Кіріспе
Сагар қаласы – Үндістанның орталық бөлігіндегі Мадхья-Прадеш штатының Сагар ауданындағы қала, муниципалдық корпорация және әкімшілік орталығы. Қала Виндхья тауларының бір бөлігінде, теңіз деңгейінен 536 метр (1758 фут) биіктікте, штат астанасы Бхопалдың солтүстік-шығысында орналасқан. Сагар қаласы Премьер-министр Нарендра Модидің «Ақылды қалалар» миссиясы аясында дамытылатын 100 қаланың бірі ретінде таңдалды.
the city
Sagar is a city, municipal corporation and administrative headquarter in Sagar district of the state of Madhya Pradesh in central India. The city is situated on a spur of the Vindhya Range, 1758 feet (536 m) above sea level around northeast of the state capital, Bhopal. Sagar has been selected as one of the hundred Indian cities to be developed as a smart city under Prime Minister Narendra Modi's flagship Smart Cities Mission.
Тарих
Ежелгі Үндістанның Чеди патшалығының астанасы Суктимати қаласы болды, ол қазіргі уақытта Сагар қаласының орнында орналасқан. 1022 жылға дейінгі Сагар ауданының тарихы көбінесе белгісіз, ал одан кейін жазбалар сақталған. Сагар Ахир әмірлерінің билігінде болды және олардың астанасы Гархпехра қаласы еді. 1660 жылы Уденшах қазіргі Сагар қаласын негіздеді. 1735 жылдан кейін қала Пешвалардың билігіне көшті. Чатрасал Баджирауға бір аймақты (Суба) берген кезде, ол Говиндпант Кхерді (кейін Бунделе) әкімшілікке тағайындады. Говиндпант Сагар көлінің жанында Сагар қаласын құрып, оны өзінің астанасы етіп белгіледі. 1818 жылы Пешва Баджи Рао II Сагар ауданының үлкен бөлігін Британдық Шығыс Үндістан компаниясына өткізді. Сагар және оған жақын аумақтардың әкімшілік статусы жиі өзгеріп отырды. Саугор аумағы алғаш Бундельхандтың саяси істер жөніндегі бастығының басқаруына берілді. Кейін, 1820 жылы, «Саугор және Нербудда аумақтары» деп аталған бұл аймақ генерал-губернатордың өкіліне бағындырылды. 1835 жылы құрылған Солтүстік-Батыс провинциясының құрамына кірді. 1842 жылы Бандела көтерілісі болды, оны басу генерал-губернатордың тікелей араласуын қажет етті. Бірақ келесі жылы тәртіп орнатылып, Саугор және Нербудда аумақтары қайтадан генерал-губернатор тағайындаған агенттің саяси бақылауына берілді. Бірақ бұл тәртіп қанағаттандырмайтындықтан, 1853 жылы бұл аумақтар Солтүстік-Батыс провинцияларына қайтадан қосылды. Содан кейін, 1861 жылы Саугор және Нербудда аумақтары мен Нагпур мемлекеті Комиссарлық провинцияны құрып, Орталық провинциялар деп аталды.
География
Сагардың орташа биіктігі 427 метр (1401 фут) және ол Үндістанның орталық бөлігінде, Виндхья тауларының ең жоғарғы нүктесінен солтүстікке қарай орналасқан. Қаланың ортасында көл бар.
Климат
Сагардың ылғалды субтропиктік климаты (Кёппен климаттық жіктелімі Cwa) ыстық жаздармен, біршама салқын муссондық маусыммен және салқын қыстармен сипатталады. Маусым мен қыркүйек аралығында муссондық маусымда өте ауыр жаңбырлар жауады.
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Сагар қалалық әкімшілігінің жалпы саны 274 556 адамды құрады, оның ішінде 143 425 ер адам және 131 131 әйел адам болды. 0-ден 6 жасқа дейінгі жас тобындағы халық саны 32 610 адамды құрады. Сагардағы сауатты адамдардың жалпы саны 216 422 адамды құрады, бұл халықтың 78,8% -ын білдіреді, ал ер адамдардың сауаттылығы 82,6%, әйелдердің сауаттылығы 74,6% болды. Сагардың 7 және одан жоғары жастағы халықтың сауаттылық деңгейі 89,5% құрады, оның ішінде ер адамдардың сауаттылығы 93,7%, әйелдердің сауаттылығы 84,8% болды. Арнайы санаттағы касталар мен тайпалардың саны тиісінше 54 432 және 3 052 адамды құрады. 2011 жылы Сагар қаласында 52 833 үй шаруашылығы тіркелді.
Экономика
Ауыл шаруашылығы Сагар экономикасының тірегі болып табылады. Көптеген аудандар қалада агроөнеркәсіптен түсетін табысқа толыққанды тәуелді. Шаруалар ауыл шаруашылығы саласындағы соңғы технологияларды қолданады, осылайша мол өнім алуға мүмкіндік туады. Дамыған ауыл шаруашылығы Сагар қаласындағы халықтың тұрмыс деңгейін жақсартты. Мұнда ең көп өсірілетін дақылдар – бұршақ, бидай, майлы тұқымдар және сорго. Сагар сонымен қатар құс шаруашылығымен, мал шаруашылығымен, сүт өнімдерін өндірумен, балық шаруашылығымен, орман шаруашылығымен және мал жәрмеңкелерімен де айналысады. Көптеген ірі және шағын өнеркәсіптерді құру жоспарланғандықтан, Сагар экономикасының қарқынды өсуі күтілуде. Бұл сонымен қатар пайдалы кендердің маңызды орталығы болып табылады. Сагарда тот баспайтын болат кешені де орналасқан. Қала орталығындағы Лакха-Банжара көлі әдемі панораманы ұсынады. Доктор Хари Сингх Гур атындағы орталық университет, 1946 жылы құрылған Мадхья-Прадеш штатының ең көне университеттерінің бірі Сагарда орналасқан. Оның көркемдігі мен Хаджурахоға жақындығы туризмнің де экономиканы нығайтуға үлес қосуына мүмкіндік береді. Мадхья-Прадеш штатында Сагар ауданы көлемі бойынша он алтыншы орында тұр. Бұл шағын өнеркәсіптер негізінен болат ыдыстар, жуғыш ұнтақ, ауыл шаруашылығы техникасы, дәнекерлеу электродтары, пластик бұйымдар, алюмин, каустикалық сода, еріткіш зауыты, гранит тас, құбырлар, акрил плиталары, ПВХ кабельдер, акрил өнімдері, құрдым, көп мақсатты ұн және т.б. өндіреді. Биді (Үндістанда қолданылатын дәстүрлі темекі) жасау – бұл бірегей…
Әуе көлігімен
Сагардың Дана әуежайы деп аталатын жеке әуежайы бар. Аумағында 10–12 шағын ұшақты қабылдай алатын тұрақ алаңы бар. Сондай-ақ, тікұшақ алаңы да бар. Бұл әуежай көбінесе Мадхья-Прадеш мемлекеттік авиациясы, VIP чартерлік рейстері және медициналық эвакуациялық рейстер үшін пайдаланылады. Ең жақын ішкі әуежай – Дүмна әуежайы, Джабалпур қаласы, Сагардан шамамен төрт сағаттық жерде орналасқан. Екінші жақын ішкі әуежай – Бхопалдағы Раджа Бходж әуежайы, қаладан 200 км қашықтықта. Ол Indigo, Air India, Spice Jet, Jet Connect және Jet Airways авиакомпаниялары арқылы Варанаси, Дели, Лакхнау, Катманду, Бхопал, Хайдарабад және Калькутта сияқты қалалармен жақсы байланысқан.
Темір жолмен
Сагар теміржол станциясы деп аталатын өзінің теміржол станциясы бар, ол Мадхья-Прадеш штатының ірі қалаларымен байланысты. Ол Дели, Гвалиор, Агра, Матура, Джамму, Амрицар, Мумбай, Бангалор, Бхопал, Ченнай, Гоа және Хайдарабад қалаларына жақсы байланысқан.