Кіріспе

Американдық баскетболшы (1961 жылы туған), жазба жасаушы продюсер, саясаткер.

Джеймс Агер Уорти (1961 жылғы 27 ақпанда туған) – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. "Биг Гейм Джеймс" деген лақап атымен танымал, ол кәсіби карьерасының барлық кезеңін Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) "Лос-Анджелес Лейкерс" командасында өткізді. Уорти жеті рет NBA All-Star атанды, екі рет All-NBA Team құрамына кірді, үш рет NBA чемпионатында жеңіске жетті және 1988 жылы NBA финалдарының ең құнды ойыншысы деп танылды. Ол NBA-ның 50 және 75 жылдық мерекелік командаларына енді. "Солтүстік Каролина Тар-Хилз" командасының атынан ойнаған кезінде шағын шабуылшы ретінде бірінші команданың үздік америкалық ойыншысы атанды және 1982 жылғы NCAA чемпионатында жеңіске жетуге көмектесті, сол арқылы ұлттық жылдың ойыншысы атағын бөлісті. Турнирдің ең үздік ойыншысы атанғаннан кейін, ол 1982 жылғы NBA драфтында "Лейкерс" командасымен бірінші таңдау ретінде таңдалды.

Ерте өмір

Ворти Солтүстік Каролина штатының Гастония қаласында дүниеге келген. Ашбрук орта мектебіндегі соңғы маусымында ол ойын сайын 21,5 ұпай, 12,5 доптарды қайтару және 5,5 нәтижелі пас беріп, команданы штаты бойынша өткізілетін чемпионаттың финалына жеткізді. "Parade Magazine" және "McDonald's All-American" деп танылған ол 1979 жылғы "McDonald's All-American Game" ойынына шақырылды, онда болашақта Даңқ залына енетін Исаия Томас, Доминик Уилкинс және Ральф Сэмпсон сияқты ойыншылар да қатысты.

Колледж мансабы

Орта мектепті бітіргеннен кейін Уорти Солтүстік Каролина Университетінің Чапел-Хилл қаласында оқыды. Бірінші курс студенті ретінде бірден көзге түсіп, маусымның ортасында білезігін сындырып, дебюттік ойыны қысқарып қалды. Екінші курс студенті ретінде ол Аль Вуд пен Сэм Перкинспен бірге 1981 жылы UNC командасының NCAA жарысында күміс жүлдегер атанған құрамының маңызды мүшесі болды. Үшінші курс студенті, қуатты шабуылшы ретінде Уорти, болашақ НБА жұлдыздары – екінші курс студенті Сэм Перкинс және бірінші курс студенті Майкл Джордан сияқты колледж баскетбол тарихындағы ең талантты ойыншыларды қамтыған Tar Heels командасының NCAA чемпионы атанған құрамының ең көп ұпай жинаған ойыншысы (әріптесіне қатынасты 15.6 ұпай) болды. Бірінші команданың үздік ойыншысы деп танылған Уорти Вирджиниялық Ральф Сампсонмен бірге "Хелмс" қорының жылдың ойыншысы атағын бөлісіп жеңіп алды. Ол 1982 жылғы Джорджтаун Хойасына қарсы өткен чемпионат ойынында үстемдік танытып, Хойа командасының ойыншысы Фред Браунның соңғы секундтарда қасақана жіберген пасын ұстап алып, "Тар Хилз" командасының 63–62 есебімен жеңіске жеткенін шешті. 13-тен 17-ге атудың нәтижесімен 28 ұпай, 4 допты қайтару финалдық ойыны NCAA турниріндегі тамаша өнер көрсетулерінің жемісі болды, осыдан оған турнирдің ең үздік ойыншысы сыйлығы табылды. Патрик Юингтің алдында жасаған допты себетке салу әрекеті "Джеймс Уорти Джорджтаунға есікті жапты" деген тақырыппен Sports Illustrated журналының мұқабасына шықты. Осы жетістіктен кейін Уорти соңғы курста оқуын аяқтамай, НБА-ға қатысуға шешім қабылдады. Бірақ кейін жазғы курстар арқылы бітірді. Ол "Тар Хилз" командасының формасын киген және нөмірі мәңгілікке тоқтатылған сегіз ойыншының бірі.

Бірінші таңдау

Лос-Анджелес Лейкерс командасы 1982 жылғы Кливленд Кавальерс командасының бірінші раундтағы драфтын 1979 жылы Дон Фордты алмастыру арқылы алған болатын. Кавальерс 1981–82 маусымында НБА-дағы ең нашар нәтижемен аяқтады, соның салдарынан, олар немесе ең нашар нәтиже көрсеткен Сан-Диего Клиперс командасы алдағы драфта бірінші таңдау құқығын алу үшін тиындарды лақтыруға мәжбүр болды. «Лейкерс» жеңіске жетті, бұл НБА чемпионының бірінші орынды таңдауының тұңғыш және жалғыз жағдайы болды. Олар Доминик Уилкинс пен Терри Каммингстен гөрі Вортиді таңдады.

1982-1983 жылдар

Шағын шабуылшы жаңа ойыншы ретінде бірден көзге түсті, ойынға орташа есеппен 13,4 ұпай салған және «Лейкерс» командасының жаңа ойыншылары арасындағы рекордтық .579 пайыздық дәлдік көрсеткен. Ол 1983 жылғы үздік жаңашылдардың бірінші құрамына енді, бірақ маусымның қалған бөлігі мен плей-оффты өткізіп алды. «Лейкерс» командасы финалда «Филадельфия 76ers» командасынан 4:0 есебімен жеңіліс тапты. Оның жан-жақты ойыны команданы 4:2 есебімен жеңіске жеткізді, бұл жеңіс ескі «Бостон Гарден» аренасының танымал паркет еденінде тіркелді және оны лиганың ең үздік ойыншыларының бірі етіп бекітті. 1985 жылы Уорти 13 наурызда «Юта Джазз» командасымен өткен ойында көзіне зақым келгеннен кейін алғаш рет көзілдірік киді және карьерасының соңына дейін оларды тақты.

1985-1986 жылдар

1985-86 жылғы маусым «Лейкерс» үшін зор мүмкіндіктермен келді, олар тағы да реттегі маусымды сәтті аяқтап, Бостонмен тағы да кездесуге дайын болды. Уорти өзінің көрсеткіштерін жақсарта берді, ойынға 17,6-дан 20 ұпайға дейін, 58% тиянақтылықпен ұпай жинап, жеті жыл қатарынан All-Star ойындарына қатысты. Олар «Селтикс» командасын жеңіп, тағы бір НБА титулын жеңіп алды. Уорти плей-оффта команданы 23,6 ұпаймен жетектеді. 1987 жылғы плей-офф кезеңінде ол бірнеше маңызды ойындар өткізді, әсіресе Батыс конференциясы финалының үшінші ойынында Сиэтлде 122–121 есебімен жеңіске жеткен кезде 39 ұпай (соның ішінде 6 данк) көрсетті, ал НБА финалының бірінші ойынында «Селтикске» қарсы 33 ұпай, 10 нәтижелі пас, 9 допты қайтарып алды. «Лейкерс» чемпионатты 4:2 есебімен жеңіп алды.

1987-1988 жылдар

Райли 1987-88 жылдары «Лейкерс» командасын тағы да жақсы дайындады. Қарқынды маусымда Уорти орташа есеппен 19,7 ұпай жинап, «Атланта Хоукс» командасына қарсы өзінің мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 38 ұпай жинады. Ол 1988 жылғы плей-оффта «Лейкерс» командасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы болды және плей-оффта НБА-да ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Финалда Уорти тағы да өте жақсы өнер көрсетті, серияда орташа есеппен 22 ұпай, 7,4 доптарды қайтарып алу және 4,4 нәтижелі пас берді. 28 ұпай, 9 доптарды қайтарып алу көрсеткен 6-шы ойын және 36 ұпай, 16 доптарды қайтарып алу, 10 нәтижелі пас берген таңғажайып трипл-дабл «Лейкерс» командасына 7-ші ойында жеңіс сыйлады. Осының арқасында Уорти НБА финалдарының ең құнды ойыншысы атағын алды, ал «Лейкерс» командасы '68–'69 жылдарғы «Селтикс» командасынан кейін НБА-да бірінші рет екі жыл қатарынан жеңіске жетті.

1988-1989 жылдар

1988–89 жылдары Райли "Үштік жеңіске" ұмтылып тұрғанда, «Лейкерс» командасы реттеленген маусымды сәтті аяқтап, финалда «Пистонс» командасымен қайта кездесті. Карим Абдул-Жаббар карьерасының соңғы ойындарын өткізіп жатқанда, Мэджик Джонсон мен Байрон Скотт жарақаттарға байланысты үш ойынға қатыса алмады. Тіпті плей-оффтағы ең жақсы көрсеткіштерін көрсеткен Уортидің өзі де жеткіліксіз болды. Ол финалдағы карьерасындағы ең жоғары көрсеткіш – ойын сайын 25,5 ұпай жинады, соның ішінде 4-ші ойында жеңіліске ұшыраудан сақтауға тырысқанда 40 ұпай жинады, бірақ «Лейкерс» төрт ойында жеңіліске ұшырады. Ол 143 плей-офф ойынында ойнап, ойын сайын 21,1 ұпай, 5,2 доптарды қайтарып алу және 3,2 нәтижелі пас берді, ал гол соғудың тиімділігі 54,4% құрады. 34 НБА финалдық ойынында ол 53% атумен ойын сайын 22,2 ұпай жинады. Уорти карьерасында 4 рет 7-ші ойында ойнап, осы шешуші ойындарда 60% атумен 27 ұпай және 8,2 доптарды қайтарып алу көрсеткіштерін көрсетті. Ол «Лейкерс» командасының барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншылар тізімінде 6-шы (16 320 ұпай), команданың доптарды қайтарып алу бойынша 3-ші (1041 доп) және гол соғу тиімділігі бойынша 7-ші орында тұрады (52,1%). 1996 жылы Уорти НБА тарихындағы 50 ең үздік ойыншының бірі деп танылды және 2021 жылы НБА-ның 75 жылдығына арналған құрама командасына енді. НБА-ның 75 жылдығын мерекелеу аясында The Athletic барлық уақыттағы ең үздік 75 ойыншыны анықтады және Уортиді НБА тарихындағы 59-шы ең үздік ойыншы деп атады. 2003 жылы ол Наисмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді. Оның 42-ші нөмірі «Лейкерс» командасымен мәңгіге сақталды.

Теледидардағы мансабы

Ворти Time Warner Cable SportsNet және Time Warner Cable Deportes студиялық сарапшысы болды, сондай-ақ Access SportsNet бағдарламасын жүргізушілердің бірі еді. Бұл бағдарлама Лос-Анджелестегі "Лейкерс" командасының ойындарынан бұрын және кейін эфирге шығатын. Ол сонымен қатар Лос-Анджелестегі KCBS телеарнасында NBA сарапшысы ретінде жұмыс істеді. Ворти бірнеше телешоуда актерлік өнер көрсеткен. Ол "Жұлдыздар жолы: Келесі ұрпақ" сериалының "Гамбит, 2-бөлім" атты эпизодында клингондық Корал рөлін сомдады. Сонымен қатар, ол "Everybody Loves Raymond" және "Webster" сериалдарында өзінің рөлінде түсті.

Жаттықтырушылық мансап

2015 жылдың 28 қыркүйегінде Уорти Лейкерс командасының жаттықтырушылар штабымен, команданың ірі ойыншыларымен жұмыс істеу үшін жұмысқа алынды.

Жеке өмір

Ворти 12 жыл бойы Анжела Уайлдерге үйленген, оны 1981 жылы Солтүстік Каролина университетінде кездестірген. Ол сол кезде ол ойнап жатқанда, ол жанкүйерлер тобының мүшесі болған. Жұбайдың 1996 жылы ажырасуға дейін екі қызы болды. 1990 жылдың 14 қарашасында Ворти Хьюстон қаласында ұсталды және Хьюстон полициясының жезөкшелікке қатысты операциясы барысында екі рет проституцияға ұсыныс жасағаны үшін айыпталды. Ол бір жылға сынаққа жіберілді, 1000 доллар айып төледі және 40 сағат қоғамдық жұмыс істеуге міндеттелді. Сондай-ақ, ол көп уақытын және қаражатын Boys & Girls Clubs, Big Brothers of America, YMCA және басқа да коммерциялық емес қоғамдық ұйымдарды қолдауға жұмсайды.