Америкалық автоматтары: AR-15 тарихы және M16-ға қалыптасуы

Кіріспе

Американдық шабуылдық мылтық – 1959 және 1964 жылдар аралығында АҚШ-та өндірілген, газбен жұмыс істейтін, ауамен салқындатылатын, доңғалақпен оқтандырылатын мылтық. 1959 жылы ArmaLite қаржылық қиындықтарға және адам күші мен өндіріс қуатының шектеулі болуына байланысты AR 15 құқығын Colt компаниясына сатты. Түзетулерден кейін (ең бастысы, зарядтау тұтқасы AR 10 сияқты тасымалдау тұтқасының астынан қабылдағыштың арт жағына көшірілді), Colt оны Colt 601 деп қайта атады, бірақ Armalite/Fairchild Aircraft Co. компаниясымен жасалған шарты бойынша Armalite таңбасы сақталды. Colt жаңадан жасалған мылтықты әлемнің әртүрлі әскери қызметтеріне ұсынды, ол 1962 жылдың қаңтарында АҚШ әскері қабылдап алды және 1963 жылдың желтоқсанында M16 мылтығы деп аталды, ал 1964 жылы өндіріске түсіп, пайдалануға берілді. Colt азаматтық және құқық қорғау органдарына сатылатын, тек жартылай автоматты түрде жұмыс істейтін мылтықтары үшін Colt AR 15 таңбасын пайдалануын жалғастырды. Armalite AR 15 – Colt AR 15 және M16 мылтықтарының көптеген түрлерінің бастауы.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ әскері M1 Garand, M1/M2 Carbines, M1918 Browning автоматты мылтығын, M3 "Grease Gun" және Томпсон автоматтарынан басқа, барлық түрлерін алмастыру үшін бір автоматты мылтық іздеуді бастады. Алайда, M1 Garand-тың таңдаулы атыс режиміндегі нұсқаларымен жасалған алғашқы тәжірибелер көңіл көншітпеді. Корея соғысы кезінде M2 Carbine АҚШ қарулы күштеріндегі автоматтарының көп бөлігін алмастырып, ең көп қолданылатын Carbine түріне айналды. Бірақ, жауынгерлік тәжірибе көрсеткендей, .30 Carbine патронының қуаты жеткіліксіз болды. Американдық қару жасаушылар аралық калибрлі патрон қажет деген қорытындыға келді және кішкентай калибрлі, жоғары жылдамдықты патрон ұсынды. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысында фанатикалық жаулармен күрескен және үлкен логистикалық қиындықтарға тап болған жоғары шенді американдық командирлер, жаңа автоматты мылтықтың ғана емес, сонымен қатар бір мезгілде жасалып жатқан жалпы мақсаттағы пулеметтің (GPMG) де пайдалануына болатын, күшті .30 калибрлі патронның жасалуын талап етті. Осының нәтижесінде 7.62×51mm NATO патроны жасалды. ArmaLite AR 10 түзу сызықты оқпан/құйма конструкциясы, жаңа патенттелген газ жүйесімен жұмыс істейтін құлпы, соққыға төзімді алюминий қорытпасынан жасалған қабылдағыштар және фенолді композиттік құймаларының инновациялық үйлесіміне ие болды, бұл оны сол кездегі басқа автоматты мылтықтарға қарағанда басқаруды әлдеқайда жеңілдетті. Онда биік орналасқан, сенімді нысаналар, үлкен алюминийден жасалған жарықтандырғыш және кері соққыны басу құрылғысы, сондай-ақ реттелетін газ жүйесі болды. Соңғы прототипінде, қазір таныс болған иыққа тіреу және құрастыруға арналған штырьлары бар жоғарғы және төменгі қабылдағыштар, ал зарядтау тұтқасы қабылдағыштың үстінде, ату тұтқасының ішінде орналасқан. Ақырында, АҚШ армиясы T44-ті таңдады, ол M14 мылтығы ретінде қарулануға түсті. АҚШ сонымен қатар M60 жалпы мақсаттағы пулеметін (GPMG) қабылдады. M2 Carbine жоғары ату жылдамдығына ие болғанымен, оның қуаты жеткіліксіз болды және нәтижесінде AK 47-ге ұтылды. Оның орнына, дәстүрлі түрде жоғары қуатты мылтықтарға, мысалы M14-ке, және M2 Carbine-нің жеңіл атыс қуатына аралық нұсқа қажет болды.

After World War II, the United States military started looking for a single automatic rifle to replace the M1 Garand, M1/M2 Carbines, M1918 Browning Automatic Rifle, M3 "Grease Gun" and Thompson submachine gun. However, early experiments with select fire versions of the M1 Garand proved disappointing. During the Korean War, the select fire M2 Carbine largely replaced the submachine gun in US service and became the most widely used Carbine variant. However, combat experience suggested that the .30 Carbine round was under powered. American weapons designers concluded that an intermediate round was necessary, and recommended a small caliber, high velocity cartridge. However, senior American commanders having faced fanatical enemies and experienced major logistical problems during WWII and the Korean War, insisted that a single powerful .30 caliber cartridge be developed, that could not only be used by the new automatic rifle, but by the new general purpose machine gun (GPMG) in concurrent development. This culminated in the development of the 7.62×51mm NATO cartridge. The ArmaLite AR 10 featured an innovative combination of a straight line barrel/stock design, a new patent filed gas operated bolt, forged aluminum alloy receivers and with phenolic composite stocks resulting in a small arm significantly easier to control in automatic fire than other infantry rifles of the day. It had rugged elevated sights, an oversized aluminum flash suppressor and recoil compensator, and an adjustable gas system. The final prototype, featured an upper and lower receiver with the now familiar hinge and takedown pins, and the charging handle was on top of the receiver placed inside of the carry handle. In the end, the United States Army chose the T44, which entered service as the M14 rifle, The U. S. also adopted the M60 general purpose machine gun (GPMG). While the M2 Carbine offered a high rate of fire, it was under powered and ultimately outclassed by the AK 47. A replacement was needed: a medium between the traditional preference for high powered rifles, such as the M14, and the lightweight firepower of the M2 Carbine.

ArmaLite AR-10-ды азайту

Нәтижесінде, Армия 1957 жылы АҚШ Континенттік Армиясының (CONARC) қолбасшысы генерал Уиллард Г. Уайманның .223 калибрлі (5.56 мм) таңдамалы ату қабілетіне ие мылтықты жасау туралы сұранысын қайта қарауға мәжбүр болды. 5.56 мм оқтың стандартты АҚШ M1 кескішіне енуі және дыбыс жылдамдығынан асып түсетін жылдамдықпен ұшуы қажет болды, сонымен қатар .30 Carbine патронының жаралану мүмкіндігімен тең немесе одан да жоғары болуы керек еді. Бұл сұраныс ArmaLite AR 10 мылтығының кішірейтілген нұсқасы – ArmaLite AR 15 мылтығының жасалуына әкелді. AR 15 мылтығымен қаруланған әскерлер M14 мылтығымен қаруланғандарға қарағанда үш есе көп оқ-дәрі алып жүре алатын болды (649 оққа қарсы 220 оқ). Colt ArmaLite AR 15 мылтығын әлемнің әскери қызметтеріне сатуға кірісті. 1960 жылдың шілдесінде АҚШ Әуе күштерінің бас штабының орынбасары генерал Кертис Лемей AR 15 мылтығының көрсетіліміне әсерленіп, 8500 мылтыққа тапсырыс берді. Осы уақыт аралығында Армия AR 15 мылтығын сынауын жалғастырып, аралық калибрлі .223 (5.56 мм) мылтықтың стандартты 7.62×51 мм НАТО M14 мылтығынан атуға әлдеқайда оңай екенін анықтады. 1961 жылдың жазында генерал Лемей АҚШ Әуе күштерінің бас штабы қызметіне тағайындалып, қосымша 80 000 AR 15 мылтығын сұрады. Алайда, қазіргі Бірлескен Бас Штабтар Төрағасы генерал Максвелл Д. Тейлор (Лемеймен бірнеше рет келіспеген) президент Джон Ф. Кеннедиге әскери жүйеде бір уақытта екі түрлі калибрдің болуы қиындық тудыратынын мәлімдеді, нәтижесінде сұраныс қабылданбады. 1961 жылдың қазан айында Advanced Research Projects Agency мекемесінің жетекші қызметкері Уильям Годель Оңтүстік Вьетнамға 10 AR 15 мылтығын жіберді. Мылтықтарды жақсы қарсы алды, ал 1962 жылы тағы 1000 AR 15 мылтығы жіберілді. Шағын түзетулерден кейін 1964 жылдың наурыз айында M16 мылтығы өндіріске түсті және Армия сол жылдың соңында 2129 мылтықтың алғашқы партиясын, ал келесі жылы тағы 57 240 мылтықты қабылдады. 601 және 602 үлгілері кейінгі M16 мылтығынан алдыңғы көмекші құралсыз дерлік бірдей болды. Кейінгі M16 мылтығы сияқты, олардың зарядтау тұтқасы AR 10 мылтығындағыдай тасымалдау тұтқасының астынан қабылдағыштың артқы бөлігіне орналастырылды. 601 және 602 үлгілері арасындағы жалғыз маңызды айырмашылық – бастапқы төрт саңылаулы, оң жақты 1:14 дюймдік (1:355,6 мм немесе 64 калибр) бұрылу жылдамдығынан төрт саңылаулы, оң жақты 1:12 дюймдік (1:304,8 мм немесе 54,8 калибр) бұрылу жылдамдығына ауысу болды. Бұл өзгеріс қажет болды, себебі бастапқы 1:14 дюймдік бұрылу жылдамдығы 5.56 Ball M193 патронында қолданылатын 55 граммдық оқты қолайсыз жағдайларда тұрақтандыру үшін тым көп қисықты тудырып, ұшу кезінде оқтың тұрақсыздығына және дәлдігінің төмендеуіне әкелуі мүмкін еді. 12 дюймдік бір бұрылыс дәлдікті арттырды және M193 добы мен M196 трассирлі оқтарды тиісінше тұрақтандыру үшін оңтайландырылды.

As a result, the Army was forced to reconsider a 1957 request by General Willard G. Wyman, commander of the U. S. Continental Army Command (CONARC), to develop a .223 caliber (5.56 mm) select fire rifle weighing 6 lb (2.7 kg) when loaded with a 20 round magazine. The 5.56mm round had to penetrate a standard U. S. M1 helmet at and retain a velocity in excess of the speed of sound, while matching or exceeding the wounding ability of the .30 Carbine cartridge. This request ultimately resulted in the development of a scaled down version of the ArmaLite AR 10, called the ArmaLite AR 15 rifle. and soldiers armed with AR 15s could also carry three times more ammunition than those armed with M14s (649 rounds vs. 220 rounds). Colt would go on to market the Colt ArmaLite AR 15 rifle to military services around the world. In July 1960, General Curtis LeMay, then Vice Chief of Staff of the United States Air Force, was impressed by a demonstration of the AR 15 and ordered 8500 rifles. In the meantime, the Army would continue testing the AR 15, finding that the intermediate cartridge .223 (5.56 mm) rifle is much easier to shoot than the standard 7.62×51mm NATO M14 rifle. In the summer of 1961, General LeMay was promoted to Chief of Staff of the United States Air Force and requested an additional 80,000 AR 15s. However, General Maxwell D. Taylor, now Chairman of the Joint Chiefs of Staff, (who repeatedly clashed with LeMay) advised President John F. Kennedy that having two different calibers within the military system at the same time would be problematic and the request was rejected. In October 1961, William Godel, a senior man at the Advanced Research Projects Agency, sent 10 AR 15s to South Vietnam. The reception was enthusiastic, and in 1962, another 1,000 AR 15s were sent. After minor modifications, In March 1964, the M16 rifle went into production and the Army accepted delivery of the first batch of 2129 rifles later that year, and an additional 57,240 rifles the following year. The 601 and 602 are virtually identical to the later M16 rifle without the forward assist. Like the later M16 rifle their charging handle was re located from under the carrying handle like AR 10 to the rear of the receiver. The only major difference between the 601 and 602 is the switch from the original four grooves, right hand 1:14 inch (1:355.6 mm or 64 calibers) rifling twist rate to the more common four grooves, right hand 1:12 inch (1:304.8 mm or 54.8 calibers) twist. This was done as the original 1:14 inch twist rate to just stabilize the 55 grain bullet used in the 5.56 Ball M193 cartridge under unfavorable conditions could induce too much yaw and due to the resulting excessive in flight bullet destabilization become inaccurate. The one turn in 12 inches increased accuracy and was optimized to adequately stabilize the M193 ball and longer M196 tracer bullets.

Құрылыс бөлшектері

ArmaLite AR 15 ішкі поршеньдік жүйесі бастапқы ArmaLite AR 10 жүйесінен туындады және кейін M16 мылтығының жүйесінде қолданылды. Эуджин Стонер жобалаған бұл ішкі поршеньдік жүйе әдетте тікелей әсер ету жүйесі деп аталады, бірақ ол дәстүрлі тікелей әсер ету жүйесін пайдаланбайды. Автор осы кезде былай деп мәлімдейді:

Газ жүйесі, доңғалақ тасымалдағышы және доңғалақты құлыптау дизайны сол уақытта патенттелген және оқ-дәріге қатысты, себебі ол әртүрлі жанармай және оқтардың немесе стволдың ұзындығына байланысты қысымды реттеу үшін реттелетін газ порты немесе клапанына ие емес. AR-15 – модульдік қару жүйесі. Оны бірнеше қарапайым қол құралдарымен және жұмыс істеуге арналған тегіс бетпен құрастыру, өзгерту және жөндеу оңай. AR 15 жоғарғы қабылдағышы алдыңғы тұтқаны, зарядтау тұтқасын, газ жүйесін, стволды, доңғалақты және доңғалақ тасымалдағыш жинағын қамтиды. Төменгі қабылдағышта патрон ұясы, тапанша тұтқасы және құбырша тұтқасы бар. Төменгі қабылдағышта сонымен қатар құрсауыл, ажыратқыш, соққы және отты таңдау (жинап алғанда, отты басқару тобы деп аталады) орналасқан. AR 15-тің «өткелқұс» жарық шығару тежегішінде үш тіс немесе қармақ болды және ол жарықты таратып, атушының түнгі көруін сақтау үшін жасалған. Алғашқы AR 15-терде 25 оқты патрон жинағы болды. Кейінгі үлгідегі AR 15-тер 20 оқты вафли өрнекті патрон жинағын пайдаланды, ол жеңіл, бір рет қолданылатын зат ретінде көзделген. Сондықтан ол пресстелген/штампталған алюминийден жасалған және берік болу үшін жоспарланбаған. AR 15 мылтығының көру радиусы 500 мм (19,75 дюйм) құрайды. AR 15 L түріндегі айналмалы, диафрагмалық артқы көздеуді пайдаланады және оны екі параметрмен реттеуге болады: 0-300 метр және 300-400 метр. Алдыңғы көздеу биіктігін реттеуге арналған тірек. Арқадағы көздеу желге қарай реттелуі мүмкін. Көздеуді оқ ұшымен немесе ұшты құралмен реттеуге болады. AR 15-тің тік сызықты кері соққы дизайны, онда кері соққы серіппесі әрекеттің тікелей артында орналасқан және қос функцияны атқарады: жұмыс серіппесі және кері соққы буфері. Стволдың сызығымен бірқатар орналасқан құбырша тұтқасы, әсіресе автоматты ату кезінде, стволдың көтерілуін азайтады. Кері соққы мақсаттық нүктені айтарлықтай өзгертетіндіктен, жылдамдатылған оқтар мүмкін болады және пайдаланушының шаршауы азаяды.