Кіріспе

1996 жылы Атлантика мұхитында 4 санатты дауыл болды. «Гортенс» дауылы 1989 жылы «Гюго» дауылынан кейін Гваделупа мен Пуэрто-Рикоға соққан алғашқы тропикалық циклон және 1996 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы екінші ең күшті дауыл болды. Маусымның сегізінші тропикалық циклон, сегізінші атаулы дауыл және алтыншы дауыл. «Гортенс» 3 қыркүйекте Атлантика мұхитының орталық бөлігінде пайда болған тропикалық толқыннан қалыптасты. Бастапқыда тропикалық депрессия болған ол, қолайсыз жоғарғы қабаттағы желдің салдарынан төрт күн бойы күшін арттырмай батысқа қарай жылжыды. Кіші Антиль аралдарына жақындағанда жоғарғы қабаттағы жел басылып, 7 қыркүйекте депрессия тропикалық дауылға айналды. «Гортенс» 8 қыркүйекте Гваделупадан өтіп, Кариб теңізіне енді. Келесі күні солтүстік-батысқа бұрылғанда, ол дауылға дейін күшейді. «Гортенс» 9 қыркүйекте Пуэрто-Рикоға соқты және көп ұзамай Доминикан Республикасына да жетті. Атлантикаға қайта кіргеннен кейін «Гортенс» күшін айтарлықтай арттырып, 13 қыркүйектің таңында 140 миль/сағ (220 км/сағ) жылдамдықпен 4 санатты дауылға айналды. Содан кейін дауыл солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жылдам жылжу кезінде бірте-бірте әлсіреп, 15 қыркүйектің таңында 1 санатты минималды дауыл ретінде Нова-Шотландияға соқты. Ньюфаундлендтің оңтүстігіне қайта кірмес бұрын, ол тез арада тропикалық дауылға айналды. 15 қыркүйектің кешінде «Гортенс» экстратропикалық циклонға айналып, шамамен 24 сағаттан кейін фронтальдық жүйемен бірікті. Дауыл Кіші Антиль аралдарынан өткенде қатты жаңбыр мен жел соқты. Гваделупада ең көп зиян өсімдіктерге келді, банан плантацияларының 50% -дан астамы жойылды. Мартиникада су тасқыны туралы хабарлар түсті. Ең көп әсер Пуэрто-Рикода байқалды. Арал бойынша 11 463 үй қатты зақымдалды. Пуэрто-Рикода шамамен 1,4 миллион адам электр қуатысыз қалды, бұл арал халқының шамамен 40% құрайды. Пуэрто-Рикодағы зиян 153,4 миллион долларға (1996 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Сонымен қатар, 19 адам қаза тапты, олардың көпшілігі су тасқыны кезінде суға батып кеткен. Доминикан Республикасында қатты жел бірнеше ғимараттар мен үйлерге зақым келтіріп, бірнеше электр желілерін бұзды. Су тасқыны бірнеше жолдардың жабылуына әкеп, Самана провинциясындағы егіннің 80% -ына әсер етті. Бұл елде кем дегенде үш адамның қазасы расталды. Дауыл Багам, Түрк және Кайкос аралдарына қатты жел, ал Бермудаға нашар жел әкелді. Кейін «Гортенс» Нова-Шотландияға соқты, оқшауланған жерлерге қатты жаңбыр мен дауылдық жел әкелді. Өңірде электр қуатының көп бөлігі үзіліп, ағаштар құлап, үйлердің шатырлары жыртылып, жолдар зақымданды. Нью-Брансуик, Ньюфаундленд және Принс-Эдуард аралдары да зардап шекті, бірақ Нова-Шотландиядағыдай ауыр емес. Атлантикалық Канададағы зиян шамамен 3,64 миллион долларға бағаланды.

Метеорологиялық тарих

30 тамызда тропикалық толқын және оған байланысты кең төмен қысым аймағы Африканың батыс жағалауынан Дакар, Сенегал маңынан шықты. 31 тамызға дейін тереңдеп, Кабо-Вердеден оңтүстікке қарай жылжыған төмен қысым аймағы. Жерсеріктік суреттерде терең конвекция аз болғанмен, жүйеде төменгі және орта деңгейдегі жақсы анықталған айналым болды. 3 қыркүйекте Ұлттық мұхит және атмосфералық басқарудың бірнеше буыларынан өткеннен кейін, сол күні 1200 UTC-де жүйе тропикалық депрессия сегізге айналғандығы анықталды, ол Кабо-Верде мен Кіші Антил аралдарының арасындағы орта тұста орналасқан болатын. Қатты жоғары қысымды қырқаның әсерінен депрессия айтарлықтай күшеймей, дерлі түзу батысқа қарай жылжыды. Конвекция кездейсоқ және ұйымдастырылмаған болып қалды, 6 қыркүйекте барлау рейсінде айналым және бірнеше дауылдар анықталды. Левард аралдарына жақындаған кезде жоғарғы деңгейдегі желдер қолайлы деңгейге дейін төмендеді, бұл жүйені күшейтіп, терең конвекцияның өсуіне мүмкіндік берді. Екі сағаттан кейін "Хортенс" Мона бұғазына шығып, Доминикан Республикасының шығыс шетін аралады; елдің шығыс шетіне жақын Пунта-Кана 10 қыркүйекте дауылдың тыныш көзін сезінді. Құрлықпен байланыс дауылды сәл әлсіретті, бірақ ол көп ұзамай қайта күшейді. Дауыл егінге елеулі залал келтіріп, банан және платандардың 50 пайыздан астамын жойды. Оңтүстікке қарай, Мартиникада қатты жаңбырлар көктайғақтарға және көшелердің су басқанына әкелді, ал күшті жел электр желілерін құлатты. Су тасқынынан көлікпен өтіп бара жатқан бір ер адамды көлігі суға кетпес бұрын құтқарып алды. "Хортенс" Сент-Круадан оңтүстікке қарай өткен кезде Генри Э. Рольсен әуежайында тұрақты жел соқты. Жаңбыр Фредериксстедтің төмен жатқан аймақтарын су басты. Доминикан Республикасының шығыс жағасындағы Пунта-Канада желдің күші 0,9 баллды құрады. Сонымен қатар, Пуэрто-Платаның солтүстік жағалауында да дауыл соқты. Күшті жел мектеп пен шіркеуді қиратты, бірнеше үйлерге зақым келтірді және электр желілерін құлатты. Пуэрто-Рикодағы әсері сияқты, Доминикан Республикасында да қатты жаңбыр жауды, оның ең жоғарғы көрсеткіші Сан-Рафаэль-дель-Юмада тіркелді. Дауыл аймақтан өтіп бара жатқанда үш метрлік толқын пайда болды. Толқын мен қатты жаңбырдың салдарынан жолдар жабылды. "Хортенс" Саманадағы егістіктің 80 пайызына зақым келтірді. Елде үш адам қаза тауып, 21 адам із-түссіз жоғалып кетті. Нова-Шотландияда "Хортенс" қатты жаңбыр жауды және күшті жел соқты, нәтижесінде электр қуаты үзіліп, ағаштар құлап, ғимараттарға орташа деңгейде зақым келді, оның құны 3 миллион доллар (1996 жылғы АҚШ доллары) құрады. Принс-Эдвард аралында жауын-шашын аз болды, ең көп жауын-шашын Шарлоттаун қаласында тіркелді. Бүкіл провинцияда күшті жел соқты. Шарлоттаун мен басқа да жерлерде желдің күші артты. Жел электр желілерін құлатып, көптеген тұрғындарды электр қуатысыз қалдырды, әсіресе Шарлоттаун, Ист-Пойнт, Монтегью, Мюррей өзені, Соурис қалаларында. Нью-Брансуикте жауын-шашынның әсері болмады, бірақ оның көп бөлігі "Хортенс" өтетінге дейін болған дауыл жүйесіне байланысты болды. Облыстағы желдің күші шамамен 8 градусқа дейін жетеді.

Салдары

11 қыркүйекте президент Билл Клинтон Пуэрто-Риконың 78 муниципалитетінің 68-інде ірі апат жариялады; бұл федералдық қаржыны қирағандарды тазалауға, мемлекеттік жолдар мен ғимараттарды жөндеуге, сондай-ақ жеке зардап шеккен тұрғындарға көмек көрсетуге мүмкіндік берді. Ұраганның салдарынан келген зардаптың нәтижесінде, 1997 жылдың көктемінде Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым «Хортенс» атауын қолданудан алып тастады, және ол Солтүстік Атлантика аймағындағы ешқандай тропикалық дауыл үшін қайта қолданылмайды. Оның орнына 2002 жылғы маусымда «Ханна» атауы қойылды.