Батыс Аустралияның Бусселтон қаласы

Кіріспе

Батыс Австралияның оңтүстік-батыс аймағындағы қала, Батыс Австралиядағы қала.

Бусселтон – Батыс Австралия штатының оңтүстік-батыс аймағындағы қала, шамамен Перттен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бусселтон Батыс Австралиялықтар үшін танымал демалыс орны ретінде ұзақ тарихқа ие. Алайда, 1972 жылы Бусселтон портының жабылуы және сол кездегі Маргарет Ривер шарап аймағының құрылуы туризмді инвестициялар мен дамудың басты көзіне айналдырды, оған қызмет көрсету және сауда да қосылды. Қала ең алдымен Оңтүстік жарты шардағы ең ұзын ағаштан жасалған теміржол – Бусселтон теміржолымен танымал.

Еуропалық қоныстанудан бұрын және 19 ғасыр

1832 жылы ақ адамдар қоныстанғанға дейін және кем дегенде 40 000 жыл бойы Бусселтон аймағында Варданди және Бибулман тілдік/ата-тектік топтарынан шыққан Нунгар аборигендері мекен еткен. 1829 жылы Батыс Австралияның отарлануы Нунгар халқының өміріне зор әсер етті. Бусселтон аймағындағы көптеген қалалар, мысалы Воннеруп, Яллингуп және Карбунуп өзені, әлі де бастапқы Нунгар аттарын сақтап келеді. 1841 жылы Воннерупта еуропалық қоныс жайлаушылардың Уорданди Нунгар халқына жасаған қырқыны орын алды. Бусселлге 1832 жылдың шілдесінде осы аймақта жер берілді, ал қоныс жайлаушылар 1834 жылдың сәуірінде көшіп келді. Бусселлдер «Мал таңдау» деп атаған мал шаруашылығын құрды, ол колониядағы ең табысты шаруашылықтардың біріне айналды, нәтижесінде Аугустадағы қоныс жайлаушылардың көп бөлігі бірнеше жыл ішінде осы аймаққа көшіп келді. Атау туралы кеңеспеген Бусселлдер Англиядағы туысы Капель Картердің құрметіне Капель деген атты ұсынды, бірақ Бусселтон атауы сақталды. Кейіннен Бусселтонның солтүстігінде Капель қаласы құрылды. «The Vasse» атауы 19 ғасырдың соңына дейін «Бусселтонмен» алмастырылып ауданды атау үшін қолданылды. Биік орманды аймаққа жақын орналасқандықтан, Бусселтон тез арада маңызды порты ретінде қалыптасты. 1850 жылы ағаш экспортталды және шағын қала гүлденді. Осы мақсатта Воннеруп, Бусселтон және Квиндалуп қалаларында кеме тоқтау орындары салынды. Олардың ішінде тек Бусселтон кеме тоқтау орны ғана сақталған. 1850 жылдары Бусселтон Батыс Австралияға келе бастаған сотталғандарды қабылдауға кірісті, олар әсіресе ағаш өнеркәсібіне көмектесті. Воннеруп кеме тоқтау орнына дейін Балларат көпірі арқылы. 1880 жылдары Бусселтон Перт пен Банбериден тұрақты почта және жолаушылар автобус қызметтерін ұсынды, ал 1894 жылы Боянуп арқылы Оңтүстік-Батыс темір жолымен Бусселтон мен Банбери арасында жолаушылар пойызы іске қосылды, ол 1985 жылға дейін жұмыс істеді.

Федерация күні бүгінге дейін

20-ғасырдың басында Бюсселтон курортты қала ретінде кеңінен танылды, бұған теміржолдың салынуы және 1890-шы жылдардағы Батыс Австралиядағы алтын асығысы ықпал етті, ол штаттың халқы мен өркендеуін едәуір арттырды. Қазіргі Леувин-Натуралист ұлттық паркі аумағындағы, оның ішінде Яллингуп үңгірі (қазіргі Нгильги үңгірі) сияқты үңгірлер ашылып, жабдықталды, ал Яллингуп мүйісі мен Натуралист мүйісі арасындағы жағалау жолағы кемпинг және теңіз жағасында демалыс үшін танымал болды. 1927 жыл шамасында Флиндерс шығанағына дейінгі теміржол тартылып, Бюсселтонды Флиндерс шығанағымен байланыстырды; ол 1957 жылға дейін жұмыс істеді. 1930-шы жылдары Ұлы депрессия салдарынан ауылшаруашылық өнімдерінің бағасы төмендеп, көптеген адамдар осы аймақты тастап кетті.

География

Басселтон Батыс Австралияның оңтүстік-батыс аймағында, Перттен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Қала қала орталығынан және Абби, Амбергейт, Бовелл, Бродвотер, Географ, Кили, Васс, Батыс Бусселтон және Ялялуп қала маңынан тұрады. Ол солтүстікке қарай Географ шығанағымен шектеседі, қала құрылысы дәстүрлі түрде шығанаққа шоғырланған, батыстағы Аббиден шығыстағы Географқа дейін созылады. Бұл аймақтың оңтүстігіндегі қала құрылысын сулы-сазды жерлер мен суағаштар кедергі келтірген. Алайда, 1980 жылдан бастап, бұл су жолдары жүйелерінің оңтүстігінде құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Васс өзені қала арқылы Васс Воннеруп сағасына ағады; осы сағаға іргелес орналасқан резерваттар солтүстікке қарай Бусселтонның шығыс шекарасын құрайды. Қаланың батыс шекарасы Кевс-роуд пен Бюсселл тас жолының қиылысынан тұрады. Caves Road жақын маңдағы Дансборо қаласына жетелейді, ол Бусселтоннан жасыл белдеумен бөлінеді, атап айтқанда Локк Estate, жергілікті жерде "Қасиетті миля" деп аталады. Бусселтонның ең жақын қаласы – Банбери, ол Бусселтоннан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Батыстағы Бусселтондағы Милл-роудтағы Бусселтон аудандық ауруханасының жанындағы Бусселтон қаласы (1998 жылдан 2011 жылға дейін тіркелген) және Бусселтон Маргарет Ривер әуежайы, Бусселтон Шир станциясынан шығысқа қарай (1997 жылдан бастап тіркелген). 1997 жылдан бері Бусселтон кемесінде желдің бақылауы жүргізіліп келеді, ал Людлоу, Джаррахуд және Кейп Натуралисте температураның бақылауы жүргізілді. Жаз айларында ауа райы әдетте жылы немесе ыстық болады, кешке теңізден соққан желмен, Шир станциясындағы күндізгі орташа максималды температура 28 °C (82 °F), ал әуежай станциясында 30 °C (86 °F) құрайды. Қыс айларында суық температура мен жаңбырлы ауа райы басылады. Бұл көрсеткіш 40 640 адамды құрайтын Бусселтон қаласының жергілікті басқару аймағының 67,0%-ын құрайды. 2021 жылғы халық санауында Бусселтонның орташа жасы 45 деп тіркелді, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (38) жоғары. 2050 жылға қарай Бусселтон халқы 50 000 мен 70 000 аралығында болады деп болжанып отыр, ал жергілікті басқару аймағында 70 000 мен 100 000 адам тұрады. Васс тас жолы Бусселтоннан Пембертонға және одан әрі созылады. Caves Road Бусселтоннан Аугустаға баратын тамаша маршрутты ұсынады; Сьюс Роуд – Брокман тас жолы арқылы тағы бір балама маршрут. Бусселтонда Swan Transit South West (TransBusselton) компаниясы басқаратын қалалық автобус қызметі бар, ол үш бағыт бойынша жүреді. South West Coach Lines және Transwa басқа оңтүстік-батыс қалаларымен және Пертпен байланыс үшін автобус қызметтерін ұсынады. Бусселтонды Бусселтон Маргарет Ривер әуежайы қызмет көрсетеді.

Busselton is in the South West region of Western Australia, about south west of Perth. The city is composed of a city centre along with the suburbs of Abbey, Ambergate, Bovell, Broadwater, Geographe, Kealy, Vasse, West Busselton, and Yalyalup. It is bordered by Geographe Bay to the north, with urban development traditionally being concentrated on the bay, extending from Abbey in the west to Geographe in the east. Urban development south of this area has traditionally been obstructed by wetlands and estuaries; however, since the 1980s, development has taken place to the south of these waterway systems. The Vasse River flows through the city to the Vasse Wonnerup Estuary; reserves adjoining this estuary to the north form Busselton's eastern border. The city's western border is formed by The corner of Caves Road and Bussell Highway. Caves Road leads to the nearby town of Dunsborough, which is separated from Busselton by a green belt, notably including the Locke Estate, known locally as the "Holy Mile". Busselton's nearest city is Bunbury which is north east of Busselton. Busselton Town near The Busselton District Hospital site on Mill Road in West Busselton (recording from 1998 to 2011), and the Busselton Margaret River Airport, east of the Busselton Shire station (recording since 1997). Wind observations have been made at Busselton Jetty since 1997, and temperature observations have been made in the general area at Ludlow, Jarrahwood, and Cape Naturaliste. Summers are generally warm to hot with afternoon sea breezes, with average daily maxima of 28 °C (82 °F) at the shire station and 30 °C (86 °F) at the airport station, and a winter that delivers cooler temperatures of and wetter weather. 67.0% of the population of the City of Busselton local government area, which was 40,640. The 2021 census also recorded Busselton's median age as 45, higher than the national average of 38. It has been estimated that by 2050 Busselton's population will be between 50,000 and 70,000, with the local government area containing between 70,000 and 100,000 people. while Vasse Highway goes from Busselton to Pemberton and beyond. Caves Road provides an alternative scenic route from Busselton to Augusta; Sues Road is another alternative route via the Brockman Highway. Busselton has a town bus service run by Swan Transit South West (TransBusselton), with three routes. South West Coach Lines and Transwa provide coach services for connections to other south west towns and Perth. Busselton is served by Busselton Margaret River Airport.

Экономика

Басселтон аймағының басты салалары – қызмет көрсету (мысалы, бөлшек сауда, көтерме сауда, өндіріс және ойын-сауық). Аймақтың экономикалық назары халық санының артуымен және ауданда туризмнің дамуымен байланысты ауыл шаруашылығынан біртіндеп өзгеруде.

Бюсселтон теңіз айлақтары

Бюсселтон Оңтүстік жарты шардағы ең ұзын ағаш пир, теңізге қарай созылып жатыр. Пирдің құрылысы 1864 жылы басталды және 1960 жылға дейін үнемі ұзартылып, қазіргі ұзындығына жетті. 1972 жылы кемелердің қабылдауы тоқтатылды, ал кейбір уақытқа күтім жұмыстары тоқтатылды. 1978 жылы «Альби» циклонынан және 1999 жылы болған өрттен келген ауыр зақымдарды жоюмен бірге, пир қайта жаңартылып, жақсартылды. 2003 жылдан бері пирге келген туристерге пойызбен саяхаттау, су асты обсерваториясы және ақпараттық орталық қызметтері ұсынылуда.

Воннеруп үйі

Қазіргі Уоннеруп үйі 1859 жылы Лейман отбасы (алғашқы қоныс аударушылар) салған. 1837-1841 жылдар аралығында салынған бастапқы ғимарат 1858 жылы өрттен қирады. Кешенге негізгі үйден ертерек салынған сүт зауыты мен ас үй де кіреді (олар 1858 жылғы өрттен аман қалды, себебі жеке ғимараттар болған). Көшенің ар жағында Мұғалімнің үйі (1885 ж.) және мектеп (1873 ж.) орналасқан. 1973 жылдан бері Австралияның Ұлттық қоры мүлікті жұртшылыққа ашық мұражай ретінде пайдалануда.

Ескі сары май фабрикасы / Бюсселтон мұражайы

Ескі сары май фабрикасы 1918 жылы үкіметтік Ауыл шаруашылығы департаментімен 1898 жылы құрылған Батыс Австралияның алғашқы сары май фабрикасы және крем зауыты болған бұрынғы жеке меншік сүт зауытының орнына салынды. 1926 жылы зауыт South West Dairy Produce Co-operative компаниясына сатылды, кейіннен "Sunny West" деп аталды және Wesfarmers компаниясына қосылды. Зауыт, механикалық салқындату кеңінен қолданысқа енгенге дейін, жергілікті тұрғындар мен балықшылар үшін мұз өндіретін кәсіпорын ретінде де жұмыс істеді. 1952 жылы сары май өндіріліп тоқтатылып, қаймақ қоймасы мен құрғатылған сүт зауытына, содан кейін жүк көліктерінің базасына айналды. 1974 жылы Бусселтон ауданына сатылды, ол ғимараттың көп бөлігін Бусселтон тарихи қоғамына жалға берді; олар 1975 жылы мұнда Бусселтон мұражайын ашты. 2002 жылы ол мемлекеттік мұра орындарының тізіліміне енгізілді. 2018 жылдың наурыз айында ғимарат өрттен қирады. Сыртқы аумақтар 2019 жылдың қаңтар айында, ал ғимараттың қалған бөлігі 2020 жылдың желтоқсан айында қайта ашылды.

Дәнекерлеу залы

Queen және Adelaide көшелерінің қиылысында орналасқан Weld Hall 1881 жылы салынған. 2001 жылдың тамызында Батыс Австралия үкіметі Weld Hall-дың жергілікті қоғам үшін маңызды тарихи және мәдени құндылығын мойындау үшін Мұра орындарының тізіліміне енгізілгенін жариялады. Зал – мырышталған шатыры бар бір қабатты кірпіш ғимарат, және ол қарапайымдатылған Виктория стиліндегі итальяндық үлгіде салынған; бұл қаладағы сақталған ең көне құрылыстардың бірі.

Аугуста-Бюсселтон мұралық жолы

Жол 1800 жылдары алғашқы қоныс салушылар барып өткен Аугустадан Бусселтонға дейінгі тарихи жолды қайтадан иеленеді. Оның ұзындығы 100 шақырымнан асады, бастапқы нүктесі – пирс, ал соңғы нүктесі – Аугуста қаласы.

Білім

Басселтон ауданында тоғыз мектеп бар, олардың алтауы мемлекеттік, бастауыш немесе жоғары мектеп оқушыларына қызмет етеді, ал үш жекеменшік мектеп екеуіне де қызмет етеді. Төрт бастауыш мектеп бар (Басселтон бастауыш мектебі, Батыс Басселтон бастауыш мектебі, Географ бастауыш мектебі және Васс бастауыш мектебі). Екі мемлекеттік жоғары мектеп – Басселтон жоғары мектебі және Кейп Натуралист колледжі. Үш жекеменшік мектеп – Сент-Мэри Маккиллоп колледжі, Корнерстоун Христиан колледжі және Джорджиана Моллой Англикан мектебі. Аймақтағы жалғыз жергілікті жоғары оқу орны – Оңтүстік аймақтық TAFE. Басселтонда Эдит Кован университетінің қашықтықтан оқыту орталығы орналасқан.

Өнер

Бюсселтонда ArtGeo мәдени кешені орналасқан, оған өнер галереясы, театр, суретшінің шеберханасы және өнер мен қолөнер дүкені кіреді. Сонымен қатар, онда ескі сот ғимараты, пошта кеңсесі және облигациялар сақталатын қоймасы бар Бюсселтон соты мен полиция кешені де бар. Сот үйі мен полиция кешеніндегі кейбір құрылыстар 1860-1861 жылдары Генри Йелвертонмен салынған, ал жаңа сот залы 1897 жылы Джордж Темпл Пул салған; бұл ғимараттар тобы 1973 жылы Австралияның Ұлттық қорымен тізімделген және 1993 жылы штаттың мұралық орындарының тізіліміне қосылған. ArtGeo галереясы 1931 жылы салынған және 1999 жылы мұралық тізімге енгізілген Батыс Австралияның бұрынғы Ауыл шаруашылығы банкінің ғимаратында орналасқан. Кешенде сондай-ақ Фримантельдік мүсінші Грег Джеймстің Бусселтонның мәдени мұрасын бейнелейтін нақты өлшемдегі мүсіндері бар; жұмыстардың кіші нұсқалары (макеттері) Бусселтон қаласының кеңсесінде сақталады. 2014 және 2019 жылдар аралығында ашылған алты мүсін: кит аулаушының әйелі, ағаш өңдеуші, Джон Гаррет Бусселл, испан қоныс салушы (жақын орналасқан Юнгариллапқа сілтеме), Гайвал (еуропалық қоныстану кезіндегі аборигендердің басшысы) және Пионер әйел. Бейделді жылдық CinefestOZ кинофестивалі басқа аймақтық орталықтармен қатар Бюсселтонда да өтеді. Екі онжылдыққа созылған кешігулер мен жоспарлаудан кейін, 38 миллион долларлық жаңа өнер орталығының құрылысы 2022 жылдың ақпан айында басталды. Wardandi халқының құрметіне "Saltwater" деп аталған орталықтың 2024 жылдың басында ашылуы күтілуде.

Медиа

Бюсселтон екі жергілікті апталық газетпен қамтамасыз етілген: «Бюсселтон Дунсбороу поштасы» (сәрсенбі күні) және «Бюсселтон Дунсбороу Таймс» (жұма күні). «The West Australian» газеті дүйсенбіден сенбіге дейін, ал «Sunday Times» газеті жексенбі күні қолжетімді. Бюсселтонды үш коммерциялық телеарна – Seven, WIN және Ten қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, ABC және SBS мемлекеттік телеарналары да бар.

Жергілікті билік

Бюсселтон Бюсселтон қаласының құрамында орналасқан, сонымен қатар оған Дунсборо және Яллингуп кенттері де кіреді.

Мемлекеттік басқару

2021 жылғы штаттық сайлау: Либералдық партия – 44,1%, Еңбек партиясы – 34,0%, Жасылдар – 10,4%, Ұлттық партия – 4,3%. 2019 жылғы федералдық сайлау: Либералдық партия – 52,4%, Еңбек партиясы – 21,1%, Жасылдар – 12,8%, «Бір Ұлт» партиясы – 5,9%.

Бюсселтон Вассе сайлау округінде орналасқан, оны Либби Меттам (МЛА) өкілдік етеді, ол Либералдық партиясының беделді орындығын сақтайды. Жоғарғы палатада Бюсселтон Оңтүстік-Батыс аймағының құрамына кіреді.

Федералды үкімет

Бюсселтон Форрест сайлау округінде орналасқан, бұл округ либералды бағытты ұстанады. Қазіргі таңда бұл округті 2007 жылдан бері Нола Марино ұстап тұр.