Кіріспе
АҚШ салаларын жіктеу жүйесі – Стандартты өндірістік жіктеу (SIC) агенттіктер арасындағы статистикалық мақсаттар үшін өнеркәсіптік жіктемені стандарттау әдісі ретінде салаларды төрт таңбалы кодпен жіктеу жүйесі. 1937 жылы АҚШ-та құрылған бұл жүйе мемлекеттік органдар тарапынан өнеркәсіптік салаларды жіктеу үшін қолданылады. Осыған ұқсас SIC жүйелерін басқа елдердің агенттіктер де пайдаланады, мысалы, Ұлыбританияның Компаниялар үйі. АҚШ-та SIC жүйесі соңғы рет 1987 жылы жаңартылып, 1992 жылғы Экономикалық санақ үшін халық санағы бюросымен соңғы рет қолданылды. 1997 жылы жарық көрген Солтүстік Америка өнеркәсіптік жіктеу жүйесі (NAICS коды) оны алмастырды. АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) сияқты кейбір мемлекеттік департаменттері мен агенттіктер SIC кодтарын кем дегенде 2019 жылға дейін қолдануды жалғастырды. Кәсіпорынның – яғни, АҚШ-та тіркелген штаб-пәтері бар бірегей бизнес – SIC коды компанияның немесе ұйымның ең ірі өнімдік желілеріне сәйкес келетін өнеркәсіптік саламен анықталды. Ал NAICS жіктеу жүйесіндегі ұғым өзгеше, ол мекемелерді әрқайсысының өнімдеріне сүйене отырып санаттарға бөледі. SIC код жүйесі 1930 жылдан бері қолданылып келеді. Ол 1938 жылы жарияланған Өңдеу өнеркәсібі үшін өнеркәсіптер тізімін және 1939 жылы жарияланған Өңдеуші емес өнеркәсіптер үшін өнеркәсіптер тізімін әзірлеген Орталық Статистика Кеңесі құрған Өнеркәсіптік статистика жөніндегі ведомствоаралық комитет тарапынан әзірленді. Бұл АҚШ-тың алғашқы Стандартты өндірістік жіктеліміне айналды. SIC жүйесі соңғы рет 1987 жылы жаңартылып, 1992 жылғы экономикалық санақ кезінде халық санағы бюросымен соңғы рет қолданылды. Басқару және бюджет басқармасы (OMB) экономикалық жағдайдың өзгеруін ескере отырып, SIC жүйесін жаңартуды тапсырды. OMB 1992 жылы қазіргі өнеркәсіптік ахуалды көрсететін жаңа жүйені әзірлеу үшін Экономикалық сыныптау саясаты комитетін құрды. Нәтижесінде, Канада, АҚШ және Мексиканың бірлескен күш-жігерімен Солтүстік Америка өнеркәсіптік жіктеу жүйесі (NAICS) пайда болды. NAICS төрт таңбалы SIC кодын алты таңбалы кодпен алмастырды және жаңадан пайда болатын салаларды басқаруда көбірек икемділік берді (мысалы, NAICS жүйесі салалық топтар бойынша "Басқа" санаттарына мүмкіндік береді). Жаңа кодтар Канада мен АҚШ-та 1997 жылы, ал Мексикада бір жылдан кейін енгізілді. NAICS мекемелерді (жұмыс орындарын) негізгі өнімдері бойынша жіктейді, оларды мекеме құрамына кіретін үлкен фирма немесе ұйыммен жіктемейді. Бұл SIC жүйесімен салыстырғанда мекемелер мен жұмысшылардың қызметі туралы нақтырақ ақпарат береді, бірақ классификациялардың мағынасын біршама өзгертті, кейбір деректер қатарын дәл сақтауды қиындатты. Форт және Климек (2016) кәсіпорындар туралы ұзақ мерзімді деректерді пайдалана отырып, SIC-тен NAICS-ке ауысу көптеген жұмысшыларды NAICS-ке қарағанда салалар/секторлар бойынша басқаша жіктегенін анықтады, әсіресе кейбір өндіріс секторларын қызмет көрсету саласына қайта жіктеді.
The Standard Industrial Classification (SIC) was a system for classifying industries by a four digit code as a method of standardizing industry classification for statistical purposes across agencies. Established in the United States in 1937, it is used by government agencies to classify industry areas. Similar SIC systems are also used by agencies in other countries, e. g., by the United Kingdom's Companies House. In the United States, the SIC system was last revised in 1987 and was last used by the Census Bureau for the 1992 Economic Census, and has been replaced by the North American Industry Classification System (NAICS code), which was released in 1997. Some U. S. government departments and agencies, such as the U. S. Securities and Exchange Commission (SEC), continued to use SIC codes through at least 2019. The SIC code for an establishment, that is, a unique business with a registered U. S. headquarters, was determined by the industry appropriate for the overall largest product lines of the company or organization of which the establishment was a part. The later NAICS classification system has a different concept, assigning establishments into categories based on each one's output. The SIC code system has been used since the 1930s. It was developed by the Interdepartmental Committee on Industrial Statistics, established by the Central Statistical Board who developed the List of Industries for manufacturing, published in 1938, and the 1939 List of Industries for non manufacturing industries, which became the first Standard Industrial Classification for the United States. The SIC system was last revised in 1987 and was last used by the Census Bureau for the 1992 Economic Census. The Office of Management and Budget, or OMB, was tasked with revising the SIC system to reflect changing economic conditions. The OMB established the Economic Classification Policy Committee in 1992 to develop a new system representative of the current industrial climate. The result was the North American Industry Classification System, or NAICS, a collaborative effort between Canada, the U. S. and Mexico. NAICS replaced the four digit SIC code with a six digit code, and it provided more flexibility in handling emerging industries (for example, the NAICS system more generally allows for "Other " categories across industry groups). The new codes were implemented in Canada and the United States in 1997 and in Mexico one year later. NAICS classified establishments (workplace) by their main output, instead of classifying them with the larger firm or organization of which the establishment was a part. This gives more precise information on establishment and worker activities than the SIC system, but changed the meaning of the classifications somewhat, making some time series of data hard to sustain accurately. Fort and Klimek (2016) found using longitudinal data on establishments that the switch from SIC to NAICS reclassified large numbers of workers differently by industry/sector than NAICS does, notably by reclassifying some from the Manufacturing sector into Services.
Мақсаты
1900 жылдардың басында АҚШ мемлекеттік органдарының әр бөлімі өздерінің бизнес-талдауын жүргізді, олардың әдістері мен өлшемдері басқа бөлімдерге белгісіз және түсініксіз болды. 1930 жылдары үкіметке әртүрлі агенттіктердегі деректерді өлшеу, талдау және бөлісу үшін бірыңғай және мағыналы әдістер қажет болды. Осының нәтижесінде Стандартты өнеркәсіптік жіктеу жүйесі құрылды. SIC кодтары – ірі кәсіпорындар мен салалардың төрт таңбалы сандық белгілері. SIC кодтары кәсіпорның өнімдері, қызметтері, өндірісі және жеткізілу жүйесіндегі ортақ ерекшеліктерге сәйкес тағайындалады.
Құрылымы
SIC кодтары иерархиялық, жоғарыдан төменге қарай құрылған, жалпы ерекшеліктерден басталып, нақты мәліметтерге дейін тарылады. Кодтың алғашқы екі цифры кәсіпорынның қай негізгі салаға жататынын көрсетеді. Үшінші және төртінші цифрлар тиісінше бизнес-топтың кіші жіктелуін және мамандануын сипаттайды. Мысалы, "36" коды "Электрондық және басқа жабдықтар" саласын білдіреді. Үшінші цифр ретінде "7" қосып, "367" кодын алу, кәсіпорынның "Электроника, компоненттер және керек-жарақтар" саласында жұмыс істейтінін көрсетеді. Төртінші цифр нақты саланы ажыратады, сондықтан "3672" коды кәсіпорынның "Баспа тізбекті тақтайшалармен" айналысатынын көрсетеді.
Қолданылуы
АҚШ Халық санағы бюросы, Еңбек статистикасы бюросы, Ішкі кірістер қызметі және Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы есеп беруде SIC кодтарын пайдаланады, сонымен қатар SIC кодтары академиялық және бизнес салаларында да қолданылады. Еңбек статистикасы бюросы кодтарды үш жыл сайын жаңартады және жұмыс күші, жалақы және баға мәселелері туралы мәліметтерді ұсыну үшін SIC-ті қолданады. Әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы жұмыс берушілердің жұмыс берушінің идентификациялық нөмірін алу үшін берген өтініштеріндегі негізгі қызметі туралы сипаттамаларына сүйене отырып, кәсіпорындарға SIC кодтарын тағайындайды.
Шектеулер
Жылдар бойы АҚШ-тың халық санағы SIC жүйесін қолданудағы үш негізгі кемшілікті анықтады. Бірінші кемшілік – оның анықтамасы және қызметкерлер топтарын жаңылыс жіктеуі. Мысалы, автомобиль өнеркәсібіндегі әкімшілік көмекшілер бизнестің барлық деңгейлерін қолдайды, бірақ SIC осы қызметкерлерді өндірістік жұмыстардың "Негізгі секторына" жатқызады, олар "Негізгі емес" деп есептелуі керек. Екіншіден, SIC кодтары 1970 жылға дейін дәстүрлі салалар үшін жасалған. Одан бері бизнес өндіріске негіделгенден көбінесе қызмет көрсетуге негіделгенге өзгерді. Осының салдарынан, үшіншіден, SIC компьютер, бағдарламалық жасақтама және ақпараттық технологиялар сияқты жаңа және дамып келе жатқан салаларды тануда жайпақ болды.
Тізім
Келесі кесте SEC веб-сайтынан алынған, ол компанияларды SIC коды бойынша өтінімдер базасында іздеуге мүмкіндік береді. NEC аббревиатурасы "басқаша жіктелмеген" дегенді білдіреді. SIC коды Индустриясы0100 (01111) Ауыл шаруашылығы өнімдері Егіншілік0200 Ауыл шаруашылығы өнімдері Мал және жануарлар өнімдері 0700 Ауыл шаруашылығы қызметтері 0800 Ормандар 0900 Балық аулау, аң аулау және құстарға қаптау 1000 Металл кендерін өндіру 1040 Алтын және күміс кендері 1090 Басқа металл кендері 1220 Тас көмір және лигнит кендерін өндіру 1221 Тас көмір және лигниттің ашық әдіспен өндірілуі 1311 Жалпы мұнай және табиғи газ 1381 Мұнай және газ құдықтарын бұрғылау 1382 Мұнай және газ кендерін іздеу қызметтері 1389 Мұнай және газ кендерін қызмет көрсету, NEC 1400 Металл емес минералдарды өндіру және тас жону (жанармайсыз) 1520 Жалпы құрылыс мердігерлері Тұрғын үйлер 1531 Оперативті құрылысшылар 1540 Жалпы құрылыс мердігерлері Тұрғын емес үйлер 1600 Ауыр құрылыс, ғимарат құрылысынан басқа мердігерлер 1623 Су, кәріз, құбыр, коммуникация және қуат желілерін салу1629 Ауыр құрылыс, басқаша жіктелмеген 1700 Құрылыс Арнайы сауда мердігерлері 1731 Электр жұмыстары 2000 Тағам және оған ұқсас өнімдер 2011 Ет өңдеу орналары 2013 Шұжық және басқа да дайын ет өнімдері 2015 Құс етін сою және өңдеу 2020 Сүт өнімдері 2024 Мұзқаймақ және мұздатылған десерттер 2030 Консервіленген, мұздатылған және сақталған жемістер, көкөністер және тағамдық мамандану 2033 Консервіленген жемістер, көкөністер, сақтаулар, джемдер және желе 2040 Данлы ұн өнімдері 2050 Нан өнімдері 2052 Печенье және крекерлер 2060 Қант және кондитерлік өнімдер 2070 Майлар және майлы заттар 2080 Сусындар 2082 Сыра сусындары 2086 Бөтелкеленген және банкадағы газдалған сусындар және карбонатталған сулар 2090 Басқа тағамдық дайындықтар және оған ұқсас өнімдер 2092 Дайындалған жаңа немесе мұздатылған балық және теңіз өнімдері 2100 Тамақ өнімдері 2111 Сигареттер 2200 Тоқыма фабрикасы өнімдері 2211 Жалпы тоқыма мата фабрикалары, мақта 2221 Жалпы тоқыма мата фабрикалары, жасанды талшық және жібек 2250 Тоқыма фабрикалары 2253 Тоқыма сыртқы киім фабрикалары 2273 Кілемдер және кілемшелер 2300 Киім және матадан жасалған басқа да дайын өнімдер 2320 Ерлер мен балалар киімдері, жұмыс киімдері және оған ұқсас киімдер 2330 Әйелдер, қыздар және жасөспірімдердің сыртқы киімдері 2340 Әйелдер, қыздар, балалар және нәрестелердің іш киімдері 2390 Басқа тоқыма өнімдері 2400 Ағаш және ағаш өнімдері (мебельсіз) 2421 Ағаш кесу және жону фабрикалары, жалпы 2430 Ағаш кеспесі, шпон, фанера және құрылымдық ағаш мүшелері 2451 Қозғалмалы үйлер 2452 Дайын ағаш ғимараттары мен құраушы бөлшектері 2510 Үй жиһазы 2511 Ағаштан жасалған үй жиһазы, (қаптамасыз) 2520 Офис жиһазы 2522 Офис жиһазы (ағашсыз) 2531 Қоғамдық ғимараттар мен оған байланысты жиһаз 2540 Бөлмелер, сөрелер, шкафтар және кеңсе және дүкен жиһаздары 2590 Басқа жиһаз және жиһаздық бұйымдар 2600 Қағаз және оған ұқсас өнімдер 2611 Целлюлоза фабрикалары 2621 Қағаз фабрикалары 2631 Картон фабрикалары 2650 Картоннан жасалған контейнерлер мен қораптар 2670 Айналдырылған қағаз және картон өнімдері (контейнерлер/қораптарсыз) 2673 Пластмассадан, фольгадан және жабынталған қағаздан жасалған қаптар 2711 Газеттер: Басып шығару немесе басып шығару және тарату 2721 Журналдар: Басып шығару немесе басып шығару және тарату 2731 Кітаптар: Басып шығару немесе басып шығару және тарату 2732 Кітап басып шығару 2741 Басқа басылымдар 2750 Коммерциялық басылымдар 2761 Көшірме бизнес формалары 2771 Құттықтау карточкалары 2780 Блокноттар, жиналмалы папқалар және кітап мұқабасы және оған байланысты жұмыстар 2790 Басып шығару саудасы үшін қызмет көрсету өнеркәсіптері 2800 Химиялық заттар және оған ұқсас өнімдер 2810 Өнеркәсіптік бейорганикалық химиялық заттар 2820 Пластмассалық материалдар, синтетикалық шайыр/резеңке, целлюлоза (шынышсыз) 2821 Пластмассалық материалдар, синтетикалық шайырлар және вулкандалмаған эластомерлер 2833 Медициналық химиялық заттар және ботаникалық өнімдер 2834 Фармацевтикалық препараттар 2835 In Vitro және In Vivo диагностикалық заттар 2836 Биологиялық өнімдер, (диагностикалық заттарсыз) 2840 Сабын, жуғыш заттар, тазалау препараттары, парфюмерия, косметика 2842 Арнайы тазалау, жылтырату және санитарлық препараттар 2844 Парфюмерия, косметика және басқа да гигиеналық препараттар 2851 Бояулар, лактар, эмальдар және оған ұқсас өнімдер 2860 Өнеркәсіптік органикалық химиялық заттар 2870 Ауыл шаруашылығы химиялық заттары 2890 Басқа химиялық өнімдер 2891 Желімдер және герметиктер 2911 Мұнайды қайта өңдеу 2950 Асфальт төсеу және шатыр материалдары 2990 Мұнай және көмірдің басқа да өнімдері 3011 Шиналар және камералар 3021 Резеңке және пластиктен жасалған аяқ киім 3050 Прокладкалар, қаптамалар және тығыздағыш құрылғылар және резеңке және пластиктен жасалған шлангтар 3060 Фабрикацияланған резеңке өнімдері, NEC 3080 Басқа пластик өнімдері 3081 Қолдаусыз пластик пленка және парақ 3086 Пластик көпіршік өнімдері 3089 Пластик өнімдері, NEC 3100 Тері және тері өнімдері 3140 Аяқ киім, (резеңке емес) 3211 Жалпақ шыны 3220 Шыны және шыны ыдыстар, басылған немесе үрленген 3221 Шыны контейнерлер 3231 Сатып алынған шыныдан жасалған шыны өнімдері 3241 Цемент, гидравликалық 3250 Құрылымдық саз өнімдері 3260 Саз сыр және оған байланысты өнімдер 3270 Бетон, гипс және пластер өнімдері 3272 Блок және кірпіштен басқа бетон өнімдері 3281 Кесілген тас және тас өнімдері 3290 Абразивті, асбест және басқа металл емес минералдық өнімдер 3310 Болат зауыттары, доменді пештер және прокатка және аяқтау фабрикалары 3312 Болат зауыттары, доменді пештер және прокатка фабрикалары (кокс пештері) 3317 Болат құбырлары және түтіктер 3320 Темір және болат құю фабрикалары 3330 Қара металл емес металдарды бастапқы балқыту және тазарту 3334 Алюминийдің бастапқы өндірісі 3341 Қара металл емес металдарды қайта балқыту және тазарту 3350 Қара металл емес металдарды прокатка, тартылған және экструзиялау 3357 Қара металл емес сымды тартылған және оқшаулау 3360 Қара металл емес құю фабрикалары (құймалар) 3390 Басқа бастапқы металл өнімдері 3411 Металл банкалар 3412 Металл жіберу барабандары, бөшкелер, шарап шелектері және қазандықтар 3420 Шабу, қол құралдары және жалпы аппараттық құралдар 3430 Жылыту жабдықтары, электр және жылы ауадан басқа; және сантехникалық жиһаздар 3433 Жылыту жабдықтары, электр және жылы ауа пештерінен басқа 3440 Фабрикацияланған құрылымдық металл өнімдері 3442 Металл есіктер, рамалар, жақтаулар, қалыптар және жиектер 3443 Фабрикацияланған пластиналық жұмыстар (қазандық шеберханалары) 3444 Парақты металл жұмыстары 3448 Дайын металл ғимараттар мен құраушы бөлшектер 3451 Винт машиналарын өндіру 3452 Болттар, гайкалар, бұрандалар, шайбалар және шайбалар 3460 Металл соғылма және штампталған өнімдер 3470 Жабын, гравировка және оған ұқсас қызметтер 3480 Оқ-дәрі және аксессуарлар, (көлік құралдары/басқарылатын зымырандарсыз) 3490 Басқа фабрикацияланған металл өнімдері 3510 Жылдамдық және турбиналар 3523 Ферма машиналары және жабдықтары 3524 Газон және бақ тракторлары және үй газон және бақ жабдықтары 3530 Құрылыс, тау-кен және материалдарды тасымалдау машиналары және жабдықтары 3531 Құрылыс машиналары және жабдықтары 3532 Тау-кен машиналары және жабдықтары (мұнай және газ өрісі машиналары мен жабдықтарын қоспағанда) 3533 Мұнай және газ өрісі машиналары және жабдықтары 3537 Өнеркәсіптік жүк көліктері, тракторлар, тіркемелер және штабельдер 3540 Металл өңдеу машиналары және жабдықтары 3541 Металл кесу машиналары, металл кескіш түрлері 3550 Арнайы өнеркәсіп машиналары (металл өңдеу машиналары емес) 3555 Басып шығару саудасы машиналары және жабдықтары 3559 Арнайы өнеркәсіп машиналары, NEC 3560 Жалпы өнеркәсіп машиналары және жабдықтары 3561 Сораптар және сорап жабдықтары 3562 Допты және ролик тіректері 3564 Өнеркәсіптік және коммерциялық желдеткіштер және үрлегіштер және ауаны тазартатын жабдықтар 3567 Өнеркәсіптік процестік пештер және пештер 3569 Жалпы өнеркәсіп машиналары және жабдықтары, NEC 3570 Компьютерлік және кеңсе жабдықтары 3571 Электрондық компьютерлер 3572 Компьютерлік сақтау құрылғылары 3575 Компьютерлік терминалдар 3576 Компьютерлік байланыс жабдықтары 3577 Компьютерлік перифериялық жабдықтары, NEC 3578 Есептеу және есептесу машиналары (электрондық компьютерлер емес) 3579 Офис машиналары, NEC 3580 Тоңазытқыш және қызмет көрсету өнеркәсібі машиналары 3585 Ауа кондиционері және жылы ауа жылыту жабдықтары және коммерциялық және өнеркәсіптік тоңазытқыш жабдықтары 3590 Басқа өнеркәсіптік және коммерциялық машиналары және жабдықтары 3600 Электрондық және басқа электр жабдықтары (компьютерлік жабдықтарсыз) 3612 Қуат, тарату және арнайы трансформаторлар 3613 Қосқыштар және қосқыш аппараттары 3620 Электрлік өнеркәсіптік аппараттар 3621 Моторлар және генераторлар 3630 Үй шаруашылығына арналған құралдар 3634 Электрлік үй шаруашылығы құралдары және желдеткіштер 3640 Электрлік жарықтандыру және сымдау жабдықтары 3651 Үй аудио және бейне жабдықтары 3652 Грамофон пластинкалары және жазылған аудио кассеталары мен дискілері 3661 Телефон және телеграф аппараттары 3663 Радио және теледидар хабар тарату және байланыс жабдықтары 3669 Байланыс жабдықтары, NEC 3670 Электрондық компоненттер және аксессуарлар 3672 Басылған тізбек тақталары 3674 Жартылай өткізгіштер және оған байланысты құрылғылар 3...