Кіріспе

Пакистандық британдық исламшы және саяси белсенді (1967 жылы туған) Анжем Чоудари (, Абу Луқман; "Британиялық мұсылман өкілі" деген сұраныш Google-да іздегенде Анжем Чоудари – Ұлыбританияның ең қауіпті радикалдық уағыздаушыларының бірі болып табылады"; "Ұлыбританиядағы ең танымал исламшы экстремисі"; "Терроризмге қарсы полиция Чоудариді бұрын Еуропадағы ең ықпалды исламшы экстремистердің бірі деп сипаттаған. Ол Олд-Бейлидегі сотта көптеген адамдарды радикализмге итермелегені айтылды."|group="nb"

Оның топ мүшелері 25 жасқа дейінгі адамдармен байланыста болды деген айып тағылды. Екі жылдан кейін ол 2000 жылғы Терроризм туралы заң бойынша тыйым салынған ұйым – Ирак және Леванттың Ислам мемлекетіне қолдау көрсету үшін кінәлі деп танылды. Содан кейін ол АҚШ Мемлекеттік департаменті мен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкцияларына іріктелді, оның активтері тоңдырылды. Ол "Аль Гураба", "Ислам4УК", "Шария4УК", "Шария4Бельгия" сияқты басты мұсылмандық топтар тарапынан айыпталды – Ұлыбританияның танымал ескерткіштерін (Баккингем сарайы, Нельсон бағанасы) халифаның сарайларына, минареттерге және мешіттерге айналдыру; 2001 жылғы 11 қыркүйек және 2005 жылғы 7 шілдедегі шабуылдарға жауаптыларды мақтау; Ислам пайғамбары Мұхаммедті сынаған Папаға өлім жазасын беруге шақыру; және мұсылмандардың бостандық сөйлеу, демократия және адам құқықтары тұжырымдамаларын қабылдамайтынын жариялау. 2018 жылдың қазан айында ол шартты түрде босатылды, көпшілік алдында сөйлеуге немесе БАҚ-қа сұхбат беруге шектеулер қойылды. 2021 жылдың 18 шілдесінде Чоудариге жұрт алдында сөйлеуге қойылған тыйым оның шартты мерзімі аяқталғаннан кейін алынды және 2021 жылдың қазан айынан бастап ол онлайн науқандарын қайта бастады деп хабарланды.

Ерте өмір

Әнжем Чудри 1967 жылғы 18 қаңтарда дүниеге келді. Ол базар саудагерінің ұлы. Оның ата-анасы пәкістандық пунджаб мұсылмандары, 1947 жылы Үндістанның бөлінуі кезінде Шығыс Пунджабтан Пәкістанға көшіп келген. Ол Вуличтегі Мулгрейв бастауыш мектебінде оқыды. 1996 жылы Чудри Рубана Ахтармен (немесе Ахгармен) үйленді, ол сол кезде ол басқарған «Әл-Мухаджирун» ұйымына жақында қосылған еді. Кейін ол ұйымның әйелдер бөлімінің жетекшісі болды. Олардың төрт баласы бар. Университетте оқып жүргенде, ол ішімдік пен есірткіге құмар болғаны туралы әңгімелер тарады. 2014 жылы Чудри "Мен әрқашан діни мінез-құлықты сақтамағанымды мойындаймын, өмірімде көп қателіктер жасадым" деп мәлімдеді, бұл оның "тойға құмар" болғаны және достарымен бірге "мастыққа берілгені" туралы айыптауларға жауап болды. Ол Саутгемптон университетінде заң факультетіне ауысып, 1990-1991 жылдары Гилдфордта заңгерлік білімін аяқтады, содан кейін Лондонға ESL оқытуға көшіп барды. Ол заң фирмасында жұмыс істеп, заңгерлік біліктілігін алып, заңгер атанды. 1990 жылдардың басында ол сүнни халифатын қайта орнатуды қолдаған уағызшы және ғалым Омар Бакри Мұхаммедтің ұйымдастырушысы ретінде бос уақытында жұмыс істеді.

Британиядағы джихадистердің әскери даярлығы

1999 жылдың 7 қарашасында "The Sunday Telegraph" газеті Ұлыбританиядағы құпия орындарда мұсылмандардың қару-жарақпен оқытылып жатқанын жариялады. Бұл орталықтарда оқығандардың көп бөлігі Осама бен Ладеннің Халықаралық ислам фронты үшін Чечняда, ал қалғандары Косово, Судан, Сомали, Ауғанстан, Пәкістан және Кашмир сияқты аймақтарда күресті. Бұл есепте Анем Чоудари осы оқу орталықтарына адамдарды тартудағы маңызды тұлға ретінде көрсетілген.

Ұйымдар

Чудридің алғашқы ұйымы – «Аль-Мухаджирун» 1996 жылы Ұлыбританияда құрылып, 2010 жылы тыйым салынды. Чудри оның ізбасары «Ахлус Сунна уәл Жамаа» ұйымының ашылуына қатысып, одан кейін 2006 жылдың шілдесінде тыйым салынған «Аль-Гураба» ұйымын құруға көмектесті. Содан кейін Чудри «Ислам4UK» ұйымының өкілі болып, оны тыйым салғанға дейін қызмет етті. Кейбір дереккөздер «Аль-Гураба», «Ислам4UK» және т.б. ұйымдарды «Аль-Мухаджирунның» ізбасары деп атаса, ал басқалары оларды «[Аль-Мухаджирун] ұйымының басқа атаулары» деп сипаттайды, ол бастапқы топқа қатысты тыйымды айналып өту үшін қолданылды. Екі адам жергілікті мешітте кездесті, онда Бакри Құранның түсіндірмесін (тафсир) берді. 2002 жылы «Аль-Мухаджирун» ұйымдастырған базардан кейін (жарнамалар мен ауызша хабар арқылы), Чудри Слауг қаласында білім туралы лекция оқыды. Оның лекциясында Ұлыбританияда исламдық білім берудің параллель жүйесі туралы идеялары және топтың идеологиясының элементтері баяндалды. Сол жылы, Лондонның сол кездегі мэрі Кен Ливингстон рұқсат бермегенімен, 25 тамызда топ Лондонда митинг өткізді. 2003 жылдың қаңтар айында Чудри Боу-стрит магистраттық сотына шақырылды, оған «хабарлама, жарнама немесе кез келген басқа жазбаша немесе суретті материалды көрсету», «дыбысты күшейтуге арналған құралды пайдалану», «жария оқылым жасау немесе сөз сөйлеу» және «жиналысты ұйымдастыру» айыптары тағылды. 2003 немесе 2004 жылы ол Шығыс Сассекстегі Джамеа Исламия мектебінің аумағында ислам тақырыбында кемпинг ұйымдастырды, онда Бакри лекция оқыды. Бұл сапарға 50 мұсылман ер адам қатысты, олардың көпшілігі «Аль-Мухаджирунның» мүшелері болды. Кейін Бакри лагерьтегі іс-шараларға ислам, футбол және пейнтбол туралы лекциялар кіргенін мәлімдеді. 2006 жылдың қыркүйегінде, террористерді даярлау және жалдау үшін пайдаланылды деген айыптауларға байланысты полиция мектепті тексерді. Гуантанамодағы тұтқын лагерінде ұсталған «Әл-Қайда» күдіктілерінің куәліктеріне сәйкес, 1997 және 1998 жылдары Әбу Хамза және оның 30-ға жуық ізбасарлары мектепте оқу лагерьлерін өткізді, онда AK47 автоматтарымен және тапаншалармен, сондай-ақ макеттік зымыран ұрғышымен жаттығулар жасалды. Тұтқындалғандар болған жоқ, студенттер мен оқытушылар 2006 жылдың 23 қыркүйегінде, Рамазан айының бірінші күні оралуға рұқсат алды. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі террористик шабуылдардан бұрын Ұлыбритания үкіметі Бакриді елден шығаруды қарастырды, ал 2003 жылдың шілдесінде полиция «Аль-Мухаджирунның» бас кеңсесіне, сондай-ақ Бакри мен Чудридің үйлеріне рейд жасады. Келесі жылы, терроризмге қарсы жаңа заңнамаға сәйкес, үкімет «Аль-Мухаджирунға» тыйым салуды жариялады. 2005 жылы Бакри 2005 жылғы 7 шілдедегі Лондон бомбалаушыларын қолдағаны үшін қудалану қаупі бар екенін біліп, тамыз айында Ұлыбританиядан Ливанға кетті, онда ол демалыста екенін мәлімдеді. Телевизиядан «Мен Британияға қонақ немесе турист ретінде барғым келмесе, қайта оралмаймын» деген сөздерін айтқаннан кейін, Ливанның қауіпсіздік департаменті оны тұтқындап, Бейрут түрмесіне қамады. Бірнеше күннен кейін, ішкі істер министрі Чарльз Кларк Бакриге Ұлыбританияға қайта оралуға тыйым салды, оның Ұлыбританияда болуы «қоғамдық мүддеге қайшы» екенін айтты. Чудри бұл шешімді айыптады және Бакриге тыйым салуды негіздеу үшін не істегенін білуді талап етті. Ол министрлердің Бакридің қайтып оралмауын қамтамасыз ету үшін ережелерді ойлап тапқандарын мәлімдеді. Қараша айында Чудри және Бакридің тағы үш ізбасары Ливандан депортацияланып, Ұлыбританияға қайтарылды. Чудри олардың депортациясын Сыртқы істер және Ұлттар Достастығы кеңсесінің ұйымдастырғанын айтты, төрт адам Бакриге медресе құруға көмектесу үшін келгенін мәлімдеді. Депортациядан кейін Чудри Лондонда «Аль-Мухаджирунның» орнын алмастырушы ұйым – «Ахлус Сунна уәл Жамаа» ұйымының ашылуына қатысты. Чудри Бакри жаңа топтың комитетінде жоқ екенін, бірақ «біз шейхтің рөлі болса қуанышқа бөленер едік» деді. Ұйым негізінен шақыру арқылы ғана жұмыс істейтін интернет-форум арқылы жұмыс істейді, онда Чудри Аббу Луқман деген атпен қатысады. Сайтқа келген журналист қасиетті соғысқа шақырулар мен Усама бен Ладеннің, Айман әл-Зауахири мен Омар Бакри Мохаммедтің жазбаларын тапты. «Аль-Мухаджирун» 2009 жылдың маусым айында Холборндағы Конвей-холлда қайта іске қосуға тырысты. Бірнеше спикерлер Чудримен бірге тұруға шақырылды, бірақ кейбіреулері кейіннен оларды жалған ниетпен шақырғандарын мәлімдеді. Топ әйелдерді кездесуге жіберуден бас тартқан кезде, залды басқаратын қоғамның төрағасы іс-шараны тоқтатты. Көптеген көрермендер оған наразылық білдірді. Чудри төрағадан микрофонды алып, «Ұлыбритания үшін шариат» деп ұран салды, әйелдерді кездесуге жібермеуге қатысты: «Яһудилер мен христиандар сіздер оларға ұқсағанша немесе олардың жолын қабылдағанша сіздермен бейбітшілікке келмейді». Залдан тыс Чудри британдық қоғамды сынап, бір немесе екі онжылдық ішінде мұсылмандар көпшілікті құрайтынын болжады. Неліктен, егер қоғам осылай нашар болса, онда ол мұнда өмір сүретінін сұрағанда, ол: «Біз адамдарды өркениетке жеткізу үшін келдік, оларды қараңғылық пен әділетсіздіктен исламның сұлулығына бастау үшін келдік» деп жауап берді.

Аль-Гураба

Чудри сонымен қатар әл-Мухаджирунның тармағы болған деп саналатын Аль-Гураба тобының да өкілі болды. 2006 жылы сол кездегі Ішкі істер министрі Джон Рид бұл топты тыйым салған болатын. Чудри наразылық білдірді: "Бір адам дауды ұтып жатқанда, қарсы пікірді тыйым салу оңай шара. Біз [Аль-Гураба] әскери ұйым емеспіз; біз тек өз пікірімізді айқын жеткізіп келдік – Ирак пен Ауғанстандағы үкіметтің сыртқы саясатынан бастап, отандық заңдарға дейін, бізге қарсы қабылдаған қатаң заңдарға дейін барлық мәселе бойынша біздің пікірімізді білдірдік".

Ислам4Ұлыбритания

2008 жылдың қарашасында Чудри жаңадан құрылған Islam4UK ұйымының кездесуін ұйымдастырды. Ұйымның веб-сайтында көрсетілгендей, ол "Ұлыбританиядағы ең жоғарғы ислам идеологиясын, адам жасаған заңға қарсы рухани балама ретінде тарату мақсатында адал мұсылмандар тарапынан құрылды" және "Британ жұртшылығын исламның басымдығына көндіру арқылы, қоғамдық пікірді ислам пайдасына өзгерту, билік пен құқықты мұсылмандарға беру және Британияда Шариғатты енгізу" үшін құрылған. Терроризмге қарсы күрес саласындағы "Quilliam Foundation" қорының негізін қалаушы Эд Хусейн Islam4UK ұйымын "Британиядағы экстремизмнің бастаушылары – әл-Мухаджирун мен Хизб-ут-Тахрирдің бөлінген тобы" деп сипаттады. Голландияның AIVD құпия қызметі мәлімдемесіне сәйкес, Islam4UK бұрын "әл-Мухаджирун, әл-Гураба және Крест жорықтарына қарсы мұсылмандар" деп аталған. Islam4UK Вуттон-Бассетте (Ауғанстандағы соғыстан қаза тапқан британдық сарбаздардың мәйіттерімен әскери конвойлердің келуімен танымал) шеру өткізу жоспарлап отырғанын жариялағаннан кейін Чудри: "Кейде екі күнде бір-екі мәйіт Ұлыбританияға оралып жатыр, бірақ Ауғанстан халқының жағдайын ескерсек, бұл сан салыстырмалы түрде өте көп [қаза тапқандар]. Британдық сарбаздардың ата-аналарына олар не үшін өлгенін түсіндіретін хат жазуды жоспарлап отырмын" деді. Чудридің ашық хаты 2010 жылдың 3 қаңтарында жарияланды. Онда ол шеруді ұсынған себептерін түсіндіріп, діни сенімдерін жақтады және Ұлыбритания саясаткерлері соғыс туралы жалған айтқандарын мәлімдеді. Чудринің сөзіне қарағанда, шерудің мақсаты – "британдықтардың сарбаздары мәйіттермен үйлеріне қайту себептерін және соғыстың нақты құнын түсінулеріне көмектесу" болған. Бұл ұсынысты британ премьер-министрі Гордон Браун айыптап, қаза тапқан немесе жараланған әскерилердің отбасыларын ренжіту "толыққанды орынсыз" екенін мәлімдеді. "Minhaj ul Quran International UK" орталығы (Forest Gate) және "Британ мұсылмандары кеңесі" де бұл ұсынысты айыптады. "Британ мұсылмандары кеңесі" Islam4UK ұйымын "маргиналды экстремистік топ" деп атап, Вуттон-Бассетте шеру өткізу туралы олардың шақыруын айыптады. Ұйым жоспарланған шеруді 2010 жылдың 10 қаңтарында тоқтатты. 2010 жылдың 14 қаңтарынан бастап Islam4UK 2000 жылғы Терроризм туралы заңға сәйкес тыйым салынды, мүшелігі қылмыс болып есептеліп, түрме жазасымен жазаланады. Чудри бұл шешімге қарсы шықты. BBC радиосына берген сұхбатында ол "біз қазір экстремистік немесе террористік ұйым ретінде қарастырылып, тіпті мұны айтқанымыз үшін тыйым салынды" деді және "Бұл демократия мен бостандық тұжырымдамасының сәтсіздігі деп санаймын" деп мәлімдеді. 2014 жылдың қыркүйегінде терроризмді насихаттау күдігімен тұтқындалып, кейін босатылған Чудри, өзінің Islam4UK және Need4Khalifah сияқты тыйым салынған ұйымдарға мүшелігі немесе қолдауы туралы сұрақталғанын мәлімдеді. Үкімет бұл екі ұйымның да әл-Мухаджирунның мұрагерлері екенін санайды.

Белсенділік

Чудри үнемі қоғамдық шерулерге қатысып, 2006 жылғы 3 ақпанда Лондондағы Дания елшілігі алдында өткен наразылық шеруінен кейін, Jyllands Posten газеті жариялаған Мұхаммед карикатураларына жауап ретінде ұйымдастырылған шараға қатысты. Ол BBC Newsnight бағдарламасына сұхбат берген топ мүшесі ретінде полицияның демонстрацияда қолданылған даулы плакаттарды тексеріп, рұқсат бергенін мәлімдеді. Чудриді оның әріптестері сынға алды, олардың арасында Энн Крайер (сол кезде Кейлидің депутаты), Хумера Хан (әл Ниса мұсылман әйелдер тобы, оны исламды қаралағаны үшін айыптады), Саида Варси (консервативтік партия төрағасының орынбасары), профессор Тарик Рамадан (Чудридің әрекеттері бұқаралық ақпарат құралдарынан күшті реакция тудыруға бағытталғанын айтты) және Роджер Кнапман (Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясының жетекшісі) болды. 2006 жылғы 15 наурызда ол әл-Гураба ұйымдастырған демонстрацияға қатысы бар деген айыппен бес адамның бірі ретінде тұтқындалды. 4 мамырда Станстед әуежайында кепілдікті бұзғаны үшін тағы да тұтқындалды және полицияға хабарламай наразылық акциясын ұйымдастырғаны үшін айыпталды. 11 мамырда Боу-стрит сотында пайда болу үшін кепілдікпен жіберілді. 2006 жылғы 4 шілдеде ол айыпты деп танылып, 500 фунт стерлинг айыппұл және 300 фунт сот шығындары төледі. Келесі күні Лейтон қаласындағы Аль Бадр орталығында өткен "Аль Гураба" баспасөз конференциясында Чудри Лондон бомбалауының кінәсі британ үкіметінде екенін және сол кездегі премьер-министр Тони Блэрдің "қолы қанға батқан" екенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ мұсылмандарды "барлық қолда бар құралдармен" шабуылдарға қарсы қорғануға шақырды және 2006 жылғы 2 маусымдағы "Форест-Гейт" шабуылына қатысты, онда Мохаммед Абдул Кахар иығына оқ атқан. Ол мұсылмандарды полициямен ешқандай жағдайда да ынтымақтаспауға шақырды. Жергілікті кеңес басшысы Клайд Лоукс Чудридің пікірін сынға алып, "Уолтем Форест тұрғындарының басым көпшілігі бұл пікірлерді қолдамайтынына сенімдімін" деді. 2006 жылғы қыркүйек айында Рим папасы Бенедикт XVI Регенсбург университетінде (Германия) христиан дінінің "ақылға қонымдылығы" туралы баяндама жасады. Регенсбургтегі дәрісінде ол сенімдегі рационалдық туралы айтты және 14 ғасырлық Византия императоры Мануэль II Палеологтың пікірлерін келтірді, ол, Рим папасы айтқандай, "Маған Мұхаммед нені жаңадан әкелгенін көрсетіңіз, сонда сіз тек зұлымдық пен адамгершілікке жат нәрселерді табасыз, мысалы, оның уағыздаған сенімін қан төгіп тарату туралы бұйрығы". Бұл сөз әлемдегі мұсылмандардың, соның ішінде Пакистан парламенті тарапынан қатты сынға ұшырады. Сөйлеуден кейін 17 қыркүйекте Чудри Вестминстер соборының алдында наразылық акциясын ұйымдастырды, онда ол журналистерге: "Мұхаммедтің хабарын қорлаған әркім өлім жазасына тартылады" деді. Қалалық полиция оның пікірін тексерді, бірақ демонстрация кезінде "қылмыстық құқық бұзушылықтар тіркелмеді" деген қорытындыға келді. Шоудариге қарсы іс-қимыл жасауға шақырған ішкі істер министрі Дэвид Дэвис: "Бұл өте ұятты. Бұл экстремистік мұсылмандарға біздің елде оларға қарсы тұруға бізде моральдық батылдық жоқ деген хабарды жібереді" деді. Алайда, аты аталмаған көздер Ұлыбританияның құқық қорғау органдары бірнеше рет тұтқындауға жеткілікті дәлелдерге ие болды деп мәлімдеді. Олар мұны жасауға кедергі жасады, өйткені ол британдық қауіпсіздік қызметтерінің бақылауында болды. Ол Францияға кіруге тырысты, бірақ Кале портында тоқтатылды. Оның паспорты тәркіленді және Франциядан шығуға тыйым салатын құжаттар берілді. 2013 жылғы 13 желтоқсанда Чудри Шығыс Лондондағы Шариғат жобасы ұйымдастырған Брик-Лейндегі шеруге жетекшілік етті, онда мұсылман мекемелерінде алкоголь сатуға тыйым салу талап етілді. Шығыс Лондон мешітінің бір өкілі патрульдер туралы сөз қозғағанда, Шариғат жобасын Анжем Чодаридің тыйым салынған "Аль-Мухаджирун" тобымен "қатаң байланысты" деп атады. Шариғат жобасының Абу Румайса "жүздеген" адам демонстрацияға қатысатынын болжап, мұсылмандар топтары Мидлендс сияқты алыс жерлерден қатысатынын мәлімдеді. Шараға бірнеше ондаған ғана наразылық білдірушілер қатысты. Кейін Чудри оның мақсатын түсіндірді: "Біз дүкен иелеріне шариғат пен Құран бойынша алкогольді сатуға тыйым салынатынын және егер адам алкогольді де ішсе, бұл 40 қамшы болады деп хабарлаған едік. Біз оларға мұсылман еместер арасында өмір сүруі ешбір сылтау емес екенін, өйткені Британияда шариғат заңы жүзеге асырылатынын, сондықтан олар бүгінгі таңда шариғат жоқ болғандықтан, олар қалаған нәрселерін жасай алмайтынын білуі керектігін үйрету үшін бардық". Ол Шариғат жобасы тобы осындай митингтерді көп ұйымдастыратынын айтты. Чудри көп жылдар бойы лекцияларында ислами мемлекет құруды қадағалағандықтан, "оны жақтастарынан қатты қысымға ұшыратты", жаңа мемлекетке қолдауын білдіруге. Жеке әлеуметтік желідегі хабарламада, оның жақтастарының бірі, Абу Румайса аль Британи, "Біз өзіміздің ұстанымымызды жариялауымыз керек, енді кешіктірудің қажеті жоқ!" деп талап етті. Сот отырысы 2016 жылғы 27 маусымға шегерілді және төрт аптадан аспауы күтілді. Чудри 2016 жылғы 28 шілдеде айыпты деп танылды. 2016 жылғы 6 қыркүйекте Олд Бэйлидегі сотта судья Холройд Чудриді бес жыл алты айға бас бостандығынан айырды, оған "өз пікіріңізді білдірудің заңды шегінен шығып, қылмыстық әрекет жасадыңыз" деді.

Босату және одан әрі тұтқындау

Чудри 2018 жылдың 19 қазанында түрмеден босатылды. Босатылғаннан кейін көп ұзамай, Чудридің алты ай бойы Лондонның Камден ауданындағы пробациялық жатақханаға орналастырылатыны туралы хабарланды, онда ол бірқатар шарттарды орындауы керек, мысалы, белгілі бір мешіттерде уағыз айтуға немесе қатысуға тыйым салу, оған тек билік органдары мақұлдаған адамдармен араласуға рұқсат етіледі, оған бір телефон беріледі және рұқсатсыз интернетке қосылған құрылғыны пайдалануға тыйым салынады, интернет пайдалану бақыланады, ол Ұлы Лондонның M25 айналма жолының сыртына саяхаттауға тыйым салынды және рұқсатсыз Ұлыбританиядан шыға алмайды. 23 шілдеде Чудриге тыйым салынған ұйымға мүшелік ету, тыйым салынған ұйымды басқару және оған қолдау көрсету, терроризм туралы 2000 жылғы Заңның 56-бабына қайшы келетін қылмыс тағылды. Хусейнге де тыйым салынған ұйымға мүшелік етуі үшін айып тағылды. 2003 жылы ол әл-Мухаджирунның "адамдарды исламдық міндеттері мен жауапкершіліктерін орындауға шақыратынын" айтты, бірақ топтың саяси қозғалыс екенін және жеке әрекеттерге жауапты емес екенін де мәлімдеді. 2004 жылы ол Британия аумағындағы террористик шабуылдың "сұрақ мәселесі" екенін айтты. Ол 2005 жылдың 7 шілдесінде Лондонда болған жарылыстарды айыптаудан бас тартты, бірақ Ұлыбритания мұсылман кеңесін "жанын шайтанға сатқандықпен" айыптады. Ол 2013 жылы қызметтен тыс британдық әскер, Ли Ригбидің өлтірілуін британдық сыртқы саясаттың салдары деп баптады. Чудри Сомалидегі мұсылман қауымын қолдағанын білдірді, олардың, оның сөзіне сәйкес, христиандық қолдауға ие эфиопиялықтар тарапынан "қорланған". The Wall Street Journal журналы Чудриді "Салафия деп аталатын исламдық ілімнің фундаменталистік бағытын" қолдайтын адам ретінде сипаттайды. Ол Исламның барлық басқа діндерден жоғары тұратынына және Ұлыбританияда шариғат заңдарын толыққанды енгізуге сенеді. 2001 жылы ол өзінің адалдығын мемлекетке емес, Исламға бергенін мәлімдеді. Оның пікірінше, нағыз мұсылман үшін "британдық паспорт тек қана саяхат құжаты ғана". 2006 жылдың қазан айында ол Дублиндегі Тринити колледжінде "Бұл үй исламист зорлық-зомбылықты ешқашан ақтауға болмайды" деген тезиске қарсы сөз сөйледі. 2008 жылдың ақпан айында Кентербери архиепискобы Роуэн Уильямс "шариғаттың белгілі бір ережелері біздің қоғамымызда және заңдарымызда мойындалғанын" айтты. Чудри бұған жауап ретінде шариғаттың "толыққанды қабылдануы керек" екенін және "бұл Исламды қабылдау арқылы болады, себебі ол елдегі ең жылдам өсіп келе жатқан дін, немесе Ислам мемлекетінің Ұлыбританияны жаулап алуы, немесе Исламды қабылдаған адамдардың оны таңуы арқылы болады" деді. 2008 жылы ол 2020 жылға қарай Даунинг-стритте "шариғат туының" желбірейтінін айтты. Иранның Press TV телеарнасына берген сұхбатында (содан кейін 2013 жылдың 11 сәуірінде онлайн жарияланды) Чудри "Біз мұсылмандар ретінде демократияны, секуляризмді, еркіндікті және адам құқықтарын қабылдамаймыз. Сіздердің идеалдарыңыздың барлығын да қабылдамаймыз. Шариғат туралы айтқанда, біз тек шариғат туралы айтамыз. Біз БҰҰ-ны, ХВҚ-ны және Дүниежүзілік банкты қабылдамаймыз" деді. 2014 жылдың қыркүйегінде Чудри Ирак және Леванттың Ислам мемлекетінің басшысы Әбу Бакр әл-Бағдадиді "барлық мұсылмандардың халифасы және сенушілердің ханзадасы" деп сипаттады.

Діннің негіздемесі

Грейм Вудқа берген сұхбатында Чодуари шариғат, террор және халифат үкіметінің қажеттілігі туралы кейбір сенімдерін түсіндірді. Чодуаридің айтуынша, шариғат заңды сақтаудың ең тиімді жолын ұсынады, себебі оның көптеген жазалары (қол кесу, бас кесу, таспен жазалау және т.б.) қылмыстың алдын алуға көмектеседі. Оның ерекшеліктері (ұрланған заттардың бұзылмайтын және құнды болуы керек, ұрының тым кедей болмауы керек және т.б.) және жалған айыптаудың алдын алу шаралары жазалардың сирек қолданылуын қамтамасыз етеді, демек, мейірімділік танытады. Дегенмен, "шариғаттың 85 пайызы, мүмкін, халифат орнағанша күшінде болмайды". Мысалы, шариғат жазаларын өзді серкелер емес, "соттар мен атқарушы билік органдары бар заң жүйесі" арқылы орындау керек, оны халифат қамтамасыз етеді. Халифатсыз және халифатпен ислам арасындағы тағы бір айырмашылық – қорғаныс джихады халифатсыз да жүргізілуі мүмкін, бірақ шабуылдық джихад (джихад әл-талаб) – исламның нағыз аумағын мұсылман емес елдерге күшпен кеңейту үшін (іс жүзінде барлық елдерге, себебі "мұсылман" елдерінің билігінде діннен тайғандар бар) – халифатты талап етеді. Ал халифат үшін шабуылдық джихад міндетті болады, мүмкіндік емес. "Халифа ислам аумағын кеңейту үшін немесе оның іс-қимылына кедергі келтіретін факторларды жою үшін жылына кем дегенде бір рет соғыс жүргізуі керек", оның мақсаты – әлемді жаулау. Халифат көрші елдерден аумақтарды алуға ұмтылу керек болғандықтан, ислам заңы бойынша (Чодуаридің сөзінше) олармен бекітілген шекаралар болуына және жаумен он жылдан астамға созылатын келісімдер мен атысты тоқтатуға тыйым салынады (келісімдерді жаңартуға болады, бірақ "олар бірден барлық жауларға қолданылмайды"). Ширк – көпқұдайлық – исламдағы ең үлкен күнә, ол көптеген жағдайларда кездеседі, оларды басқалар (Чодуаридің пікірінше) осы жамандықтан алыс деп санайды. Себебі олар "Құдайдан басқа билікті мойындайды".

Тағайындау

2017 жылдың 30 наурызында АҚШ Мемлекеттік департаменті Чудриді әлемдік террорист ретінде арнайы тағайындады. Бұл тағайындама оның активтерін тоқтатып, АҚШ азаматтарымен сауда немесе қаржылық операциялар жүргізуіне тыйым салады. 2018 жылдың 15 қазанында Чудри Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің «Аль-Каида» санкциялық тізіміне енгізілді. Бұл тағайындама БҰҰ-ның барлық мүше мемлекеттері Чудриге тиесілі қаржылық активтерді тоқтатуға, оның елдеріне кіруіне немесе транзиттен өтуіне кедергі келтіруге, сондай-ақ оған қару жеткізілмеуіне заңды түрде міндеттейді.

Қоғамның қабылдауы мен сын-пікірлері

Чоудари Ұлыбританияда "жиі медиада пайда болуы" арқылы кең танылды. 2010 жылдың қаңтар айында британдық мұсылмандық Guardian-ның авторы Мехди Хасан: "Чоудари – пікірлері назар аударуға немесе қарастыруға лайық ислам ғалымы ма? Жоқ. Ол жетекші ислам ғалымдарынан білім алды ма? Жоқ. Оның исламдық біліктілігі немесе куәлігі бар ма? Мүлде жоқ. Олай болса, оған ислам, британдық мұсылмандар немесе "тозақ оты" туралы сөз сөйлеуге қандай құқық бар? Немесе өзін "шариғат судьясы" деп жариялауға негіз не?" деді. Хасан сондай-ақ Чоударидің "британдық мұсылман пікірінен, сондай-ақ британдық соғысқа қарсы пікірден де алыс екенін" мәлімдеді. Консервативтік партияның жетекшісі Дэвид Кэмерон Чоудариді "оның айтқандарының заңдылығы тұрғысынан мұқият қарастырылуы керек адамдардың бірі деп санаймын, себебі ол, менің ойымша, жеккөрушілікке, экстремизмге және зорлық-зомбылыққа ұлтау беру шегіне өте жақын" деді. Сол кездегі Respect партиясының жетекшісі Салма Якуб 2010 жылы Чоудари туралы: "Ол – өмірлік мақсаты дау тудыру болып табылатын фанатик. Ол мұсылмандар мен мұсылман емес адамдардың арасындағы келісімді қанағаттандырмайды, сондықтан осындай әрекеттерге барады. Оның пікірінше, британ халқының көпшілігі – мұсылмандар да, мұсылман емес адамдар да – Ауғанстандағы соғысқа қарсы. Бұл қуантуға лайық емес, керісінше қорқыныш тудыру керек" деді. The Spectator журналында жазған Род Лиддл: "Әнжем Чоудари – тек Ұлыбританиядан ғана шығуы мүмкін, ақымақ, сөзге келмейтін адамдардың бірі" деді. АҚШ-тағы консерваторлар да Чоудариді сынады. Fox News арнасының жүргізушісі Шон Ханнити Чоудариді "тұрақты түрде" (журналист Грейм Вудтың сөзінше) шақырады. 2010 жылдың қаңтар айында The Daily Telegraph газетінің авторы Джейми Бартлетт Ұлыбританиядағы мұсылмандардың азшылық тобы арасында оған ұқсас көзқарастарды ұстанатындарға "кейбір" қолдау болуы мүмкін деп болжады. Келесі жылы Питер Оборн баронша Варсидің британдық мұсылмандарға қатысты сын-пікірін қорғай отырып, Чоудариді "жақсы адамдар" көпшілігінен ерекшеленетін бірден-бір адам ретінде атады. Журналист Грейм Вудтың айтуынша, "жарнама жасауға деген қабілетіне" қарамастан, Чоудари исламды және оның қасиетті кітаптарының араб тілін "жақсы білмейді". "Ислам заңдарының егжей-тегжейлері туралы сұрақтар туғанда, оның басты тактикасы – тақырыпты өзгерту". Вудтың сөзінше, мұсылман сыншылары оны қоғамдық пікірталастарда "жеңіп шығады", ал Вуд бір британдық мұсылманның: "Ол қалайша өзін шариғат сотының судьясы ретінде көрсетіп жүр, мен оны ешқашан түсінбеймін" деген сөзін келтіреді. Ол туралы айтылған мәлімдемелердің бірі – ол жұмыс іздеушілерге берілетін жәрдемақыны (төрт баласымен бірге жылына 25 000 фунт стерлинг немесе 39 000 АҚШ доллары) жинайды және "мұсылман қасиетті соғысын қаржыландыру үшін мемлекеттік көмек алудың жолдарын" жақтастарына түсіндіреді. "Жасырын түсірілген видеода" ол осы жәрдемақыны "Жизья" (мұсылман емес адамдар мұсылмандарға төлейтін қорғаныс ақысы немесе сыйлық) деп атады, "бұл бәрібір біздікі".

Жарияланымдар

Ол көптеген кітапшалар мен мақалалар жазды, оның ішінде «Адам құқықтары: Исламдағы адам құқықтары мен иләһи құқықтар декларациясы арасындағы салыстыру» және «Исламдағы топтар мен партиялар: Ислам үкімі».