Кіріспе
Американдық әдебиет тарихшысы Вернон Луис Паррингтон (3 тамыз 1871 - 16 маусым 1929) – американдық әдебиет тарихшысы, ғалым және жоғары оқу орнының футбол жаттықтырушысы. Оның үш томдық "Америкалық ой-сананың бағыттары" атты еңбегі 1928 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды және сол кездегі американдық тарихшылар үшін ең беделді кітаптардың бірі саналды. Паррингтон Эмпория колледжінде, Оклахома университетінде және Вашингтон университетінде оқытумен айналысты. Ол сонымен қатар 1893 жылдан 1896 жылға дейін Эмпория колледжінің, ал 1897 жылдан 1900 жылға дейін Оклахома университетінің бас футбол жаттықтырушысы болды. Паррингтон 1927 жылы американдық зерттеулер қозғалысын іске қосты.
Vernon Louis Parrington (August 3, 1871 – June 16, 1929) was an American literary historian, scholar, and college football coach. His three volume history of American letters, Main Currents in American Thought, won the Pulitzer Prize for History in 1928 and was one of the most influential books for American historians of its time. Parrington taught at the College of Emporia, the University of Oklahoma, and the University of Washington. He was also the head football coach at the College of Emporia from 1893 to 1896 and Oklahoma from 1897 to 1900. Parrington founded the American studies movement in 1927.
Ерте өмір және білім
Аврорада, Иллинойс штатында республикашыл отбасында дүниеге келген Паррингтон, жақын арада Канзас штатының Эмпория қаласына көшіп барды. Ол Эмпория колледжін және Гарвард университетін бітірді, соңғысынан 1893 жылы B.A. дәрежесін алды. Бірақ жоғары білімді жалғастырмады. 1890-жылдары Канзас шаруаларының ауыр жағдайларына қатты ренжіп, солшыл көзқарастарға ұмтыла бастады. Ол мансабын Эмпория колледжінде ағылшын тілінен сабақ беру және футбол командасын жаттықтырудан бастады. 1895 жылы колледж оған "оқу барысында аяқталған жұмысы үшін" магистр дәрежесін берді.
Мансап
1897 жылы Паррингтон Оклахома университетіне көшті, онда ол британ әдебиетін оқытты, ағылшын тілі кафедрасын ұйымдастырды, футбол командасын жаттықтырды, бейсбол командасында ойнады, университет газетін редакциялады және кампусты әдемілеуге тырысты. Ол аз жариялады және 1908 жылы барлық "әдепсіз оқытушыларды" жұмыстан шығаруды талап еткен діни топтардың қысымымен жұмыстан босатылды. Одан кейін ол Вашингтон университетінде көрнекті академиялық мансапқа ие болды. Паррингтон Оклахома Sooners футбол командасының екінші бас жаттықтырушысы және Оклахома университетінің штаттық қызметкері арасында бұл лауазымды алғашқы иеленуші болды. Ол футбол бағдарламасына Гарвард стиліндегі ойын мен жақсы ұйымдастыруды енгізгені үшін мақталады. 1897 жылдан 1900 жылға дейінгі төрт жыл ішінде Паррингтонның командалары барлығы 12 матч өткізіп, 9–2–1 есебін көрсетті. Паррингтонның бас футбол жаттықтырушы ретіндегі қызмет мерзімі Оклахоманың алғашқы бес жаттықтырушысының арасында ең ұзақ болды. Паррингтон 1908 жылы Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Вашингтон университетіне көшті. 1918 жылы ол былай деп еске алды: "Әр жыл сайын жеке капитализмнің жамандықтары туралы кеңінен білгенім радикализімімді жаңа күшпен қуаттандырады. Осы өзімшіл жүйеге деген жек көру менің өмірімнің басты құмарлығына айналды. Оклахомадан Вашингтонға көшу мен үшін өмірдің ескі мәдени түсінігінен кейінгі экономикалық тұрғыдан қарауға өтуді білдірді".
Америка ой-пікірінің негізгі ағымдары
Бұл кітап 1928 жылы тарих саласы бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Паррингтон АҚШ тарихының үш кезеңін кальвинистік пессимизм, романтикалық оптимизм және механикалық пессимизм деп белгіледі, ал демократиялық идеализм – басты қозғаушы күш ретінде қарастырылды. Паррингтон мемлекеттік егемендік доктринасын қорғады және оны құлдықпен байланыстырудан тырысты, осы екі мәселенің біріктірілуі «американ демократиясына зиян келтірді» деп мәлімдеді. Бұл федералдық үкіметтің капиталистерді жергілікті және штаттық реттеуден қорғауымен, алтын ғасырда корпоративтік биліктің өсуіне соңғы тосқауылды жойды. «Америкалық ойдың негізгі ағымдары» екі онжылдық бойы американдық тарихшылар үшін ең ықпалды кітаптардың бірі болды. Рейзинг (1989) 1927 жылдан 1950 жылдардың басына дейін кітап әдеби және мәдени сынға үстемдік еткенін көрсетеді. Кроу (1977) оны «Прогрессивті тарихтың теологиялық жиынтығы» деп атайды. Прогрессивті тарих – өзара байланысты болжамдар мен көзқарастар жиынтығы, ол тарихтағы кәсіби американдық зерттеулердің алғашқы маңызды өркендеуіне түрткіс берді. Бұл тарихшылар экономикалық және географиялық күштерді басты деп есептеді, ал идеяларды тек құрал ретінде қарастырды. Олар көптеген басым ұғымдар мен түсіндірулерді терең шындықтардың маскалары деп санады. Паррингтонның американдық тарихты прогрессивті тұрғыдан түсіндіруі 1920-1930 жылдары өте ықпалды болды және АҚШ-тағы қазіргі либерализмді қалыптастыруға көмектесті. 1930-1940 жылдары зиялылар арасында үлкен мақтауға ие болып, зор ықпал еткеннен кейін, Паррингтонның идеялары 1950 жылға дейін сұраныстан қалды. Ричард Хофстадтер: «В.Л. Паррингтонның бүгінгі таңдағы беделінің ең таң қалдыратын жағы – 1940 жылдары оның күрт құлдырауы. Паррингтон американдық әдебиетті зерттеушілер үшін қызығушылықты тез жойды, ал уақыт өте келе тарихшылар да оны тастап кетті» дейді. Хофстадтер 1940-1950 жылдары Паррингтонның идеяларына қарсы күшті шабуылдар жасалғанын көрсетеді, Лионель Триллингтің ерекше ықпалы болғанын атап көрсетеді. Харольд Блум былай дейді: «Лионель Триллинг сияқты сыншылар Паррингтонның әдеби ұлтшылдығын және әдебиеттің халыққа үндеуі керек екенін қатты сынағандықтан, оны ұмыттырды». Либералды тарихшы Артур Шлезингер өзінің автобиографиясында 1920 жылдардың прогрессивті тарихтары, мысалы, «Негізгі ағымдар», «аз оқылады және олардың авторлары көбінесе ұмытылады» дейді. Ол былай деп қосады: «Негізгі ағымдар Американың бай және күрделі өткенін кедейлендірді. Паррингтон Джонатан Эдвардсты, Поны, Хоторнды, Мелвиллді, Генри Джеймсті маңызды емес тұлғаларға, әдебиеттің шеберлеріне, американдық тәжірибенің жарық көзі емес, төмендетті».
Өлім және мұра
1929 жылы 16 маусымда Паррингтон Англияның Винчкомб қаласында күрт қайтыс болды. Холлдың айтуынша, 1940-1950 жылдары ағылшын тілінің профессорлары Паррингтонның тәсілін "Жаңа сын" пайдасына қалып қойып, Паррингтонды қызықтырған әлеуметтік, экономикалық және саяси аястар емес, мәтіндердің өзіне көбірек назар аударды. Сонымен қатар, тарихшылар Паррингтонның либералдық және консервативтік арасындағы диалектикалық қарама-қайшылығын наив деп есептейтін өткенге қатысты консенсус үлгісіне көшті. 1950 жылдары кітап популярлықтан шығып, ғалымдар тарапынан көбінесе назарсыз қалды. Оның тезисін қабылдамағанмен, кейбір сарапшылар Паррингтонның саяси тұрғыдан берілген жазу стиліне әсерленді, өйткені тарихшы Дэвид В. Леви былай деп атап көрсетті: "Жаңа буынның оқырмандары мен ғалымдары Паррингтонның нақты бағалары мен көзқарасына қосылмауы мүмкін, бірақ олардың оның жарқырауына, кеңдігіне, батылдығына, саяси берілгендігінің ынтасына тартылып, әсерленбеуіне сену қиын." Оклахома университетіндегі Паррингтон алаңы мен Вашингтон университетіндегі Паррингтон ғимараты Паррингтонның құрметіне аталған.
Readers and scholars of the rising generation may not follow Parrington's particular judgments or point of view, but it is hard to believe that they will not still be attracted, captivated, and inspired by his sparkle, his breadth, his daring, the ardor of his political commitment. The Parrington Oval at the University of Oklahoma and Parrington Hall at the University of Washington are named for Parrington.