Валко Червенков: Булгар саяси қайраткері және премьер-министрі
Valko Chervenkov
Валко Червенков – Бұлғария коммунистік саяхатшысы, премьер-министр (1900-1980). Сталиндік үлгі, индустриализация, қуғын-қудалау саясаты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болгариялық коммунистік саясаткер, премьер-министр (1900-1980) Валко Велев Червенков (6 қыркүйек 1900 – 21 қазан 1980) – болгарлық коммунистік саясаткер. 1949-1954 жылдары Коммунистік партияның басшысы, ал 1950-1956 жылдары премьер-министр болды. Оның билеу кезеңі сталиндік үлгіні бекітумен, қарқынды индустрияландырумен, ұжымдастырумен және саяси оппозицияны кең ауқымда қуғындаумен сипатталды. 1953 жылы Сталиннің қайтысы Болгарияда да өз әсерін тигізді. 1954 жылы Червенков кеңестік ұжымдық басшылық моделін қабылдап, партия басшылығын Тодор Живковқа жүктеді. Үкімет көптеген саяси тұтқындарды босатып, экономикалық саясатын индустрияландыруды үдетудің орнына халықтың тұрмыс деңгейін жақсартуға бағыттады.
Bulgarian communist politician, prime minister (1900 1980)
Valko Velyov Chervenkov (6 September 1900 – 21 October 1980) was a Bulgarian communist politician. He served as leader of the Communist Party between 1949 and 1954, and Prime Minister between 1950 and 1956. His rule was marked by the consolidation of the Stalinist model, rapid industrialisation, collectivisation and large scale persecution of political opponents. Stalin's death in 1953 had repercussions in Bulgaria. In 1954, Chervenkov accepted the Soviet model of collective leadership and handed over his post as party leader to Todor Zhivkov. The government also released a large number of political prisoners and directed its economic policy towards improving living standards rather than accelerating industrialization.
Совет одағындағы ерте өмір және мансап
Червенков Болгарияның Златица қаласында шаруа отбасында дүниеге келді. 1919 жылы Коммунистік партияға мүше болып, коммунистік жастар ұйымының қызметіне және газетті редакциялауға қатысты. Ол 1923 жылғы қыркүйек көтерілісіне қатысып, өлім жазасына кесілді, бірақ Кеңес Одағына эмиграциялауға рұқсат алды. 1925 жылы Червенков Кеңес Одағына қашып кетті. Ол Мәскеудегі Халықаралық Ленин мектебінде оқыды және ақырында оның директоры болды. Иосиф Сталиннің басқару стилін жақтады және марксизм-ленинизмді терең білуімен белгілі болды. 1941 жылы Червенков болгар халқына нацизмге қарсы және коммунизмді қолдайтын хабарлар тарататын радиостанцияның директоры болды.
Chervenkov was born in Zlatitsa, Bulgaria in to a peasant family. He became a member of the Communist Party in 1919 and participated in communist youth group activities and newspaper editing. He took part in the failed 1923 September Uprising and was sentenced to death, but was allowed to emigrate to the Soviet Union. In 1925, Chervenkov fled to the Soviet Union. He attended the International Lenin School in Moscow and eventually became its director. He became a supporter of the governing style of Joseph Stalin and was known for his high wit and knowledge of Marxism–Leninism. In 1941, Chervenkov became the director of a radio station which sent anti nazi and pro communist messages to the Bulgarian nation.
Болгарияда
1944 жылы Червенков қайын інісі Георгий Димитровтың тапсырмасымен Болгарияға оралды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Червенков коммунистер бақылаған үкімет құрамына кірді. 1947 жылы ол мәдениет министрі, 1949 жылы вице-премьер болды. Көп ұзамай болгар көшбасшысы Георгий Димитров қайтыс етті және Болгария уақытша ұжымдық басшылық үлгісін қабылдады. Червенков Димитровтың орнын партияның бас хатшысы ретінде алды, ал Васил Коларов премьер-министр лауазымын иеленді. Бұл жағдай Коларовтың 1950 жылы қайтыс болуына дейін бір жылға созылды. Одан кейін Червенков премьер-министр болып, Болгариядағы ең қуатты екі лауазымды біріктірді. Червенковтың саясаты сол кездегі Кеңес Одағының саясатына ұқсас болды, сондықтан оған «Кішкентай Сталин» деген лақап тағылды. 1953 жылға қарай 460 000 мүшесі бар партиядан 100 000 адам шығарылды. Червенковтың жеке басына табыну үлгісі Сталинге ұқсағанмен, Софиядағы Медициналық университетке және қаланың бір ауданына оның есімі берілді. Ол мұны тек қазіргі саяси жағдайдың қажеттілігі деп қабылдады және кез келген экстремизмге қарсы болды. 1953 жылы Болгария Батыспен байланысын үзді, ал экспорт пен импорттың 90% Кеңес Одағымен серіктестік арқылы жүзеге асты. Червенковтың кабинеті ұжымдастыруды арттыру үшін қорқыту мен тауар жеткізілімін шектеу саясатын қолданды. 1950-1953 жылдар аралығында мемлекеттік меншіктегі егістік жерлердің үлесі 12%-дан 61%-ға дейін өсті. Бұл ұжымдастыруға бағытталған күш-жігерге қарамастан, 1949-1953 жылдарға арналған бесжылдық жоспар мақсатына жете алмады. Ауыл шаруашылығында -0,9% өсім тіркелді, бірақ өнеркәсіп 20,7% өсті, ал жалпы экономикалық өсім 8,4% құрады. Сталиннің өлімінен бұрын Червенков сталиндік бағыттан алшақтады. Димитар Димовтың «Тамбақ» романына ресми рұқсат беру партияның мәдениетке қатысты бақылауын азайтты. 1953 жылы Грекия және Югославиямен ресми қарым-қатынастар қайта жаңғыртылды, саяси кешірімдер берілді және тұтыну тауарларын өндіруді арттыру және тауар бағасын төмендету мәселелері талқыланды. 1953 жылдан кейін Червенковтің жағдайы тұрақсыз болды, ол саяси қолдау алу үшін бірнеше қадамдар жасады. 1954 жылы ол партия басшылығынан бас тартты, болгар экономикасы мен саясатына кеңестік араласуды азайтты, ұжымдастыру қарқынын төмендетті және 1955 жылға қарай 10 000 саяси тұтқынды босатты. 1961 жылы ол Политбюроға қатысудан шеттетілді. 1962 жылы Червенков «партияға қарсы қызметі» үшін коммунистік партиядан шығарылды, бірақ 1969 жылы Живковтың ұсынысымен, Прага көктеміне қарсы кеңестік операция аясында оның мүшелігі қайта жаңартылды. Червенков 1980 жылы Софияда қайтыс болды. Коммунистік партия оның өлімі туралы дереу хабарламады және оның өліміне байланысты наразылықтар туындауынан қорқып, көптеген аза тұтушылардың жиналуына тыйым салды.
In 1944, Chervenkov returned to Bulgaria on a mission for his brother in law, Georgi Dimitrov. Chervenkov became a member of the government which took office soon after the end of World War II in 1945 which quickly came to be controlled by Communists. He became minister of culture in 1947, and became deputy prime minister in 1949. Shortly afterwards, Bulgarian leader Georgi Dimitrov died and Bulgaria temporarily adopted a model of collective leadership. Chervenkov succeeded Dimitrov as general secretary of the party, and Vasil Kolarov took Dimitrov's other post of prime minister. This only lasted a year before Kolarov died in 1950. At that time, Chervenkov became prime minister as well and once again combined the two most powerful posts in Bulgaria, with full Soviet approval. Chervenkov's policies closely resembled those of the Soviet Union at the time, which earned him the nickname "Little Stalin". Out of 460,000 members, 100,000 were expelled from the party by 1953. Although Chervenkov's personality cult model was similar to that of Stalin various places were named after him like the Medical University in Sofia and one of the city's districts. He personally accepted it only as a necessity of the current political situation and strongly opposed any extremities. By 1953, Bulgaria had cut ties with the West and 90% of its exports and imports involved Soviet partnership. Chervenkov's cabinet used intimidation and supply discrimination to increase collectivization rates. Between 1950 and 1953, state owned arable land increased from 12% to 61%. Despite these collectivization efforts, the 1949–1953 Five Year Plan failed to achieve its target, marking −0.9% growth in agriculture for the period, although at the same time industry marked a 20.7% growth, while total economic growth amounted to 8.4%. Even before the death of Stalin, Chervenkov had already begun moving away from the Stalinist line. The official approval of Dimitar Dimov's novel Tobacco marked a slight loosening of Party control over cultural activities. In 1953, formal relations with Greece and Yugoslavia were re established, some political amnesties were granted, and planners discussed increasing production of consumer goods and reducing the prices of commodities. After 1953 Chervenkov was in an insecure position, and made several steps in order to gain political support – he gave up his leadership of the Party in 1954, reduced Soviet intervention in Bulgarian economic and political life, reduced the pace of collectivisation and released some 10,000 political prisoners by 1955. In 1961, he was banned from Politburo. In 1962, Chervenkov was expelled from the communist party for "anti party activities", although his membership was renewed in 1969 by a suggestion from Zhivkov in the context of the Soviet crushing of the Prague Spring. Chervenkov died in 1980 in Sofia. The communist party did not inform immediately about his death and forbade huge groups of mourners, fearing that such a ceremony may evolve into a protest against the Zhivkov rule.
Жеке өмір
1926 жылы Червенков Георгий Димитровтың ең кіші қарындасы Еленаға үйленді. Олардың екі баласы болды – Ирина (1931–2014) және Владимир (1935–1965).
In 1926 Chervenkov married Georgi Dimitrov's youngest sister, Elena. They had two children – Irina (1931–2014) and Vladimir (1935–1965).