Кіріспе
Munchkin – Стив Джексон ойындарының Стив Джексон жазған және Джон Ковалич салған, арнайы карталар жинағынан тұратын ойыны. Бұл рөлдік ойындардың пародийлі нұсқасы, «манчкиндер» (күшті кейіпкерге ие болу арқылы «жеңуге» ұмтылатын, тәжірибесіз рөлдік ойыншылар) тұжырымына негізделген. Munchkin 2001 жылы «Ең үздік дәстүрлі карта ойыны» номинациясы бойынша Origins Award сыйлығын жеңіп алды. Ал, бұл ойынның алдында жарық көрген «Munchkin’s Guide to Powergaming» атты ойын туралы әзіл-қалжың кітабы 2000 жылы да Origins Award сыйлығына ие болған. Бастапқы Munchkin ойынының сәттілігінен кейін көптеген қосымша жинақтар мен жалғастар жарық көрді. Қазір 15 тілге аударылған Munchkin 2007 жылы Стив Джексон ойындарының кірісінің 70% астамын құрады және 2020 жылға дейін олардың ең көп сатылатын ойыны болып табылады.
Munchkin is a dedicated deck card game by Steve Jackson Games, written by Steve Jackson and illustrated by John Kovalic. It is a humorous take on role playing games, based on the concept of munchkins (immature role players, playing only to "win" by having the most powerful character possible). Munchkin won the 2001 Origins Award for Best Traditional Card Game, and is itself a spin off of The Munchkin's Guide to Powergaming, a gaming humor book which also won an Origins Award in 2000. After the success of the original Munchkin game several expansion packs and sequels were published. Now available in 15 different languages, Munchkin accounted for more than 70% of the 2007 sales for Steve Jackson Games and remains their top selling title through 2020.
Ойын процесі
Мунчкинде барлық ойыншылар 1-деңгейден бастайды, мақсаты 10-деңгейге жету (немесе Epic Level ойынында 20-деңгей). Ойыншылар негізінен монстрларды өлтіру арқылы өрлейді және әр монстрді өлтірген сайын деңгейлерін көтереді. Дегенмен, ойыншылар ойын барысында монстрларға және басқа ойыншыларға қарсы карталарды еркін пайдалана алады, бұл оларға өз кезегінде басқаларға көмектесуге немесе олардың жолын қиындатуға мүмкіндік береді. Әр ойыншының кезегі «Есік картасын» ашып тартып, «Есік есігін тебу» арқылы басталады. Есік картасы келесі түрлердің бірі болуы мүмкін: ойыншының күресуге немесе қашуға тырысуын қажет ететін Монстр картасы; әсер ететін Қарғыс картасы; немесе ойыншының қолына қосатын Буюм картасы, Жарыс картасы немесе Сынып картасы. Егер тартқан карта Монстр картасы болмаса, ойыншы «бөлмені тонап» төмен қаратып тартқан есік картасын қолына қоса алады немесе онымен күресу үшін қолынан Монстр картасын ойнатып «қатер іздеуге» тырысады. Монстрмен күрескенде, ойыншының (және кез келген көмектесетін ойыншылардың) жалпы деңгейі монстрдің (монстрлердің) жалпы деңгейімен салыстырылады, жеңімпаз анықталады. Жеңіске жеткен ойыншы тізімделген сандағы қазына карталарын тартады және монстрдің құнына сәйкес деңгей көтереді, ал жеңілген кейіпкер тек құмар ойын тастап қашуға тырысады; бес немесе алты шықпаған ойыншылар монстрдің жағымсыз әсерлеріне ұшырайды («Жаман нәрселер») немесе өледі. Ойыншы өлгенде, оның кезегі дереу аяқталады. Басқа ойыншылар оның денесін тонауға мүмкіндік алады. Ең жоғары деңгейлі ойыншыдан бастап, қалғандары әрқайсысы бір карта таңдайды, ал деңгейлері тең болған жағдайда, текше тастайды. Барлығы бір карта алғаннан кейін, қалғандары тасталады. Келесі ойыншы кезегін бастағанда, сіздің жаңа кейіпкеріңіз пайда болады және деңгейімен және Сыныбымен немесе Жарысымен басқаларға күресте көмектесе алады. Келесі кезекте, әрбір палубадан төрт картаны төмен қаратып тартып, ойын басындағыдай, кез келген заңды картаны ойнаңыз. Содан кейін кезегіңізді әдеттегідей жалғастырыңыз. Ойынның өте бәсекелестік сипаты мен ережелерді бұзатын карталардың болуына байланысты, ойыншылар басқаларға қарсы әділетсіз тактикаларды қолдануға, өздерін басқалардың есебінен алға жылжыту үшін жалдамалы әрекеттер жасауға немесе нәтижелерге әсер ету үшін «алдау» карталарын пайдалануға (мысалы, текше тастауды өзгертуге) ынталандырылады. Ойыншының кезегі кезінде басқалар араласуға құқылы: олар нәтижеге өзгеріс енгізу үшін ойыншыға немесе монстрларға пассивті түрде көмектесе алады немесе керісінше әсер ете алады; шайқасты қиындату үшін бірдей типтегі монстр карталарын ойнайды; немесе ойыншыға көмектесуді ұсынады, әдетте қазына карталары үшін. Ойынға қосымша карталар да кіре алады: шайқаста қолданылатын Буйымдар, сатуға болатын олжа мен жабдық ретінде қолданылатын Қазына карталары және әсер ететін Қарғыс карталары. Сонымен қатар, ойыншылар белгілі бір карталарды (мысалы, қару-жарақ пен зәрлі киімдерді) жалпы деңгейлерін арттыру және күшті монстрларды жеңу үшін жабдықтауға болады, сондай-ақ Сынып карталарын және Жарыс карталарын теңгерімді кемшіліктердің есебінен қосымша қабілеттер немесе артықшылықтар алу үшін пайдалана алады; мысалы, эльфтер жарысы басқаларға монстрларды өлтіруге көмектескенде деңгей көтере алады, бірақ жиренішті жаулардан қосымша зақым алады. Стандартты ойындар әдетте шамамен бір сағатқа созылады, ойыншы мақсатты деңгейге жетіп, жекпе-жекті жеңгенде аяқталады. Монстрларды жеңуден басқа, ойыншылар тікелей емес жолдармен де өрлей алады, мысалы, карталарды сату арқылы (әр 1000 алтынның жалпы сомасы бір деңгей береді) немесе арнайы деңгей көтеру карталарын ойнату арқылы. Көптеген ойындарда тікелей емес әдістермен жеңіске жетуге рұқсат берілмейді, яғни ойынды тек монстрмен күресу арқылы ғана жеңуге болады. Дегенмен, кейбір ерекшеліктер бар, мысалы, ойыншы ережелерді жоққа шығаратын карталарды қолданған кезде.
Кеңейтулер
Бұл жеке ойнауға арналмаған, негізгі карта жиынтықтарымен бірге қолданылатын "қосымша" жиынтықтар. Оларға толыққанды жиынталған кеңейтулер (әдетте 50-ден астам картадан) және "күшейткіш жиынтықтар" (50 картадан кем) кіреді. Кейбіреулері нақты жиынтықтарға арналған, ал басқаларын кез келген жиынтыққа қосуға болады немесе ойын жиынтықтарын біріктіріп, ойын тәжірибесін кеңейтуге көмектеседі.
Акциялық заттар
Сонымен қатар, әртүрлі жиынтықтар үшін көптеген промо-карталар мен закладкалар (беттер) шығарылды. Бұл жеке карталар немесе закладкалар (көбісінде ойын ішіндегі бонус немесе әсерлері бар), әдетте онлайн-дүкеннен (Warehouse 23) жасалған тапсырыстармен бірге қоса беріледі, арнайы ұсыныстармен қол жетімді немесе компания және жанкүйерлер өкілдері (әдетте "Қара киімділер" деп аталады) іс-шараларда таратады.
Мунчкин тақырыпты ойындар
Бұл Мунчкин әлемімен байланысты ойындар, бірақ олар дәстүрлі Мунчкин карталық ойынының нақты қағидалары мен мақсаттарын толықтай қайталай бермейді. Олардың кейбіреуі карта ойындары, ал қалғандары тақта мен карта ойындарының біріктірілген түрі.
Қабылдау
RPGnet-тегі алғашқы шолуда «Мунчкин» аса мәнді ойын емес деп есептеледі; ережелер мұны «Тәуекелді тастап, осы сөйлемнің нәтижесі мен мағынасы және сөздің әсері жоқ сияқты екендігі туралы кім бірінші жүретінін анықтаңыз» және «Ережелердегі кез келген дау-жанжал ойын иесінің соңғы сөзін айту құқығымен дауыс көтеріс арқылы шешілуі керек» сияқты тіркестермен нақтылайды. Бір-бірімен өзара әрекеттесетін немесе бір картаның әсеріне түсетін көптеген карталар бар, тіпті олардың екеуінің бірге қолданылуы сирек болса да (мысалы, «Fowl Fiend» және «Chicken on Your Head» немесе «Squid» пен «Squidzilla» арасындағы өзара әрекеттесу). BoardGameGeek сайтындағы орташа пайдаланушы бағасы 6/10. The Dice Tower-дің Том Вазель «Мунчкин» ойынына сын көзбен қарады, оның бағасы тым жоғары, қайта ойналатындығы шектеулі және жалпы алғанда, нашар және кейде жалықтыратын тәжірибе екенін айтты. Black Gate журналындағы «Мунчкин» туралы рецензиясында Боб Бёрн: «Мен екі доспен «Мунчкин» ойнап, ұнамайтынын көзге елестете алмаймын. [ ] Өзгермелі одақтар, карталардағы юмор, жеңіс пен жеңілістің құбылуы: бұл жай ғана қызықты ойын. Көбінесе біз бір сағаттың ішінде аяқтамаймыз және жетекшіні жеңімпаз деп жариялаймыз (дегенмен, бір сағаттың ішінде оныншы деңгейге жету мүмкін). Бірақ көптеген ойындардан айырмашылығы, ойнаудың өзі – нағыз сыйлық». Black Gate үшін Марк Ригни: «Мұнда, әрине, айдаһарлар бар, бірақ сонымен қатар жалпы қоғамға бағытталған көптеген еңкейтілген сілтемелер де бар. Менің ақшама (әлхамдуллилла, «Мунчкин» қорабымыз сыйлық болды, сондықтан мен ештеңе төлемедім), бәрі көңіл көтеру үшін».
Шабыт
Ойын өте танымал болғандықтан, Reddit әлеуметтік желісінде шағын ойын пайда болды. Негізгі ойынның негізгі механикасына сілтеме жасайтын "Kick Open the door" деп аталған бұл ойында, монстрлар Subreddit-тегі жазбалар түрінде көрінеді. Ойыншылар командаларды қолданып, келтірілген зақымды есептейтін ботты іске қосып, монстрларға шабуылдай алады. Монстрлармен күресуге қолданылатын қарулар да түпнұсқа "Munchkin" карта ойынынан шабыттандырылған.