Кіріспе

Жарақаттардың қайталануы, созылмалы қабыну және жаңару процесі фиброзға осал, онда фибробластар клеткадан тыс матрица компоненттерінің, мысалы коллагеннің, кездейсоқ және шамадан тыс жиналуын тудырады, нәтижесінде тұрақты фиброздық таңба пайда болады. Патологиялық түрде клеткадан тыс матрица (ECM) ақуыздарының жиналуымен сипатталатын фиброз, зардап шеккен аймақтың қатаюына және қалыңдауына алып келеді. Бұл, мәні бойынша, қалыпты ағза функциясына кедергі келтіретін, жараның тым жоғары сауығу реакциясы болып табылады.

Физиологиясы

Фиброз - бұл жарақатты жазылу процесіне ұқсас, себебі екеуінде де коллаген мен гликозаминогликандарды қоса алғанда, дәнекер тінді түзіп, фибробластар стимуляцияланады. Бұл процесс макрофагтар сияқты иммундық жасушалар фибробластарды стимуляциялайтын ерітінді факторларды бөліп шығарғанда басталады. Ең жақсы зерттелген фиброзды ынталандыратын медиатор – TGF-бета, ол макрофагтармен және интерстиций деп аталатын беттер арасындағы зақымдалған тіндермен шығарылады. Фиброздың басқа ерітінді медиаторларына CTGF, тромбоциттен туындаған өсу факторы (PDGF) және интерлейкин 10 (IL-10) жатады. Бұл AKT/mTOR және SMAD сияқты сигналдық жолдарды іске қосады, олар фибробластардың көбеюіне және белсенділігіне әкеледі, соның нәтижесінде олар клеткадан тыс матрицаны қоршаған дәнекер тіндерге жинақтайды. Бұл тінді жаңару процесі күрделі, ол клеткадан тыс матрицаның (ECM) синтезі мен ыдырауын қатаң түрде реттейді, бұл қалыпты тіндік құрылымды сақтауды қамтамасыз етеді. Дегенмен, бұл процестің өзі қажет болса да, тіндік зақымдану ауыр немесе қайталамалы болса, немесе жараның жазылу реакциясы бұзылса, прогрессивті, қайтымсыз фиброздық жауапқа алып келуі мүмкін.

Анатомиялық орналасуы

Фиброз денедегі көптеген тіндерде, әдетте қабыну немесе зақымдану салдарынан пайда болуы мүмкін. Фиброз жиі кездесетін орындары – өкпе, бауыр, бүйрек, ми және жүрек.

Бүйрек

CYR61 бүйректе жасушалық қартаюды күшейту бүйрек фиброзын шектеуге көмектесуі мүмкін.