Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вормлейбери – Англияның Гертфордшир графтығындағы Броксборн қаласының жанындағы Вормлиде орналасқан, 57 га (140 акр) аумақты ландшафты саябағымен қоршалған 18 ғасырға жататын үй. Үй 1770 жылдары 1734 жылы салынған ескі үйдің орнында қайта салынған. Бұл үй І санаттағы ескерткіш болып тіркелген. Бағы тарихи және сирек кездесетін өсімдіктер коллекциясымен әйгілі. Жерінде үш жағынан орманмен шектесетін, жарты ай пішіндес көл бар.
Wormleybury is an 18th century house surrounded by a landscaped park of 57 ha (140 acres) near Wormley in Broxbourne, Hertfordshire, England, a few miles north of Greater London. The house was rebuilt in the 1770s from an earlier house built in 1734. The house is a Grade I listed building. The garden is well known for its historic rare plant collection. There is a crescent shaped lake in the grounds, bordered by woods on three sides.
Тарих
Вормлейбери иелігі, бастапқыда Вормлей Бьюри деп аталған, король Гарольд Валтем аббаттығының канондарына (Валтемнің Киелі Кресті) берген бірнеше иеліктердің бірі болды. 1220 жылы Валтем канондары Вормлиден монастырға су жеткізу үшін арна салды. 1525 жылы осы жерде, қазіргі ғимараттың солтүстігінде үй салынды. Алғашқы үйдің иесі Эдвард Шарнбрук болды. Вормлей Бьюри 1536 және 1541 жылдар аралығында монастырлар таратылғанға дейін аббаттықтың иелігінде болды. Кейіннен бұл иелік Эдвард Норт пен оның мұрагерлеріне берілді. Норт, Аугментация сотының қазынашысы, оны бірден Уильям Вудлиффке немесе Вудклифке, Лондонның мерсеріне сатты. Ол 1548 жылы қайтыс болды, ал мүліктің жартысы Джон Пурвиге үйленген екі қызының бірі, Эннге тиді. Норт иеліктің екінші жартысын Элизабет Вудклифке сатты. Кейіннен үй Уильям Вудлиффке мұра болып өтті. Джон Пурвидің орнын 1597 жылы, қайта біріктірілген иелікке ие болған Уильям Пурви ұлы басты. Содан кейін ол 1691 жылы қайтыс болған Ричард Вулластонға сатылмайынша, басқа әпкелердің ұрпақтары – Туктарға өтті. Ричард Вулластон иелікті Уильям Феллоуске тапсырды, оның үлкен ұлы Коулстон Феллоуз 1728 жылы иеленуші болды. Сэр Абрахам Хьюм, 1-ші баронет (1703–1772), 1765 жылы қайтыс болған ағасы Александрдан мұрагерлік алды. Сәулетші Роберт Майлин 1767 жылдан 1769 жылға дейін және 1781 жылдан 1782 жылға дейін үйді қайта жаңартуды қадағалады. 1772 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Абрахамның ұлы, сэр Абрахам Хьюм, 2-ші баронет (1749–1838) мұрагерлік иелігін иемденді. Үйдің ішкі безендіруіне 1777 жылдан 1779 жылға дейін Роберт Адам басшылық етті. Адам сонымен қатар иеліктің бақша құрылыстарын жобалады. Қонақ бөлмеде Анжелика Кауфман салған суреттер бар. 1838 жылы 2-ші баронет еркек баласы болмай қайтыс болғаннан кейін, Вормлейбери иелігі оның қызы Софияның ұлдарына – леди Браунлоуға, Браунлоу Кусттың әйеліне, 1-ші барон Браунлоуға (1744–1807) (Виконт Алфорд және құрметті Чарльз Генри Куст) тиді. Олар 1853 жылы оны Генри Джон Грантке сатты, ол қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Мэри Грантке өтті. 1880 жылы Х. Дж. Гранттың өсиеті бойынша иелік оның туысы Генри Джеффрис Бушбиге, содан кейін оның ұлы Генри Норт Грант Бушбиге өтті. Марқұм сэр Уиттакер Эллис мүлікті жалға алып, үйді жаңғыртуға көп еңбек етті. Оның қайтысынан кейін бұл ұзақ мерзімді жалға алу шартын Альберт Пэм мырза сатып алды. Иелік содан кейін бірнеше қолынан өтті және қазіргі уақытта пәтерлерге бөлінген.
The estate of Wormleybury, originally known as Wormley Bury, was one of several estates which King Harold endowed and granted to the Canons of Waltham Abbey (Waltham Holy Cross). In 1220 the Canons of Waltham constructed a conduit for carrying water from Wormley to the monastery. A house was built on the site in 1525, just north of the present building. The first house's owner was Edward Sharnebrook. Wormley Bury was in the Abbey's possession until the Dissolution of the Monasteries, between 1536 and 1541. Afterwards, the estate was granted to Edward North and his heirs. North, Treasurer of the Court of Augmentations, at once alienated it to William Woodliffe or Woodcliffe, mercer of London. He died in 1548, and one half came to one of his two daughters, Ann, who married John Purvey. North sold the other half of the manor to Elizabeth Woodcliffe. The house was subsequently bequeathed to William Woodcliffe. John Purvey was succeeded by a son, William Purvey, who appears to have been in possession of the reunited manor in 1597. It then passed to the Tookes, descendants of the other sister, until it was sold to Richard Woollaston, who died in 1691. Richard Woollaston conveyed the manor to William Fellowes, whose eldest son, Coulston Fellowes, was the possessor in 1728. Sir Abraham Hume, 1st Baronet (1703–1772), inherited the estate from his brother Alexander when he died in 1765. Architect, Robert Mylne supervised the house remodel from 1767 to 1769, and from 1781 to 1782, after Abraham's son, Sir Abraham Hume, 2nd Baronet (1749–1838) inherited the estate after his father's death in 1772. The interior decoration of the house was supervised by Robert Adam from 1777 to 1779. Adam also designed the garden buildings for the estate. The drawing room has painted roundels by Angelica Kauffman. In 1838, after the 2nd baronet died without male issue, the Wormleybury estate passed to the male children of his daughter Sophia, Lady Brownlow, the wife of Brownlow Cust, 1st Baron Brownlow (1744–1807) (Viscount Alford and the Hon. Charles Henry Cust). They sold it in 1853 to Henry John Grant, on whose death it passed to his widow, Mary Grant. In 1880, Under the will of H. J. Grant, the manor passed to his cousin, Henry Jeffreys Bushby, and then to his son, Mr. Henry North Grant Bushby. The late Sir Whittaker Ellis took a lease of the property, and did a good deal! to modernise the house. On his death, this long lease was purchased by Mr. Albert Pam. The estate then passed through several owners, and is currently divided into flats.
Парк пен бақ
2-ші барон және оның әйелі Леди Амелия (1751–1809) XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Англияда және шетелдегі жетекші бағбандардың арасында кеңінен танымал болды. Олар бағбан Джеймс Миннің көмегімен Вормлейберидегі бақтар мен жылыжайларда көптеген экзотикалық өсімдік түрлерін орнатысты. 1785 және 1825 жылдар аралығында олар Англияға, негізінен Үндістан мен Қашық Шығыстан, сирек кездесетін өсімдіктердің үлкен коллекциясын әкелді. 1793 жылы британдық ботаник Джеймс Соверби Вормлейберидегі жылыжайларда экзотикалық саңырауқұлақтарды зерттеп, 1796 жылы жарық көрген «Англиялық саңырауқұлақтардың түрлі-түсті суреттері» атты суреттелген кітабында осы туралы егжей-тегжейлі жазды. Тропикалық түр Leucocoprinus birnbaumii, әдетте «Plantpot dapperling» деп аталады, осы жерде өсетіні байқалды және бұл экзотикалық өсімдік түрлерімен бірге әкелінген болуы мүмкін. Ботаник Джеймс Эдвард Смит және сол кездегі басқа да көрнекті ботаниктер өз жарияланымдарында Хьюмстердің ағылшын бағбандарына қосқан үлесін талқылады. Көптеген жаңа өсімдік түрлері Англияға келгеннен кейін алғаш рет Вормлейбериде өсірілді. Смит өзінің «Экзотикалық ботаника» атты еңбегінде былай деді: «Доктор Роксбург леди Хьюмге осы түрдің жас ағашын, Dellinia speciosa, Малабардан жіберді, ол қазір өте жақсы өсіп тұр. Бұл Еуропаға тірі күйінде әкелінген алғашқы ағаш деп есептеледі». Хьюмстер 1796 жылы Англияға алғашқы ақ анарды (Punica granatum fl. Alba), ал 1805 жылы «Қыздың алқызылы» (Camellia japonica) және үлкен мандарин апельсінін (Citrus nobilis) әкелді. Хьюмстердің ең маңызды жетістігі – Қытайдан келген алғашқы шай гүлі, «Хьюмнің алқызыл шай иісті Қытай гүлі» (Rosa odorata) 1810 жылы Вормлейбериде отырғызылды. Вормлейбери тарихи парктер мен бақтар тізілімінде II санатқа жатады.
The 2nd baronet and his wife Lady Amelia (1751–1809) were well known among leading horticulturalists during the late eighteenth and early nineteenth centuries, both in England and abroad. With the help of their gardener, James Mean, they established many exotic plant species in the gardens and greenhouses at Wormleybury. They introduced into England, between 1785 and 1825, a large collection of rare plants, primarily from India and the Far East. In 1793 British botanist James Sowerby made some of his observations of exotic mushrooms in the hothouses and greenhouses of Wormleybury as detailed in his 1796 illustrated book 'Coloured figures of English fungi or mushrooms.' The tropical species Leucocoprinus birnbaumii, commonly known as the plantpot dapperling, was observed growing here and was likely introduced along with these exotic plant species. Botanist James Edward Smith, along with other notable botanists at the time, discussed the Humes's contribution to English horticulture in their publications. Many new plant species were first cultivated at Wormleybury after they arrived in England. According to Smith, in his volume, Exotic Botany, "Dr. Roxburgh has sent Lady Hume a fine young tree of this species, Dellinia speciosa, Malabar, which is now in a very thriving state. It is presumed to be the first ever brought alive to Europe". The Humes introduced the first white pomegranate (Punica granatum fl. Alba) in England in 1796, and the 'Maiden's Blush' (Camellia japonica) and the large Mandarin orange (Citrus nobilis) in 1805. The Hume's most important introduction, the first Tea Rose from China, 'Hume's Blush Tea Scented China Rose' (Rosa odorata) was planted at Wormleybury in 1810''. Wormleybury is listed Grade II in the Register of Historic Parks and Gardens.