Сэмюэл Коэн: «Нейтрон бомбасының әкесі» өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық физик (1921–2010)

Сэмюэл Теодор Коэн (25 қаңтар 1921 – 28 қараша 2010) – американдық физик, және ол көбінесе нейтронды бомбаның авторы ретінде танылады.

Өмірбаян

Коэннің ата-анасы Лондоннан көшіп келген австриялық яһудилер еді. Ол 1921 жылғы 25 қаңтарда Бруклинде дүниеге келіп, Нью-Йорк қаласында өсті. Ол Калифорния университетінде математика мен физиканы оқыды, содан кейін Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауынан кейін АҚШ армиясына қосылды. 1950 жылы RAND корпорациясында оның радиоактивті түсудің қарқындылығы жөніндегі жұмысы алғаш рет Сэмюэл Гласстоунның «Атомдық қарудың әсері» кітабына арнайы қосымша ретінде оның есептеулері енгізілген кезде жарияланды. Коэн атақты стратег Герман Канны RAND корпорациясына тартып әкелуге жеке жауапкер болды. Вьетнам соғысы кезінде Коэн кішкентай нейтронды бомбаларды қолдану соғысты жылдам аяқтап, көптеген американдықтардың өмірін сақтайтынын айтты, бірақ саясаткерлер оның идеяларын қабылдамады, ал басқа ғалымдар ядролық қарудың рөлін қарастырғанда нейтронды бомбаны назарға алмады. Ол 1970-ші жылдардың басында Лос-Аламос тактикалық ядролық қарулар тобының мүшесі болды. Президент Картер 1978 жылы нейтронды бомбаны жасауды кейінге шегерді, бірақ Рональд Рейганның президенттігі кезінде Коэн Рейганды 700 нейтронды бомба, 8 дюймдік (200 миллиметрлік) гаубицаға 350 оқ және Lance зымыранына арналған 350 W70 Mod. 3 жарылғыш бөлігін жасауға көндіргенін мәлімдеді.

"Таза" ядролық сынақтар

1956 жылы президент Дуайт Д. Эйзенхауэр 95% "таза" (2 сатылы) термоядролық қаруды сынауды жариялады, кейіннен бұл шілде айының 11-де Бикини атолліндегі "Навахо" сынағы екені анықталды. Бұл қарудың қуаты 4,5 мегатоннаны құрады. Алдыңғы "ластанған" қарулардың бөліну үлесі 50–77% болды, себебі литий деутеридінің (екінші) сатысында уран-238 "итеруші" ретінде қолданылды. Бұл әдейі жасалған; термоядролық реакциялар U-238 үшін 1,1 МэВ "бөліну шегінен" жоғары энергияға ие 14,1 МэВ нейтрондарды көп мөлшерде шығарады. Яғни, әдетте қашып кететін нейтрондар, "қоршаудың" (tamper) ішінде бөліну реакцияларын тудырып, қарудың жалпы қуатын "тегін" арттырады. 1956 жылғы "таза" сынақтарда қорғасын итеруші пайдаланылды, ал 1958 жылы вольфрам карбиді итеруші қолданылды. Ханс А. Бете 1958 жылы ядролық сынақтар жөніндегі президенттік ғылыми кеңесшілер тобының төрағасы ретінде таза ядролық қаруларды қолдады: "кейбір нысаналарды жою үшін жер бетіндегі жарылыстар қажет, мысалы, кратер жасау үшін әуежай жолақтары, немесе теміржол құрылыстарын қирату үшін теміржол станциялары". Стратегиялық жағдайларда жергілікті халықты қорғау мақсатында таза қаруларды қолдану қажет болуы мүмкін. – Доктор Ханс Бете, Жұмыс тобының төрағасы, 27 наурыз 1958 жылғы "Құпия – Құпиялы деректер" есебі, Ядролық сынақтарды тоқтатудың техникалық мүмкіндігі жөніндегі ҰҚҚ-ның арнайы жұмыс тобына, 9-бет. Бете ұсыныстарының нәтижесінде 1958 жылдың 12 шілдесінде "Hardtack Poplar" атты сынақ, Mk 41C оқ-дәрісімен лагунадағы баржада жүргізілді, оның қуаты 9,3 мегатоннаны құрады, оның ішінде бөліну үлесі 4,8% ғана болды, демек 95,2% "таза" еді. 1958 жылы Коэн төмен қуатты "таза" ядролық қаруды зерттеді және "таза" бомба корпусының қалыңдығы қуаттың куб түбіріне пропорционалды екенін анықтады. Сондықтан, екінші сатыдағы (термоядролық) жану кезінде рентген сәулелерін кері шағылыстыру үшін қажетті жұқа корпус болғандықтан, кішкентай жарылыстан көбірек нейтрондар қашып кетеді. Мысалы, 1 килотонналық бомбаға 1 мегатонналық бомбаға қажетті қалыңдықтың оннан бір бөлігі ғана керек. Демек, 1 мегатонналық бомбадағы нейтрондардың көп бөлігі корпуспен сіңіріледі, ал 1 килотонналық бомбада олар көбінесе қашып кетеді. Нейтронды бомбаны жасау үшін қуаты жеткілікті жоғары болуы керек, сонда ғана тиімді термоядролық жану мүмкін болады, және қуаты төмен болуы керек, сонда ғана корпустың қалыңдығы тым көп нейтрондарды сіңірмейді. Бұл нейтронды бомбалардың қуат диапазоны 1–10 килотоннаны құрайды, ал бөліну үлесі 1 килотоннада 50% -дан 10 килотоннада 25% -қа дейін өзгереді (барлығы алғашқы сатыдан). Нейтрон шығысы килотоннаға шаққанда таза бөлінулі жарылыс қаруынан немесе W87 немесе W88 сияқты стратегиялық оқ-дәрілерден 10–15 есе артық.

In 1956, President Dwight D. Eisenhower announced the testing of a 95% "clean" (2 stage) fusion weapon, later identified to have been the July 11 Navajo test at Bikini Atoll during Operation Redwing. This weapon had a yield of 4.5 megatons. Previous "dirty" weapons had fission proportions of 50–77%, due to the use of uranium 238 as a "pusher" around the lithium deuteride (secondary) stage. This is deliberate; the fusion reactions give off large quantities of 14.1 MeV neutrons, which have more energy than the 1.1 MeV "fission threshold" for U 238. This means the neutrons, which would otherwise escape, create fission reactions in the neutron reflecting 'tamper', increasing the overall yield of the weapon essentially "for free". The 1956 "clean" tests used a lead pusher, while in 1958 a tungsten carbide pusher was employed. Hans A. Bethe supported clean nuclear weapons in 1958 as chairman of a presidential science advisory group on nuclear testing:
certain hard targets require ground bursts, such as airfield runways if it is desired to make a crater, railroad yards if severe destruction of tracks is to be accomplished The use of clean weapons in strategic situations may be indicated in order to protect the local population.– Dr. Hans Bethe, Working Group Chairman, 27 March 1958 "Top Secret – Restricted Data" Report to the NSC Ad Hoc Working Group on the Technical Feasibility of a Cessation of Nuclear Testing, p 9. In consequence of Bethe's recommendations, on July 12, 1958, the Hardtack Poplar shot of the Mk 41C warhead was carried out on a barge in the lagoon yielded 9.3 megatons, of which only 4.8% was fission, and thus 95.2% "clean". In 1958, Cohen investigated a low yield "clean" nuclear weapon and discovered that the "clean" bomb case thickness scales as the cube root of yield. So a larger percentage of neutrons escapes from a small detonation, due to the thinner case required to reflect back X rays during the secondary stage (fusion) ignition. For example, a 1 kiloton bomb only needs a case one tenth the thickness of that required for 1 megaton. So, although most neutrons are absorbed by the casing in a 1 megaton bomb, in a 1 kiloton bomb they would mostly escape. A neutron bomb is only feasible if the yield is sufficiently high that efficient fusion stage ignition is possible, and if the yield is low enough that the case thickness will not absorb too many neutrons. This means that neutron bombs have a yield range of 1–10 kilotons, with fission proportion varying from 50% at 1 kiloton to 25% at 10 kilotons (all of which comes from the primary stage). The neutron output per kiloton is then 10–15 times greater than for a pure fission implosion weapon or for a strategic warhead like a W87 or W88.

АҚШ Қорғаныс министрлігінің нейтронды бомба туралы нұсқаулығы

Коэннің нейтронды бомбасы Гласстоун мен Доланның құпия емес нұсқаулығында, "Ядролық қарудың әсерлері 1957–1977", аталмаған, бірақ Филип Дж. Долан редакциялаған, бұрынғыда құпия болған, құпиясы ашылған нұсқаулықтың 5-тарауында "күшейтілген нейтронды қару" ретінде келтірілген, "Ядролық қарудың мүмкіндіктері", АҚШ Қорғаныс министрлігі, әсерлер нұсқаулығы ДНК EM 1, 1981 жылы жаңартылған (АҚШ Ақпарат еркіндігі туралы заң). Сол нұсқаулыққа сәйкес, атмосфералық жағдайлардың көпшілігінде нейтронды бомба қолданылғанда радиоактивті шөгінділер пайда болмайды, себебі 500 метрлік жарылыс биіктігі мен төменгі қуатының үйлесімі шөгінділердің пайда болуын болдырмайды, сонымен қатар маңызды жылулық және жарылыс әсерлерін де азайтады. Мұндай қарудың мақсатты аймақтан тыс жердегі зиянды азайтуы – жаппай танктардың шабуылын тоқтату үшін маңызды артықшылық. Осылайша, шабуыл жасаушылар танктерін таратуға мәжбүр болады, бұл оларды қолмен ұсталатын танкіге қарсы зымырандармен жоюды жеңілдетеді. Коэннің осы даулы идеяларды зерттеуді қолдауы, көп жылдар бойы назардан тыс қалғаннан кейін, оған бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. 1992 жылы ол BBC телеарнасының жүлделі "Пандораның жәшігі" телесериалының "Мәңгілікке қарай" атты эпизодында өзінің RAND Corporation әріптестерімен және ресми органдармен болған күресін талқылады. Коэн polemikaлық түрде былай деді: "Біз жүйелік талдаумен айналыса бастағанда, адамдар ең таңғажайып нәрселерді істейтін және қиялға сыймайтын, ең бұрмаланған логиканы қолданатын, бірақ сонымен қатар барлық нәрсені ең нақты түсінетінімізді айтатын көзді ұғып алдық".

Папаның аз қуатты тактикалық ядролық бомбаларды қолдағаны туралы

Коэн 1979-1980 жылдары Францияда төмен қуатты, жоғары дәлдікті тактикалық ядролық қарулар бойынша жұмыс істеген. Ол 1979 жылы қазіргі заманғы соғысты реформалауға жасаған әрекеті үшін Рим папасы Иоанн Павел II-ден медаль алғандығын мәлімдеді. 2005 жылы Чарльз Платт Сэм Коэн туралы жазған мақаласында: "Ол маған 1979 жылы Пападан алған Бейбітшілік медалін көрсетті" деп жазды. Сол кезде Варшава шартының күштері Еуропада танкілер саны бойынша үлкен артықшылыққа ие болды (бірақ НАТО жалпы стратегиялық артықшылығын сақтап қалды); «Christian Science Monitor» 1981 жылы Варшава шартының кеңес бақылауындағы күштерінде Батыс Еуропаға бағытталған «19 500 танк» бар екенін хабарлады. Олардың 12 500-і – советтік танкілер, ал НАТО-ның тарапында 7 000 танк қарсы тұрды. Азаматтық құрбандарды азайтуға бағытталған бұл тежеу шарасы, бейшара соғысқа ұшырау қаупінен бір қадам алшақтады. Нейтронды бомбаның нейтронды сәулелену арқылы адамдарды өлтіруі, әдеттегі жоғары қуатты термоядролық қарудың радиоактивті жауын-шашынынан өзгеше, себебі оны дәлірек басқаруға болады, әскери нысандармен шектеуге болады және азаматтық тұрғындардан алшақтатуға болады. Қазіргі заманғы соғыстың жылдамдығы азаматтық халықтың соғыс аймақтарынан қауіпсіз жерге көшуінің қиын екенін және жарылыс күші мен радиоактивті жауын-шашыны зор ядролық соғыста көптеген адамдар қаза табатынын көрсетті. Нейтронды бомбалар басқа ядролық қарулардың тудыратын жарылысы (500 м биіктікте 1 кт жарылыс күшінен нөлдік нүктеде 40 килопаскаль, ал 2 км қашықтықта 7 кПа), қызуы және радиоактивті жауын-шашыны болмағандықтан, советтік танкілерге қарсы сенімді тежеу құралы ретінде қарастырылды. Алайда, көптеген адамдар нейтронды бомбаның қолданылуы толыққанды ядролық соғысқа эскалация қаупін тудырады және осылайша, күтілген пайданы жояды деп сенді. Дәлдігі жоғары танкке қарсы қарулардың жетістіктері нәтижесінде нейтронды бомбаның бастапқы мақсатынан тактикалық маңызы азайды. «Таза» төмен қуатты ядролық қарулар туралы пікірталас, жерге ену технологиясымен («ядролық бекіністерді бұзушылар») жалғасуда.

Cohen reportedly worked in France on low yield, highly discriminate tactical nuclear weapons in 1979–80. He claimed that he was awarded a medal by Pope John Paul II in 1979 for his bid to reform modern warfare. Author Charles Platt reported in a 2005 profile of Sam Cohen that " he showed me the Medal of Peace that he had received from the Pope in 1979." At the time, Warsaw Pact forces had a massive tank superiority in Europe (though NATO maintained an overall strategic superiority); the Christian Science Monitor reported in 1981 that there were "19,500 tanks in the Soviet controlled forces of the Warsaw Pact aimed at Western Europe. Of these, 12,500 are Soviet tanks in Soviet units. NATO has 7,000 tanks on its side facing the 19,500." A deterrent which was designed to minimise civilian casualties was a step away from the risk of indiscriminate warfare. The neutron bomb's killing by neutron radiation is different from the fallout of a normal high yield thermonuclear weapon because it can be controlled more precisely, restricted to military targets and kept away from civilians. The speed of modern warfare meant that the civilian population would be unlikely to be able to withdraw from combat zones and would suffer a large number of deaths in a nuclear war where the blast yields and fallout were significant. Because neutron bombs do not produce the indiscriminate blast (only 40 kilopascals at ground zero from a 1 kt blast yield detonation at 500 m altitude, and only 7 kPa at 2 km distance), heat, and fallout damage of other nuclear weapons, they were more credible as a deterrent to Soviet tanks. However, many people believed that the very deployment of the neutron bomb threatened an escalation to full scale nuclear retaliation, thus canceling out the supposed benefits. Advances in precision anti tank weapons ultimately made the neutron bomb redundant tactically in its original objective. The debate over "clean" low yield nuclear weapons continues with earth penetrator technology ("nuclear bunker busters").

Қызыл сынап туралы мәлімдемелер

Соңғы уақытта Коэн мифтік зат саналатын қызыл сынаптың басты жақтаушысы болды. Егер "расқа тиетін оқиғаға" сенсек, қызыл сынап – АҚШ үкіметінің агенттіктері бастаған дезинформациялық кампания, мақсаты потенциалды террористерді қолға түсіру еді. Оқиға бойынша, қызыл сынапты Кеңес Одағы термоядролық бомбаға дейін жетелейтін "қысқа жол" ретінде әзірлеген, ал Кеңес Одағы құлағаннан кейін оны кеңес мафиясы нарыққа ұсынған. Материалды алуға келген алғашқы сатып алушылар тұтқындалды. 1990 жылдары оқиғаның қызу шағында Коэн қызыл сынапты қолдады. Ол оның бар екенін ғана емес, оның табиғатын да білетінін мәлімдеді: ол – фиссиондық бастапқы қажетсіз, термоядролық отынды тікелей қысатын қуатты баллистикалық материал. Қызыл сынапты пайдаланатын бомбалардың нақты сыни массасы болмаған және оларды кез келген өлшемде жасауға болар еді. Ол сондай-ақ, кеңестіктер қызыл сынапқа негізделген бірнеше "микроядролық" құрылғы жасағанын айтты, олардың мөлшері бейсбол добындай, ал салмағы 10 фунтқа жуық. Коэннің сөзіне қарағанда, олардың болуы fissile материалға негізделген ядролық қару көбейіп кетуін бақылауға жасалған барлық әрекеттердің мәнсіз екенін білдіреді. Бұл талапты Коэн мен Джо Дугластың 2003 жылғы 11 наурызда Financial Sense Online басылымында жариялаған «Ядролық қауіп – жоқ па, әлде бар ма?» деген мақаласында көруге болады. «Мен ұсынатын нәрсе – шекаралық кедергі құрылысы, оның ең тиімді құралы – жер астындағы ядролық реакторлардың жұмысы арқылы туындайтын өте күшті ядролық сәулелену өрісі, бұл өріс кедергі аймағымен шектелген және кедергіні бұзуға тырысқан кез келген адамның өліміне кепілдік береді», – деп жазды ол. «Қауіп төніп тұрған елдің шекарасына мұндай «ядролық қабырға» орнату құрлықтағы күштердің кез келген сәтті енуін, сондай-ақ қауіп төніп тұрған елдің алдын ала шабуылдауын дерлік мүмкін емес етеді». Коэн 2000 жылғы сәуірде Калифорния штатының Ла-Канада қаласында Реформалық партияның президенттікке үміткері Патрик Бьюкенен үшін өткен қаржы жинау шарасында сөз сөйледі. Бұл шараға Ирв Рубин, өзінің «Еврей қорғаныс лигасы» (JDL) ұйымымен және Либертариандық партия мүшелерімен бірге наразылық білдірді. JDL Коэннің үй телефоны мен мекенжайын веб-сайтына жариялап, оның мүшелерін Бьюкененді қолдауын тоқтатуға көндіру үшін оған хабарласуға шақырды. 2000 жылғы Реформалық партияның ұлттық конвенциясында Бьюкененнің кандидаттық серіктесі Эзола Фостер Бьюкененнің антисемит екендігі туралы айыптауды жоққа шығару үшін Коэннің Бьюкененді қолдағанын атап өтті.

More recently, Cohen was the main proponent of what most consider to be a mythical substance, red mercury. If the "conventional story" is to be believed, red mercury was a disinformation campaign led by US government agencies in order to lure potential terrorists into being captured. The story that was released was that red mercury was developed by the Soviet Union as a "shortcut" to a fusion bomb, and that with the fall of the Soviet Union it was being offered on the market by the Soviet mafia. When prospective buyers showed up to take delivery of the material, they were arrested. During the height of the story, in the 1990s, Cohen became a proponent of red mercury. He claimed not only that it existed, but that he knew its nature; it was a powerful ballotechnic material that directly compressed the fusion fuel without the need for a fission primary. Bombs using red mercury had no real critical mass and could be developed at any size. He further claimed that the Soviets had produced a number of "micro nukes" based on red mercury, which are described as being about as large as a baseball and weighing 10 pounds. According to Cohen, their existence meant that any effort to control nuclear proliferation based on fissile material was thus hopeless. A reiteration of the claim can be seen in The Nuclear Threat That Doesn't Exist – or Does It or No?, by Cohen and Joe Douglass in a March 11, 2003, guest editorial in Financial Sense Online. "What I am suggesting is the construction of a border barrier whose most effective component is an extremely intense field of nuclear radiation (produced by the operation of underground nuclear reactors), sharply confined to the barrier zone, which practically guarantees the death of anyone attempting to breach the barrier," he wrote. "Establishing such a 'nuclear wall' at the borders of a threatened country can make virtually impossible any successful penetration by ground forces – as well as a preemptive ground attack by the threatened country." Cohen spoke at an April 2000 fundraiser in La Canada, California, for then Reform Party presidential candidate Patrick Buchanan. Irv Rubin was prominently present at this event, with his organization, the Jewish Defense League (JDL), and with members of the Libertarian Party, to protest. The JDL posted Cohen's home phone number and address on its website, urging its members to contact him, to persuade him to stop supporting Buchanan. In her address to the 2000 Reform Party National Convention, Buchanan's running mate, Ezola Foster, cited Cohen's endorsement of Buchanan to refute the claim that the candidate was anti Semitic.

Баптист пасторы және жазушы Уильям П. Грейдиді қолдау

Өзін-өзі ерекше деп сипаттаған достықтың бір бөлігі ретінде Коэн Уильям П. Грейдидің 2005 жылы жарық көрген «How Satan Turned America Against God» атты бестселлер кітабына соңғы сөз жазды. Коэн өзінің дінге сенбейтін яһуди екенін, сондықтан кітаптың рухани мазмұнымен келісе алмайтынын айтса да, Грейдидің Американың апатты сыртқы саясатын дұрыс түсінгенімен келісті.

Өлім

2010 жылы 28 қарашада Лос-Анджелестегі Брентвудта асқазан қатерлі ісігінің салдарынан қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

Repo Man фильмінің DVD-де (онда Коэннің шамалы негізделген, ойдан шығарылған кейіпкері және сюжеттік құрал ретінде нейтронды бомба бар) Коэн өшірілген көріністерге түсініктеме бергенде сұхбаттасуға қатысады. Сұхбатта Коэн нейтронды бомбаның әділ соғыс теорияларына сәйкес келетінін айтады. Кулан мен Питердің «Нейтронды бомба» атты құжаттық фильмі Коэнмен сұхбаттасуға негізделген.