеуметтік жауапкершілік қағидаларын» жариялады – бұл жеткізуді басқару саласы үшін алғашқы мұндай қағидалар болды. Болашақ жеткізуді басқару саласының жетекшілерін даярлау мақсатында, 2005 жылы ISM R. Gene және Nancy D. Richter қорымен серіктестік құрып, R. Gene Richter стипендиялық бағдарламасын жеткізуді басқару саласындағы ең ірі ұлттық стипендиялық бағдарламаға дейін кеңейтті. 2008 жылы олар бірлесіп стипендияларды тұрақты қаржыландыруды қамтамасыз ету мақсатымен ISM R. Gene Richter стипендиялық қорын құрды. Жеткізуді басқаруды меңгеруге қажетті талаптардың кең ауқымын қамту үшін, 2008 жылы ISM C.P.M-ді алмастыру үшін «Жеткізуді басқару бойынша сертификатталған маман» (CPSM) жаңа кәсіби біліктілігін енгізді. CPSM – кәсіби біліктіліктің ең жоғары деңгейін білдіреді және түрлі салалардағы жеткізуді басқару функцияларын терең талдауға негізделген. 2011 жылы ISM «Жеткізушілердің әртүрлілігі бойынша сертификатталған маман» (CPSD) сертификатын енгізді, оның мақсаты компанияларға жеткізушілердің әртүрлілігі мәселелерінде көмектесетін, тиімсіз пайдаланылған, инновациялық жеткізушілерді пайдаланатын және жаңа нарықтарға қол жеткізуге көмектесетін сарапшыларды даярлау болды. Сол жылы ISM корпоративтік мүшелерінің қызметкерлеріне жоғары нәтижелерге қол жеткізуге көмектесу үшін корпоративтік бағдарламаны бастады. 2023 жылы ISM студенттерге мансаптарының басында CPSM сертификатын алуға мүмкіндік беру үшін «Жеткізуді басқару бойынша қатысушы маман» (APSM) сертификатын енгізді. Жеткізуді басқару саласында ортақ тілді құру үшін ISM 2015 жылы «ISM шеберлік моделін» ұсынды. Кейін «ISM қабілеттілік моделі» деп аталатын бұл модель 16 негізгі және 73 қосалқы құзыретті қамтиды. Модель және оның бағалау құралы қызметкерлердің біліктіліктеріндегі кемшіліктерді анықтап, оларды жоюға көмектеседі. Сондай-ақ, компаниялар команда мүшелерінің біліктілігін салыстырып, даму жол картасын жасауға және жұмысқа қойылатын талаптарды белгілеуге мүмкіндік береді.

As the field grew in complexity and became more global, purchasing professionals were becoming more responsible for the supply of goods and services instead of strictly purchasing. To more accurately reflect the scope that the profession encompassed, NAPM members voted in April 2001 to change the organization's name to Institute for Supply Management (ISM), which became effective in January 2002. In 2002, ISM launched its sustainability and social responsibility initiative and in 2004 issued its ISM Principles of Social Responsibility, the first of their kind for the supply management profession. To ensure a strong group of future supply management leaders, in 2005, ISM partnered with the R. Gene and Nancy D. Richter Foundation to expand the R. Gene Richter Scholarship Program into the largest national scholarship program in the field of supply management. Together, in 2008, they established the ISM R. Gene Richter Scholarship Program Fund with a goal of providing for the funding of scholarships on an ongoing basis. To accurately address the range of demands required to master supply management, in 2008, ISM introduced a new professional qualification the Certified Professional in Supply Management (CPSM) to replace the C. P. M. The CPSM represents the highest degree of professional competencies and is built on an in depth analysis of supply management functions across industries. In 2011, ISM introduced the Certified Professional in Supplier Diversity (CPSD) certification to create experts who could help guide their companies through supplier diversity issues, harness underutilized, innovative suppliers and tap into new markets. That same year, ISM began its Corporate Program to help the employees of corporate members perform at a higher level. In 2023, ISM introduced the Associate Professional in Supply Management (APSM) certification to create a pathway for students to achieve the CPSM earlier in their careers. In an attempt to create a common language for the supply management field, ISM introduced the ISM Mastery Model in 2015. Later renamed to ISM Capability Model, it covers 16 core competencies and 73 subcompetencies, the model and its assessment tool identify employee skills gaps and solutions to close them. It also allows companies to benchmark team member skills and create a development roadmap and set job expectations.

Бұрын ұсынылған сертификаттар

Екі бұрынғы сертификат – сертификатталған сатып алу менеджері (C. P. M.) және аккредиттелген сатып алу практигі (A. P. P.) – жаңа үміткерлерге ұсынылмайды, бірақ аталған сертификаттары бар мамандар қайта сертификаттаудан өтуге және өмір бойы сертификат алуға құқылы.

Сертификатталған сатып алу менеджері (C. P. M.)
ISM-нің сертификатталған сатып алу менеджері (C. P. M.) атағы 1990 жылдардағы танымал сертификат болды. Дегенмен, ISM енді бұл сертификат бойынша емтихан қабылдамайды және ол тек қайта сертификаттау статусына көшті. ISM үздіксіз білім беру талаптарына сай келетін C. P. M. иелерін қайта сертификаттауды жалғастырады. ISM-нің 2023 жылғы жалақы зерттеуіне сәйкес, сертификатталған сатып алу менеджерінің (C. P. M.) орташа жалақысы 163 038 долларды құрады.

Аккредиттелген сатып алу практигі (A. P. P.)
ISM сонымен қатар бірнеше жыл бойы аккредиттелген сатып алу практигі (A. P. P.) атауын ұсынды. A. P. P. көбінесе жеткізу тізбегінің операциялық жағымен айналысатын мамандар үшін бастапқы деңгейдегі сатып алу функцияларына бағытталған. ISM енді бұл сертификат бойынша емтихан қабылдамайды, бірақ үздіксіз білім беру талаптарын орындайтын A. P. P. иелерін қайта сертификаттауды жалғастырады. ISM-нің 2023 жылғы жалақы зерттеуіне сәйкес, аккредиттелген сатып алу практигінің (A. P. P.) орташа жалақысы 112 012 долларды құрады.

Даулар

2013 жылы АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) бұқаралық ақпарат құралдары мен ақпараттық фирма Thomson Reuters компаниясының 2013 жылғы маусымдағы "Manufacturing ISM Report On Business" есебін мерзімінен бұрын жариялауын тергеді. CNBC сайтындағы мақалаға сәйкес, есеп жарияланбас бұрын 15 миллисекундтай жоғары жылдамдықты сауда белсенділігі күрт өсті:

3 маусымда Thomson Reuters компаниясы ISM-нің өндірістік деректерін жоғары жылдамдықты клиенттеріне қателікпен ертерек жіберді, олардың көпшілігі дереу осы ақпаратты саудаға пайдаланды. Бұл саудаға байланысты нарықта күрт реакция болды, нәтижесінде SPY ETF құны төмендеді, ол нарықтың жалпы бағытына инвестиция жасау үшін саудагерлерге қолданылатын құрал болып табылады. Бұл төмендеу [ішкі тұлғаларға] нарықтың өзгеруіне әсер ететін ақпаратты ертерек білу арқылы пайда табуға жеткілікті уақыт берді. SEC Thomson Reuters компаниясынан деректердің мерзімінен бұрын жариялануы туралы телефон арқылы сұрағаннан кейін, Thomson Reuters компаниясы бұл қателік сағатты синхрондау мәселесіне байланысты болғанын түсіндіретін мәлімдеме жасады. SEC-тің сұрауы бойынша компания ISM-мен жасалған келісім-шарттың өңделген нұсқасын ұсынды. CNBC телеарнасына сұхбат берген ISM бас директоры Томас Дерри Thomson Reuters компаниясымен олардың жариялау процесін талқылағаннан кейін, бұл оқиғаның жекелеген жағдай екеніне сенімді екенін айтты. Ол сондай-ақ "Бізге ешқандай мемлекеттік орган хабарласпады" деп қосты. ISM-нің соңғы 55,4 көрсеткіші Уолл-стрит күткенімен сәйкес келді, бұл қарқынды өсуді білдіреді, ал қор нарығы жылдам қалпына келіп, күнді шағын өсіммен аяқтады. ISM мәлімдемесінде қате есептің себебі "өткен айдың маусымдық түзету коэффициентін қате қолданған" бағдарламалық жасақтамадағы ақаулық деп көрсетілді.