Александр Скрябиннің «От поэмасы» – фортепиано, оркестр, хорға арналған тондық поэма. Мифологиялық сюжет, «Хромола» аспабы, тұңғыш орындалуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр Скрябиннің "Прометей: От поэмасы", Op. 60 (1910) – орыс композиторы Александр Скрябиннің фортепиано, оркестр, қатысуға болатын хор және clavier à lumières немесе "Chromola" (Престон Миллар ойлап тапқан түсті аспап, бұл шығарманың өнерде көрсетілуінде, тіпті Скрябиннің өмірінде де сирек қолданылады) үшін жазылған симфониялық поэма. "Прометей" Прометей туралы мифке шартты түрде ғана байланысты. Алғашқы көрсетілімі 1911 жылдың 2 наурызында Мәскеуде болды. Әдеттегі орындалуы шамамен 20 минутқа созылады.
Tone poem by Alexander Scriabin
Prometheus: The Poem of Fire, Op. 60 (1910), is a tone poem by the Russian composer Alexander Scriabin for piano, orchestra, optional choir, and clavier à lumières or "Chromola" (a color organ invented by Preston Millar, in fact rarely featured in performances of the piece, including those during Scriabin's lifetime). Prometheus is only loosely based on the myth of Prometheus. It premiered in Moscow on 2 March 1911. A typical performance lasts about 20 minutes.
Құрылымы
Музыка күрделі және үш дыбыстық емес, тек ерекше мағынада ғана, ол Скриабиннің матрицалық дыбысының әртүрлі инверсиялары мен транспозицияларына негізделген: А, D, G, C, F, B. Сабанеев бұл хордты, шығарманы ерегіс статикалық түрде ашатын, "Прометейдің хорды" деп атады. Кейіннен ол "мистикалық хорд" деп белгілі болды. Бірақ, үздірілмейтін диссонанстан кейін, симфониялық поэма бүкіл шығармадағы жалғыз дәстүрлі консонантты дыбыс болып табылатын жарқын F-диез мажор үш дыбысымен аяқталады.
The music is complex and triadic only in an idiosyncratic sense, based almost entirely around various inversions and transpositions of Scriabin's matrix sonority: A D G C F B. Sabaneyev referred to this chord, which opens the work in an eerily static fashion, as the "chord of Prometheus". It has subsequently become known as the "mystic chord". But after unrelieved dissonance throughout, the symphonic poem ends with a resplendent F sharp major triad, the only conventionally consonant sonority in the entire composition.
Түс органы
Түсті органға арналған бөлім өз жеке тасмасында, жоғарыдағы скрипкалық кілтте жазылған, және екі бөлімнен тұрады: бірі гармониямен өзгереді және әрқашан басым гармонияның тамыр нотасына қарай бағады, осылайша Скрибиннің әр түрлі тонаға байланысты түсін шығарады; екіншісі көп такттар бойы сақталатын ұзақ ноталардан тұрады және гармониямен (немесе демек, бірінші бөліммен) байланысты емес сияқты көрінеді, бірақ көбінесе бір толық тонмен баяу түрде жоғарылайды, өзгерістер бірнеше беттік ноталармен немесе бір-екі минуттық аралықпен болады. Бұл бөлімнің бірінші бөліммен немесе музыканың барлығымен қандай қатысы бар екені белгісіз. Нотада екі түрлі түс бір уақытта қалай көрсетілуі керек екені түсіндірілмейді. Бұл түсті орган бөлімі сонымен қатар нотаның бір жерінде қысқаша үш бөлімді қамтиды (305-308 такттар, 30-шы репетициядан бұрын). Алайда, көздер Скрибиннің түсті орган бөлімін жүзеге асыру ниеті туралы келіспейді: көптегендер түстердің тыңдаушылардың алдындағы экранда көрсетілуі керек деп мәлімдейді; бірақ басқалары түстердің бүкіл концерт залын толтыруы жоспарланғанын және экранға көрсету концерт залын су басу мүмкін болмағандықтан немесе орындалуы қиын болғандықтан қабылданған шара екенін айтады. Нотаның өзінде бұл қалай жасалуы керек екені туралы ешқандай нұсқау жоқ.
The part for color organ is notated on a staff of its own, in treble clef at the top of the score, and consists of two parts: one changes with the harmony, and always goes to the root note of the prevailing harmony, and thus produces the color Scriabin associated with each key; the other consists of much longer notes sustained through many bars, and does not appear to be related to the harmony (or therefore to the first part), but for the most part slowly rises up the scale a whole tone at a time, the changes being several pages of score apart, or a minute or two apart. It is not clear what relationship this part has to the first part, or to the music as a whole. The score does not explain how two different colors are to be presented at the same time during a performance. This color organ part also contains three parts briefly at one point in the score (bars 305 308, right before rehearsal 30). Sources differ on what Scriabin's intentions were for the realization of the color organ part: many state that the colors were meant to be shown on a screen in front of the audience; but others say that the colors were intended to flood the entire concert hall and that showing them on a screen was merely the compromise adopted after flooding the concert hall was found impossible or impracticable. The score itself contains no indications about how this is meant to be handled.
Ерекше орындары
Премьера 1911 жылғы 2 наурызда Серж Кусевицкийдің Мәскеуде өткізгенімен, 1915 жылғы 21 наурызда алғаш рет түрлі-түсті жарықпен Карнеги залында Модест Альтшулер жетекшілік еткен Ресей симфониялық оркестрі, Маргарита Волавидің фортепианода сүйемелдеуімен орындады. Альтшулер мен Скрябин 1890 жылдардың басында Мәскеу консерваториясында бірге оқыған. Сэр Генри Вуд «Прометейді» жарық бөлігі бар клавиатурамен қоюды жоспарлаған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс бұл қойылымды өткізуге кедергі келтірді. Бұл шығарма алғаш рет 1972 жылғы 4 мамырда Элякум Шапираның жетекшілігімен Лондон симфониялық оркестрі Корольдік Альберт залында түрлі-түсті жарықпен орындады. Бұл жұмыстағы түстерді түсіндірудің жаңа тәсілдерін қолданған басқа да қойылымдар туралы мәліметтерді Хью Макдональдтың «The Musical Times» журналының 124 (1983) санының 600-602 беттерінен таба аласыз. Гамбургтегі Лейшхалле үлкен залында жоба жүзеге асырылды: Андрей Борейко жетекшілік еткен Гамбург симфониялық оркестрінің сүйемелдеуімен солист, Скрябиннің өзі қайта ашқан түсті жарық партитурасын және клавиатурасын таныстырды. 2010 жылы Йель симфониялық оркестрі дирижер Тошиюки Шимаданың жетекшілігімен, Йель музыка кафедрасы және докторлық диссертациясын қорғайтын Анна Гаубойдың қатысуымен, Скрябиннің жазбаларынан алған нұсқауларға сәйкес клавиатурамен және залдың толық жарығымен орындады. 2023 жылы Антверпен симфониялық оркестрі Брюссельдік суретші Антуан Голдшмидт жасаған шығармаға сүйемелдеу үшін радикалды жаңа жарық сценографиясын тапсырыс берді.
The premiere was conducted by Serge Koussevitzky in Moscow on 2 March 1911. On 21 March 1915 it was first performed with colored lighting, by the Russian Symphony Orchestra with Marguerite Volavy on piano, conducted by Modest Altschuler, at Carnegie Hall. Altschuler and Scriabin were contemporaries at the Moscow Conservatory in the early 1890s. Sir Henry Wood had plans to conduct Prometheus with the part for clavier à lumières, but World War I prevented the performance. The work was performed with colored lighting for the first time in England on 4 May 1972, by the London Symphony Orchestra under Elyakum Shapirra at the Royal Albert Hall. For a description of several other performances employing novel approaches to color realization in this work, see Hugh MacDonald, The Musical Times 124 (1983) pp. 600–602. realized a project at Greater Hall of the Laeiszhalle Hamburg: as soloist accompanied by the Hamburg Symphony Orchestra conducted by Andrey Boreyko he presented the authentic colour light score with Scriabin's intended clavier à lumières rediscovered by himself. In 2010, the Yale Symphony Orchestra, under the conductor Toshiyuki Shimada and in collaboration with the Yale Department of Music and doctoral candidate Anna Gawboy, performed the work with clavier à lumières and full hall lighting using directions from Scriabin's notes. In 2023, the Antwerp Symphony Orchestra commissioned a radical new light scenography to accompany the piece, made by Brussels artist Antoine Goldschmidt.
Жазба көшірмесі
Леонид Сабанеев 1911 жылы симфониялық поэманы екі фортепианоға (төрт қолға) нотаға түсірген. Ол алғаш ұсынғанда, Скрябин кем дегенде сегіз қол қажет деп ойлаған, ал композитор шығармасын осылайша орындауға болатынын түсінгенде қысқа уақытқа ойша шашырап қалған.
Leonid Sabaneyev transcribed the symphonic poem for two pianos (four hands) in 1911. When he initially proposed this, Scriabin was of the opinion that at least eight hands would be necessary, and the composer was reportedly somewhat disconcerted when he realized that his piece could be reduced in this way.