Кіріспе
2004 жылы Атлантика мұхитында болған 3-санатты «Алекс» дауылы – тарихқа енген ең солтүстікке қарай қалыптасқан күшті дауылдардың бірі. Бұл дауыл 1952 жылдан бергі Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының басталуының ең соңғы бес жағдайының бірі. 2004 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының алғашқы аталған дауылы, дауылы және күшті дауылы «Алекс» 31 шілдеде Флорида штатының Джексонвилл қаласының шығысындағы жоғары атмосфералық төмен қысым және әлсіз жер беттік ойыстың өзара әрекеттесуінен пайда болды. Ол солтүстік-шығысқа қарай жылжып, Оутер-Банкс жағалауынан 10 миль (16 км) қашықтықта өтетіндей күшейді. «Алекс» одан әрі күшейіп, Жаңа Англия жағалауындағы желдің ең жоғары шамасына жетті, бұл 38° солтүстік ендігінен солтүстікке қарай 3-санатқа жеткен алты дауылдың бірі. «Алекс» Солтүстік Каролина штатының Оутер-Банкс аймағында дауылдың тікелей соққысын күтуге себеп болды, бұл аймақ бір жыл бұрын «Изабель» дауылынан қираған еді. Дауыл Оутер-Банксте негізінен су тасқыны мен қатты желден жеңіл зақымдар келтірді. 100-ден астам үйге, сондай-ақ көптеген көліктерге зақым келді. Зардаптың жалпы сомасы шамамен 7,5 миллион долларды құрады (2004 жылғы АҚШ доллары). «Алекс» АҚШ-тың Шығыс жағалауында күшті толқындар мен қайырымсыз ағыстарды тудырып, бір адамның қазасына және бірнеше адамның жаралануына әкелді.
Hurricane Alex was one of the northernmost major hurricanes on record, and whose formation marked the fifth latest start to an Atlantic hurricane season since 1952. The first named storm, hurricane, and major hurricane of the 2004 Atlantic hurricane season, Alex developed from the interaction between an upper level low and a weak surface trough on July 31 to the east of Jacksonville, Florida. It moved northeastward, and strengthened to attain winds of before passing within 10 mile (16 km) of the Outer Banks coast. Alex strengthened further and reached a peak of winds while off the coast of New England, one of only six hurricanes to reach Category 3 status north of 38° N. Alex caused a scare of a hurricane force direct hit in the Outer Banks of North Carolina, which had been devastated by Hurricane Isabel less than a year earlier. The hurricane produced light damage in the Outer Banks, primarily from flooding and high winds. Over 100 houses were damaged, while numerous cars were disabled from the flooding. Damage totaled about $7.5 million (2004 USD). Alex produced strong waves and rip tides along the East Coast of the United States, causing one death and several injuries.
Метеорологиялық тарих
26 шілдеде Багам аралдарының шығысында, жоғарғы деңгейдегі төмен қысым аймағының батысында орналасқан әлсіз жер беті трогі болды, ол конвекцияны дамытты. Екі күннен кейін аймаққа тропикалық толқын кірді, нәтижесінде конвективті ұйым мен аумақ кеңейді. Тропикалық циклон қалыптасуына жағдайлар қолайлы болмаса да, ол солтүстік-батысқа қарай жылдамдап, тұрақты түрде ұйымдасып, 30-ы күні төмен қысым аймағына айналды. 31 шілдеде жүйе ұйымдасуын жалғастырды және Флорида штатының Джексонвилл қаласының шығысына қарай 322 км жерде орналасқан Тропикалық депрессияға айналды. Депрессияның иррационалды қозғалысы кезінде жүйе үлкен айналымы мен орталыққа жақын терең конвекцияның болмауына байланысты әлсіз болып қалды. Орталық оңтүстікке қарай жылжыды, орталыққа жақындады. Жоғарғы деңгейдегі жақындап келе жатқан трог жүйедегі серпімділікті азайтты, 1 тамызда депрессияның Алекс тропикалық дауылына күшеюіне мүмкіндік берді. Трог сонымен қатар Алекстің солтүстік-шығысқа қарай жылдамдығын арттырды. Гүлфстримнен келген жылы сулар мен төмен серпімділік орталық үстінде терең конвекцияның дамуына ықпал етті, және Алекс 3 тамызда Солтүстік Каролина штатының Кейп-Фейрден оңтүстік-шығысқа қарай 121 км жерде орналасқан дауылға айналды. Дауыл күшейе берді және дауылға айналғаннан кейін бірнеше сағаттан соң 2-ші санатқа жетті. Дауыл Солтүстік Каролинаның Сыртқы жағалауларына жақындап, 3-і күні Хаттерас мүйісінен 18 км қашықтықта болды. Көздің батыс бөлігі Сыртқы жағалаулардан өтті, бірақ орталық теңізде қалды. Су температурасы қалыптыдан жоғары болды, нәтижесінде 5 тамызда Алекс үлкен дауылға айналды, ол Новая Шотландияның Галифакстан оңтүстікке қарай 724 км жерде орналасқан. Төмен вертикальды серпімділік пен қолайлы жағдайлардың арқасында Алекс 5-і күні Ньюфаундлендтен оңтүстікке қарай 467 км жерде салқын суларды өткенге дейін 3-ші санаттағы дауыл болып қалды. Алекс тез әлсіреп, 6 тамызда тропикалық дауылға дейін төмендеді. Кейінірек 6-сы күні Алекс Ньюфаундлендтің Ресс мүйісінен шығысқа қарай 1529 км қашықтықта экстратропикалық жүйеге айналып, көп ұзамай өзінің ерекшелігін жоғалтты. Алайда, күштілігінің артуы байқалғанда, Ұлттық дауыл орталығы Кейп Лукоуттан Орегон шығанағына дейін дауыл туралы ескертуді дауылдық жағдайлардың басталуына шамамен 20 сағат бұрын жариялады. Сонымен қатар, Алекс штатының жағалауымен параллель қозғалғандықтан, Солтүстік Каролинаның жағалауының көп бөлігі үшін тропикалық дауыл туралы ескерту күшінде болды. Билік өкілдері тұрғындарға дауылдың жақындап келе жатқанын ескере отырып, қажетті сақтық шараларын қабылдауға кеңес берді. Морехедтегі Ұлттық метеорологиялық қызмет дауыл Сыртқы жағалаулардан өткенге бір күн қалғанда кенеттен су тасқыны туралы ескерту берді. Сондай-ақ, қызмет дауылдың ең жақын келген күні Крейвен және Картерет округтері үшін су тасқыны туралы ескертулер шығарды. Дауылға дайындық ретінде Кейп-Лукоут ұлттық жағалауы жабылды және эвакуацияланды. Ұлттық парк қызметі Кейп Пойнт кемпингін де жапты.
Әсері
Флорида жағалауында қалып, Алекс Солтүстік Каролина жағалауында бұрқасынды ағыстар мен күшті толқындар тудырып, толқындардан тоғыз құтқарушыны құтқаруға себеп болды. Оутер-Банкстегі ауыр жаңбыр 200-ден астам көлікті істен шығарды және шамамен 500-ін су басып кетті. Күшті желдің салдарынан 10 мыңға жуық ғимарат электр қуатынан үзілді. Көптеген жерлерде дауылдан кейін екі-үш күн бойы жарық қайта қосылмады. Жаңбыр жергілікті жерлерде су тасқынына әкеп соқты, бірақ штатта ешқандай зиян тіркелмеді. Делавэр штатының Рехобот жағалауында дауылдың салдарынан пайда болған бұрқасынды ағыстар үш адамды жарақаттады. Бірнеше кішкентай балалар жартастың ішіне қалып, құтқарылуға мұқтаж болды. Нью-Джерсиде күшті толқындар мен бұрқасынды ағыстар кем дегенде бес жүзушіні ауруханаға жеткізді. Алекстің тропикалық емес қалдықтары "Розовая леди" атты қайықпен Ньюфаундлендтің Сент-Джонс қаласынан Корнуоллдың Фалмут қаласына ең жылдам өту рекордын жаңаруға тырысқан төрт британдық грекшінің қайығын батырды. Оларды Дания жүк кемесі құтқарып алды, ал жарақаттар жеңіл ми шайқауымен және гипотермиямен шектелді. Грекшілер мақсатына шамамен екі апта және 595 километр (370 миль) жетпеген. Топ 1896 жылғы 54 күндік рекордты 10 күнге жаңаруға мүмкіндік алған еді.
Кейінгі оқиғалар мен жазбалар
Окракок аралындағы шенеуніктер, аралда туристерді ұстап қалу тазалау жұмыстарына кедергі келтіреді деп санай отырып, онда қалған мыңдаған туристерді эвакуациялауға бұйрық берді. Туристер мектеп автобустарымен Хаттерас аралына жеткізілді, онда қажет болған жағдайда көлік жалдауға мүмкіндік болды. Сондай-ақ туристер Хайд округінің Суон-Квотер портына пароммен эвакуацияланды, онда олар мектеп автобустарына отырып, жақын орналасқан Вашингтон қаласына жеткізілді, онда көлік жалдауға немесе тұруға орын табуға болады. Арал 6 тамызда, дауыл өткеннен кейін үш күннен соң қайтадан келушілерге ашылды. Келесі аптаның жұма күні Оутер-Банкс аймағына тағы бір дауыл ұстамақ деген қауіп болғандықтан эвакуация қайтадан бұйырылды, бірақ дауыл келмеді. Алекс 1952 жылдан бері маусымның ең кеш басталымын көрген бесінші дауылды құрады. 1952 жылдан бері дауыл маусымының ең кеш басталымы 1977 жылғы Анита дауылы болды, ол 29 тамызда пайда болды. Алекс – 38° солтүстік ендігінен жоғары 3-санатты күшке жеткен екінші дауыл. Басқа дауыл 1973 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы Элен дауылы болды; Алекс екеуінің де күштісі болды.