Йордан Радичков: Булгар әдебиетінің көрнекті тұлғасы
Yordan Radichkov
Йордан Радичков – бұлгар әдебиетінің көрнекті жазушысы, драматургі. 20 ғасырдың соңындағы маңызды тұлға, "бұлгар Кафкасы" деп аталды. Туған жылы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгар жазушысы және драматургі Йордан Димитров Радичков (24 қазан 1929 – 21 қаңтар 2004) – болгар жазушысы және драматургі. Әдеби сыншылар Аделина Ангушева мен Галин Тиханов оны «20 ғасырдың соңғы үштен бір бөлігінде болгар әдебиетінің ең елеулі дауысы» деп атады. Кейбір әдеби сыншылар оны болгар Кафкасы немесе Гоголь деп сипаттайды. 2007 жылы оған арналған ескерткіш бұрынғы Корольдік сарайдың бағында, қазір София қаласының орталығында орналасқан Ұлттық өнер галереясының алдында ресми түрде ашылды.
Bulgarian writer and playwright
Yordan Dimitrov Radichkov (; 24 October 1929 – 21 January 2004) was a Bulgarian writer and playwright. Literary critics Adelina Angusheva and Galin Tihanov called him "arguably the most significant voice of Bulgarian literature in the last third of the 20th century". Some literary critics have referred to him as the Bulgarian Kafka or Gogol. In 2007, a monument dedicated to him was officially opened at the garden of the former Royal Palace, nowadays National Art Gallery in Sofia city centre.
Ерте өмір
Ол 1929 жылы 24 қазанда Болгарияның Монтана провинциясының Калиманица ауылында кедей отбасында Йордан Димитров Радичков болып дүниеге келді. Радичков өзінің еңбек жолын 1951 жылы "Народна младеж" (Халық жастары) газетінің Враца аймақтық тілшісі және сол газеттің редакторы (1952-1954) болып бастады. Жылдар бойы Радичков Болгарияда және халықаралық қауымдастықта танымалдыққа ие болды, соның ішінде Нобель сыйлығына ұсынылды. Радичковтың 1966 жылы түсірген "Горещо пладне" (Қызу түс) фильмі – адамзаттың ағысып бара жатқан өзенде құлай жаздаған баланы құтқаруға жасаған тыранысы туралы әңгіме болды және жазушы үшін үлкен жетістікке айналды. 1969 жылы жазған "Барутен буквар" (Оқ ұнтағының оқулығы) романы – отандық әдебиетте социализм туралы қарапайым идеализацияның орнына, лас сөздер, қиял және халық даналығының күшті үйлесімі арқылы әңгімелеудің алғашқысы болды. 1974 жылғы "Последно лято" (Соңғы жаз) – динамикалық түрленетін әлемде өз жекелігін сақтауға тырысатын адам туралы теңдеу. Ол сонымен қатар көптеген ұлттық және халықаралық деңгейде танымал балалар кітаптарын жазды. Олардың ішінде "Ние врабчетата" (Біз, құспалар) Болгарияда ерекше танымал болды. Радичков өзінің абстрактілі суреттерімен шығармаларын безендіретін, оның көркемдік бейнесінің тағы бір белгісі болды. Радичков өзінің тілімен және диалектизмдерді қолдануымен ерекше танымал. Сыншылар "Радичковтың шығармасындағы нағыз басты кейіпкер – сөз" дейді. Болгар мәдениетіне Радичковтың тигізген ең үлкен әсері – оның еңбектері күнделікті болгар тіліне бірқатар жаңа сөздер мен тіркестерді енгізгені болып табылады.
He was born as Yordan Dimitrov Radichkov on 24 October 1929 in a poor family in the village of Kalimanitza, Montana Province, Bulgaria. Radichkov began his career in 1951 as Vratsa regional correspondent for the Narodna mladezh (National Youth) newspaper and editor (1952–1954) for the same paper. Over the years Radichkov has gained popularity and recognition in Bulgaria and the international community, including a Nobel Prize nomination. Radichkov's 1966 script for the film Goreshto pladne (Hot Noon) was a story about humanity's efforts to save a trapped boy from drowning in a surging river and was a huge success for the writer. Baruten bukvar (Gunpowder Primer), his 1969 novel, was the first in his homeland to talk about socialism through a powerful blend of profanity, fantasy and folkloric wisdom rather than simple idealization. The award winning Posledno liato (The Last Summer, 1974) is a parable of a man trying desperately to stay faithful to his own identity in a dynamically changing world. He also wrote a number of domestically and internationally acclaimed children's books. Of these Nie Vrabchetata (We, the Sparrows) has gained particular popularity in Bulgaria. Radichkov often illustrated his works with his own abstract drawings that have become another hallmark of his artistic presence. Radichkov is particularly famous for his language and his use of dialectisms. Critics have stated that "the real main character in the work of Radichkov is the word". Probably the greatest manifestation of Radichkov's impact on Bulgarian culture is the fact that his work introduced a number of neologisms and expressions in the every day Bulgarian language.
Сыйлықтар мен қоғамның танылуы
Радичков әдебиет, театр және кино саласындағы көптеген сыйлықтармен марапатталды, олардың ішінде Стара Планина ордені (Болгарияның ең жоғарғы ордені, 2003 жыл), Италияның Гринзане Кавур сыйлығы (1984 жыл) және Париждегі Халықаралық өнер академиясының сыйлығы (1993 жыл) бар. Ол Болгария-Швеция достық қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі және алғашқы президенті (1984–1991 жылдар) болды. 1988 жылы Швецияның Ұлттық Поляр жұлдызы орденімен марапатталды. Радичков Болгарияның қоғамдық өміріндегі белгілі тұлға болды – 1962 жылдан бері Болгария Жазушылар одағының мүшесі, 2001 жылы Болгария Социалистік партиясынан депутат болып сайланды, бірақ наразылық білдіріп, тез арада отставкаға кетіп, өмірінің соңғы жылдарын саясаттан көбірек алшақтап өтті. Радичковтың туындылары 30-дан астам тілге аударылған, ал 2001 жылы ол Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына үміткер ретінде ұсынылды.
Radichkov has been awarded a wide number of awards for literature, theatre, and film, both in his homeland and abroad, among them the Order of Stara Planina (the highest order of Bulgaria, 2003), the Italian Grinzane Cavour Prize (1984) and the prize of the International Academy of the Arts in Paris (1993). A founding member, and first president (1984–1991) of the Bulgarian Swedish Association for Friendship, he received the Swedish national Order of the Polar Star (1988). He was a prominent figure in Bulgaria's public life – a member of the Union of Bulgarian Writers since 1962, he was elected MP for the Bulgarian Socialist Party in 2001, but quickly resigned in disagreement and spent the last years of his life increasingly withdrawn from politics. Radichkov's works have been translated in more than 30 languages and in 2001 he was nominated for the Nobel Prize in Literature.
Құрмет
Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Радичков шыңы Йордан Радичковтың құрметіне аталған.
Radichkov Peak on Livingston Island in the South Shetland Islands, Antarctica is named after Yordan Radichkov.