Кіріспе

Wickes класының эсминшісі. USS Fairfax (DD 93) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен, кейін Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу үшін алғашқыда Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштеріне HMS Richmond (G88) ретінде, ал содан кейін Кеңес Әскери-теңіз күштеріне «Живучи» ретінде берілді.

USS Фэрфакс

Контр-адмирал Дональд Фэрфакс құрметіне аталған, ол 1917 жылдың 15 желтоқсанында Mare Island Navy Yard кеме жасаушылығында суға түсірілді; демеушілігін Г-жа H. Джордж қабылдады; және 1918 жылдың 6 сәуірінде лейтенант-командир Стэнфорд Колдуэлл Хупер басқаруымен комиссияланды. Фэрфакс 1918 жылдың 6 маусымында Хэмптон Роудсқа Ньюпорт Ньюс қаласынан конвойды сүйемелдеу міндетімен келді. Ол ағылшын және француз порттарынан келген сүйемелдеуші кемелермен орта мұхиттың кездесу нүктелеріне әскер тасымалдау конвойларын күзетті. Фэрфакс жағалау порттары арасында жүретін конвойларды да күзетіп, 16 қазанға дейін жағалауда қарауылдады, содан кейін Франциядағы Брестке бағыт алған конвойды Хэмптон Роудстан сүйемелдеді. 18 қазанда ол конвойын тастап, торпедалық шабуылға ұшыраған «Лусия» кемесінің 86 аман қалған құтқарушыларын құтқарып, 27 қазанда Еуропа суларында қарауылдау және сүйемелдеу міндетімен Брестке жетті. 1918 жылдың 3 желтоқсанында Фэрфакс Азор аралдарына келді, онда Президент Вудро Вильсонды Бейбітшілік конференциясына алып бара жатқан «Джордж Вашингтон» тасымалдау кемесін Брестке сүйемелдеді. Ол 21 желтоқсанда үйіне қайтып, 8 қаңтарда Вирджиния штатының Норфолк қаласына жетті. Соғыстан кейінгі шығыс жағалаудағы және Кариб теңізіндегі операциялары 1919 жылдың мамыр айында тоқтатылды, ол Азор аралдарына бағыт алды. 1922 жылдың 19 маусымында Филадельфияда қызметтен босатылып, резервке қойылды. 1930 жылдың 1 мамырында қайтадан комиссияланған Фэрфакс келесі 2 жыл ішінде негізінен Ньюпортта (Род-Айленд штаты) және Камденде (Нью-Джерси штаты) орналасқан Әскери-теңіз резервінің мүшелері үшін оқу круиздерін жүргізді. 1932 жылдың 12 наурызында ол Хэмптон Роудстан Калифорния штатының Сан-Диего қаласына аттанды, 26 наурызда жетті. Батыс жағалауда да оның негізгі міндеті резервтілерді даярлау болды, бірақ ол Мексика, Орталық Америка және Панама каналы аймағындағы артиллериялық жаттығулар мен флоттық жаттығуларға да қатысты. Фэрфакс 1933 жылдың наурыз айында Сан-Диегода Франклин Д. Рузвельт жүргізген Президенттік парадқа қатысты, содан кейін шығыс жағалауға жүзіп, онда резервтік оқу қызметін жалғастырды. Ол сондай-ақ Куба суларында қарауылдады және 1935, 1937, 1938, 1939 және 1940 жылдары жазда Анаполистен шығып, Әскери-теңіз академиясының мичмандарын даярлады. 1935 жылдың қазанынан 1937 жылдың наурызына дейін Коко-Соло мен Балбоадан шыққан Арнайы қызмет эскадрильясымен қызмет етті, негізінен Панама каналы аймағының Атлант мұхиты жағында жұмыс істеді. Эсминец 1939 жылдың сәуірінде Нью-Йорк қаласында өткен Дүниежүзілік көрменің ашылуында АҚШ Әскери-теңіз күштерін ұсынуға қатысты, ал Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін оқу қызметімен қатар бейтараптық патрулінде жұмыс істеді. 1940 жылдың 21 қарашасында ол Галифаксқа (Новая Шотландия) келді, онда 26 қарашада қызметтен босатылып, «жойғыштарды базаларға алмастыру» келісімі бойынша Ұлыбританияға берілді.

HMS Richmond кемесі

Бұрынғы "Фейрфакс" 1940 жылдың 5 желтоқсанында "Ричмонд" атты әскери кеме ретінде Корольдік теңіз күштеріне қабылданып, G88 белгісімен тіркелді. 1941 жылдың 1 ақпанында Англияның Плимут қаласына келді, содан кейін күзеттік міндеттерге жарамдырақ болуы үшін жөндеуден өтті. Бұл жөндеу наурыз айында аяқталды, бірақ "Ричмонд" 23 наурызда Ливерпульге бағытталғанда Холихедте қарап қалды және маусым айына дейін Саутгемптонда жөндеуден өтті. Жөндеуден кейін "Ричмонд" Ньюфаундлендтің күзеттік күштеріне қосылды, ол Ньюфаундленд пен Атлантика ортасы арасындағы трансатлантикалық конвойлерді сүйемелдеуге жауапты болды, британдық кемелер күзетті өздеріне алғаннан кейін. 1941 жылдың қазан айында кеме Атлантика арқылы Кардиффке жөндеуге қайтып келді, бұл жұмыс желтоқсан айына дейін жалғасты. Содан кейін "Ричмонд" Клайд өзеніндегі Гринкокта орналасқан 27-ші күзеттік топқа қосылды. 26 наурызда "Ричмонд" Шотландиядан Исландияға дейінгі жолмен Арктикалық конвой PQ 14 күзетіне қатысты, бірақ "Фрэнсис Скотт Кей" сауда кемесімен соқтығысып, қатты зақымданып, шілде айына дейін Ливерпульде жөндеуде болды. 1942 жылдың қыркүйегінде "Ричмонд" Галифакста орналасқан Батыс Жергілікті Күзеттік Күштеріне қосылды, ол Солтүстік Америка порттарынан Ньюфаундлендке конвойлерді сүйемелдеді. 1943 жылдың ақпан айында "Ричмонд" тағы бір соқтығысуқа ұшырады, бұл жолы SS Reinholt сауда кемесімен болды және жөндеу үшін Ливерпульге жіберілді. 1943 жылдың маусым айында ол Галифаксқа оралды және Канада жағалауында конвой операцияларын жүргізді, 1943 жылдың маусым айынан желтоқсан айына дейін Канада Корольдік теңіз күштерінің құрамында қызмет етті. Ол экипажын жаңағырақ күзеттік кемелерге жіберу үшін 1944 жылдың 16 шілдесінде Ұлыбританияға қайтарылды және Тайнде тікелей тоқтатылды. Содан кейін ол Кеңес теңіз күштеріне берілді.

Живучи

Бұрынғы "Ричмонд" 1944 жылдың 24 тамызында совет әскери-теңіз флотына "Живучий" (орыс. Живучий, "Қолай тірі қалу") деген атпен қабылданып, қолданысқа кірді. 1944 жылдың 17 тамызында "Живучий", Ресейлік көшіру күшінің құрамында, JW 59 конвойын күтіп алуға бағытталды. Конвой 25 тамызда КСРО-ға жеткенге дейін U- қайықтарының шабуылына ұшырады. 22-23 қарашада "Живучий" Архангельсктен Мурманскіге қарай бет алған алты транспорт пен үш танкерден тұратын БК 38 конвойын сүйемелдеді. 1944 жылдың желтоқсан айының басында "Живучийге" T5 акустикалық торпедасымен U 295 шабуыл жасады. Торпеда өтпеді, ал "Живучий" және "Дейятельный" су асты қайығын қуалауға кірісті. 6 желтоқсанда "Живучий" JW 62 конвойының эскортын күшейту үшін жіберілген совет кемелерінің қатарында болды. Конвой 7 желтоқсанда КСРО-ға жетті. RA 62 конвойы кері қайтар алмай тұрып, совет теңіз күштері Кола шығанағының кіреберісінде күтіп тұрған U- қайықтарына шабуыл жасау үшін эсминецтер тобын, оның ішінде "Живучийді" де, жіберді. Соқтығысу кезінде 9 желтоқсанда U 997 "Живучийге" шабуыл жасады, бірақ сәтті болмады. U 387 су асты қайығының батыру оқиғасы даулы, совет деректері "Живучийдің" су асты қайығына соғып, батырғанын алға тартады, ал Рохвер тереңдік зарядтарымен батырғанын мәлімдейді. 1945 жылдың 3-5 қаңтарында Архангельсктен Мурманскіге 14 кемеден тұратын БК 41 совет конвойы жолға шықты. "Живучий" бастапқы эскорттың бір бөлігі болды, бірақ 4 қаңтарда эскорт күшейтілді. Конвой қауіпсіз түрде портына жетті. 7 қаңтарда "Живучий" JW 63 конвойымен бірге эскорт ретінде жүріп өтті. Сегіз сауда кемесі Кола шығанағынан Молотовскіге жеткізілді. 16 қаңтарда "Живучий" Кола шығанағынан Ақ теңізге қарай бет алған совет конвойы КБ 1-ді сүйемелдеді. 21 және 24 қаңтарда "Живучий" Жоканга мен Кола арасында U- қайықтарын іздеуге жіберілген эсминецтердің қатарында болды. 5 ақпанда "Живучий" Архангельсктен Мурманскіге қарай бет алған совет конвойы БК 2-нің эскортына қосылды. 11 ақпанда эсминец JW 64 конвойының эскортына қосылды, Ақ теңізге бара жатқан 15 сауда кемесін сүйемелдеді. 16 ақпанда "Живучий" Кола шығанағына жиналған U- қайықтарын тарату үшін жіберілген кемелердің қатарында болды. "Живучий" 1945 жылдың 21-25 наурызы аралығында Архангельсктен Баренц теңізіне дейін РА 65 конвойын сүйемелдеген совет кемелерінің арасында болды. 1949 жылдың 24 маусымында КСРО кемені Ұлыбританияға қайтарды, ол сол жылдың шілдесінде оны металл тескісіне сатты.