Қопаңшаң инфекциясы және оның түрлері

Кіріспе

Саңырауқұлақтан туындаған тері инфекциясы – саңырауқұлақ ауруы. Спортшының аяғын түрлі саңырауқұлақтар тудырады, оның ішінде Трихофитон, Эпидермофитон және Микроспорум түрлері бар. Ауру көбінесе инфекцияланған теріге немесе қоршаған ортадағы саңырауқұлақтарға тию арқылы жұғады. Сондай-ақ, басқа жануарлардан да жұқтыру мүмкін. Емдеу үшін клотримазол сияқты жергілікті антифунгальді препараттар қолданылады, ал созылмалы инфекциялар үшін тербинафин сияқты ауызға қабылданатын антифунгальді препараттар тағайындалады. Әлем бойынша халықтың шамамен 15%-ы спортшының аяғы ауруына шалдығады. Бұл ауру әйелдерге қарағанда еркектерге көбірек таралған.

Белгілері мен симптомдары

Спортшының аяғы төрт санатқа немесе көрініске бөлінеді: созылмалы саусақтар аралық, табандық (созылмалы қабыршақты; «мокасин аяғы»), жедел ойық жаралы, «саусақтар аралық» – саусақтардың арасы. «Табандық» мұнда аяқ табанына қатысты. Ойық жаралы жағдай терінің қабыршақтанған жиектерімен мацерацияланған зақымдануларын қамтиды. Спортшының аяғы көбінесе саусақтардың арасында (саусақтар аралық) кездеседі, ең көп зардап шегетін жерлер төртінші және бесінші саусақтың арасы (кіші саусақ және бас саусақ). Trichophyton rubrum қоздырған саусақтар аралық спортшының аяғы симптомсыз болуы мүмкін, қышуы мүмкін немесе саусақтар арасындағы тері қызыл немесе ойық жаралы болып көрінуі мүмкін (ылғалды болған жағдайда, тері жұмсақ және ақ, қабыршақты, ұсақталған), қышумен немесе қышусыз. T. mentagrophytes қоздырған саусақтар аралық спортшының аяғының жедел ойық жаралы түрі ауырсынумен, терінің мацерациясымен, терінің эрозиясымен және жарылуымен, қабықшаланумен және екінші бактериялық инфекциядан туындаған иіспен сипатталады. Егер оған ұзақ уақыт бойы өсуге мүмкіндік берілсе, спортшының аяғы саңырауқұлағы тырнақтарға жұғып, олардың кератинімен қоректенеді, бұл жағдай онихомикоз деп аталады. Спортшының аяғы қышуға себеп болғандықтан, ол да қысылу рефлексін тудыруы мүмкін, нәтижесінде жұқтырған жерді оны түсінбей жатып қысып алады. Қысылу теріге қосымша зақым келтіріп, жағдайды нашартатады, себебі саңырауқұлақтың оңай таралып өркендеуіне жағдай жасайды. Спортшының аяғымен байланысты қышу сезімі соншалықты күшті болуы мүмкін, ол бактериялық инфекцияға ұшырауы мүмкін терінің жараларын (экскориацияларды) тудырады. Қосымша қысылу қабықшаларды алып тастап, жазылу процесін тежеуі мүмкін. Жұқтырған жерлерді қысып алу саңырауқұлақты саусақтарға және тырнақ астына жұқтыруы мүмкін. Егер оны уақтылы жуу болмаса, ол саусақтар мен тырнақтарға жұғып, теріге және тырнақтарға (тек астына емес) өседі. Қысылғаннан кейін, ол адам тиген жерге, соның ішінде дененің басқа бөліктеріне және қоршаған ортаға тарауы мүмкін. Қысылу жұқтырған тері қабыршақтарының қоршаған ортаға түсуіне де себеп болады, бұл одан әрі таралуына әкелуі мүмкін. Спортшының аяғы саңырауқұлағының немесе жұқтырған тері бөлшектерінің адамның қоршаған ортасына (мысалы, киімге, аяқ киімге, ванна бөлмесіне және т.б.) таралуы олар басқа адамдарды жұқтыруға ғана емес, сонымен қатар олардан келген қожайынды қайта жұқтыруға (немесе одан әрі жұқтыруға) мүмкіндік береді. Мысалы, жұқтырған аяқ киімнің шұлықтары мен аяқ киімін жұқтырады, бұл оларды қайта киген кезде аяқты саңырауқұлақ пен оның спораларына одан әрі ұшыратады. Саңырауқұлақтың дененің басқа жерлеріне (саусақтарға) оңай таралуы да қиындық тудырады. Саңырауқұлақ дененің басқа бөліктеріне тараған кезде, аяқтар емделгеннен кейін, ол аяққа оңай таралуы мүмкін. Сондай-ақ, бұл жағдай әр жерде басқаша аталады (мысалы, дене құртқасы (tinea corporis) немесе жоқ қабынуы (tinea cruris)), сондықтан жұқтырған адамдар бұл бір ауру екенін білмейді. Кейбір адамдар саңырауқұлаққа аллергиялық реакция секілді індет реакциясын бастан кешіруі мүмкін, онда қолдар, кеуде және қол сияқты жерлерде көпіршіктер немесе көпіршіктер пайда болуы мүмкін. Негізгі инфекцияны емдеу әдетте індет реакциясының жоғалуына әкеледі, бірақ Epidermophyton floccosum да себеп болуы мүмкін. Жалпы халықта спортшының аяғының көпшілігі T. rubrum қоздырады, бірақ спортшыларда спортшының аяғының көпшілігі T. mentagrophytes қоздырады. Ауру жұқтырған адамға тікелей тиіскен кезде жұқтырылуы мүмкін. Адамдар инфекция жұқтырған заттарға (киім, сүлгілер және т.б.) немесе беттерге (мысалы, ванна бөлмесі, душ немесе киім ауыстыратын бөлмелердің едендері) тию арқылы да жұқтыруы мүмкін. Спортшының аяғын қоздыратын саңырауқұлақтар адамның қоршаған ортасына оңай таралуы мүмкін. Саңырауқұлақтар саусақтардан және жалаңаш аяқтардан жұқарады, сонымен қатар денеден үнемі түсетін өлі тері жасушаларымен де таралады. Спортшының аяғы саңырауқұлақтары және жұқтырған тері бөлшектері мен қабыршақтары шұлықтарға, аяқ киімге, киімге, басқа адамдарға, үй жануарларына (құмарта сүймелеу арқылы), төсек жаймаларына, ванналарға, душтарға, раковиналарға, үстелдерге, сүлгілерге, кілемдерге, едендерге және кілемдерге таралуы мүмкін. Саңырауқұлақ үй жануарларына жұққаннан кейін, оларды қолмен қолдайтын адамдардың қолдары мен саусақтарына да жұғуы мүмкін. Егер үй жануарлары жиі өздерін жеп жүрсе, онда олардың реакциясы блохаларға емес, шая�...

Athlete's foot is divided into four categories or presentations: chronic interdigital, plantar (chronic scaly; aka "moccasin foot"), acute ulcerative, "Interdigital" means between the toes. "Plantar" here refers to the sole of the foot. The ulcerative condition includes macerated lesions with scaly borders. Athlete's foot occurs most often between the toes (interdigital), with the space between the fourth and fifth digits (the little toe and the fore toe) most commonly affected. Cases of interdigital athlete's foot caused by Trichophyton rubrum may be symptomless, it may itch, or the skin between the toes may appear red or ulcerative (scaly, flaky, with soft and white if skin has been kept wet), with or without itching. An acute ulcerative variant of interdigital athlete's foot caused by T. mentagrophytes is characterized by pain, maceration of the skin, erosions and fissuring of the skin, crusting, and an odor due to secondary bacterial infection. If allowed to grow for too long, athlete's foot fungus may spread to infect the toenails, feeding on the keratin in them, a condition called onychomycosis. Because athlete's foot may itch, it may also elicit the scratch reflex, causing the host to scratch the infected area before they realize it. Scratching can further damage the skin and worsen the condition by allowing the fungus to more easily spread and thrive. The itching sensation associated with athlete's foot can be so severe that it may cause hosts to scratch vigorously enough to inflict excoriations (open wounds), which are susceptible to bacterial infection. Further scratching may remove scabs, inhibiting the healing process. Scratching infected areas may also spread the fungus to the fingers and under the fingernails. If not washed away soon enough, it can infect the fingers and fingernails, growing in the skin and in the nails (not just underneath). After scratching, it can be spread to wherever the person touches, including other parts of the body and to one's environment. Scratching also causes infected skin scales to fall off into one's environment, leading to further possible spread. When athlete's foot fungus or infested skin particles spread to one's environment (such as to clothes, shoes, bathroom, etc.) whether through scratching, falling, or rubbing off, not only can they infect other people, they can also reinfect (or further infect) the host they came from. For example, infected feet infest one's socks and shoes which further expose the feet to the fungus and its spores when worn again. The ease with which the fungus spreads to other areas of the body (on one's fingers) poses another complication. When the fungus is spread to other parts of the body, it can easily be spread back to the feet after the feet have been treated. And because the condition is called something else in each place it takes hold (e. g., tinea corporis (ringworm) or tinea cruris (jock itch)), persons infected may not be aware it is the same disease. Some individuals may experience an allergic response to the fungus called an id reaction in which blisters or vesicles can appear in areas such as the hands, chest, and arms. Treatment of the underlying infection typically results in the disappearance of the id reaction. but may also be caused by Epidermophyton floccosum. Most cases of athlete's foot in the general population are caused by T. rubrum; however, the majority of athlete's foot cases in athletes are caused by T. mentagrophytes. The disease may spread to others directly when they touch the infection. People can contract the disease indirectly by coming into contact with contaminated items (clothes, towels, etc.) or surfaces (such as bathroom, shower, or locker room floors). The funguses that cause athlete's foot can easily spread to one's environment. Funguses rub off of fingers and bare feet, but also travel on the dead skin cells that continually fall off the body. Athlete's foot funguses and infested skin particles and flakes may spread to socks, shoes, clothes, to other people, pets (via petting), bed sheets, bathtubs, showers, sinks, counters, towels, rugs, floors, and carpets. When the fungus has spread to pets, it can subsequently spread to the hands and fingers of people who pet them. If a pet frequently gnaws upon itself, it might not be fleas it is reacting to, it may be the insatiable itch of tinea. One way to contract athlete's foot is to get a fungal infection somewhere else on the body first. The funguses causing athlete's foot may spread from other areas of the body to the feet, usually by touching or scratching the affected area, thereby getting the fungus on the fingers, and then touching or scratching the feet. While the fungus remains the same, the name of the condition changes based on where on the body the infection is located. For example, the infection is known as tinea corporis ("ringworm") when the torso or limbs are affected or tinea cruris (jock itch or dhobi itch) when the groin is affected. Clothes (or shoes), body heat, and sweat can keep the skin warm and moist, just the environment the fungus needs to thrive.

Тәуекел факторлары

Жоғарыда көрсетілген жұғу жолдарына қоса, спортшының аяғына шағу қаупін арттыратын қосымша факторлар да бар. Бұрын спортшының аяғына шағылған адамдар, шағылмағандарға қарағанда қайтадан шағу ықтималдығы жоғары. Ересектер балаларға қарағанда спортшының аяғына шағуға бейім. Еркектер әйелдерге қарағанда осы ауруға шағу ықтималдығы артық. Қант диабетімен немесе иммунитеті төмендеген адамдар.

Диагностика

Дәрігерге барған кезде негізгі диагностикалық процедура қолданылады. Бұл науқастың медициналық тарихын және медициналық жазбаларын тәуекел факторларын тексеруді қамтиды. Спортшының аяғын тудыратын дерматофиттер микроскопияда көптеген бөлінген тармақталған гифтерді көрсетеді. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарының мәлімдемесіне сәйкес: «Тырнақтарды қысқа кесіп, таза ұстау керек. Тырнақтар инфекцияны таратуға және сақтауға орын жасайды». Спортшының аяғының қайталануын аяққа саңырауқұлаққа қарсы ұнтақ қолдану арқылы болдырмауға болады. Жергілікті саңырауқұлаққа қарсы препараттар тұрақты түрде емдеудің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Конвенциялық емдеу әдетте күніне бір немесе екі рет аяқты мұқият жуудан және содан кейін жергілікті препаратты қолданудан тұрады. Сыртқы тері қабаттары зақымдалғандықтан және қайта жұқтыруға осал болғандықтан, жергілікті емдеу симптомдар жоғалғаннан кейін шамамен 2-6 аптаға дейін, терінің барлық қабаттары жаңаруына дейін жалғасады. Аяқтарды құрғақ ұстау және жақсы гигиенаны сақтау (жоғарыда профилактика бөлімінде сипатталғандай) саңырауқұлақты өлтіру және қайта жұқтырудың алдын алу үшін өте маңызды. Аяқтарды емдеу әрқашан жеткілікті болмайды. Егер шұлық немесе аяқ киім саңырауқұлақтармен зарарланған болса, оларды қайта киген кезде аяқтар қайтадан жұқтыруы (немесе одан әрі зақымдануы) мүмкін. Шұлықтарды жуу кезінде ағартқыш қосу арқылы немесе сумен жуу арқылы тиімді тазалауға болады.

Емдеу тиімді болуы үшін барлық зарарланған аймақтарды (мысалы, тырнақтар, қолдар, дене және т.б.) қамтуы керек. Әйтпесе, инфекция таралуын жалғастыруы мүмкін, тіпті емделген аймақтарға да. Мысалы, тырнақтың саңырауқұлақтық инфекциясын емдемеу оның аяқтың қалған бөлігіне таралуына мүмкіндік береді, нәтижесінде тағы да спортшының аяғы пайда болады. Тербинафин сияқты аллиламиндер спортшының аяғын емдеуде азолдардан тиімдірек деп есептеледі. Ауыр немесе ұзаққа созылған саңырауқұлақтық тері инфекцияларын емдеу үшін ауызға қабылданатын саңырауқұлаққа қарсы препараттар қажет болуы мүмкін.

Жергілікті емдеу

Спортшының аяғын емдеуде пайдалы көптеген жергілікті саңырауқұлаққа қарсы дәрілер бар, олардың ішінде: миконазол нитраты, клотримазол, толнафтат (синтетикалық тиокарбамат), тербинафин гидрохлориді. Калий перманганаты – тұз және күшті тотықтырғыш зат.

Ауызша емделу

Ауыр немесе емдеуге келмейтін жағдайларда спортшы аяғына қатысты орал тербинафин гризеофулвинге қарағанда тиімдірек. Сонымен қатар, халықтың 70% өмірінде бір рет спортшы аяғымен ауырады. Спортшы аяғы, әсіресе, желдеткішсіз (жабық) аяқ киім киетін адамдарда, мысалы, резеңке немесе винилден жасалған аяқ киімде жиі кездеседі. Спортшы аяғын тудыратын саңырауқұлаққа ұқсағанда, нашар аяқ желдетуінен туындаған ылғалды орта аяқта немесе екі саусараның арасында саңырауқұлақтың өсуіне жағдай жасайды. Марафонға қатысу сияқты белсенділіктер де спортшы аяғының көбеюіне себеп болады. Зерттеулер көрсеткендей, еркектер әйелдерге қарағанда 2-4 есе жиірек шалдығады. 1928 жылға қарай, шамамен он миллион американдық спортшы аяғымен ауырған деп есептелді; бұл аурудың кең таралғандығы қоғамдық денсаулық сақтау саласында алаңдаушылық тудырды. Келесі жылы Калифорния университетіне түсетін студенттер арасында эпидемиологиялық зерттеу жүргізілді. Нәтижесінде, түсетін студенттердің 53% спортшы аяғымен ауырған, ал жыл соңына қарай бұл көрсеткіш 78%-ға жетті. 1930 жылдары аурудың таралуы күшейді, әсіресе, жоғары әлеуметтік-экономикалық жағдайы бар адамдар арасында; олар бассейн, колледж және спорт клубтары сияқты жалпы қолданылатын орындарға көбірек қол жеткізе алды, онда спортшы аяғын тудыратын саңырауқұлақ жұғуы жиі кездеседі. АҚШ-та аурудың таралу деңгейі соншалықты жоғары болғандықтан, 1932 жылғы Лос-Анджелестегі Олимпиада ойындарында дезинфекциялық аяқ ванналарын пайдалану қажет болды. Сол кезде денсаулық сақтау мамандары спортшы аяғының заманауи өмір салтының салдары екенін және осы аурумен күресу – «цивилизацияның құны» екенін мойындады, себебі көптеген емдеу әдістері тиімсіз болды. 1940 жылдары ондецилен қышқылы сияқты қосылыстардың саңырауқұлаққа қарсы қасиеттері зерттелді; мырыш ондециленаты бар препараттар бұл жағдайды емдеу үшін ең тиімді жергілікті ем болып танылды. 1960 жылдары ауызға қабылданатын гризеофулвин спортшы аяғының жедел жағдайларында тиімді екені дәлелденді. Сонымен қатар, Вьетнамдағы американдық сарбаздар арасында гризеофулвиннің профилактикалық қолданылуынан кейін спортшы аяғының шалдығу көрсеткіші төмендеді. 1990 жылдары зерттеулер итраконазол және тербинафин (аллиламин) спортшы аяғын және дененің басқа бөліктеріндегі дерматофит инфекцияларын жоюға тиімді препараттар екенін көрсетті. 2012 жылғы зерттеулерге сәйкес, тербинафин гризеофулвинмен емдеуге қарағанда спортшы аяғын емдеуде 2,26 есе тиімді; итраконазол мен тербинафиннің салыстырмалы зерттеулері тиімділік тұрғысынан айтарлықтай айырмашылықты көрсетпеді.

For severe or refractory cases of athlete's foot oral terbinafine is more effective than griseofulvin. Additionally, 70% of the population will experience athlete's foot at some point in life. Athlete's foot is common in individuals who wear unventilated (occlusive) footwear, such as rubber boots or vinyl shoes. Upon exposure to an athlete's foot causing fungus, the moist conditions generated from poor foot ventilation promotes growth of the fungus on the foot or between the toes. Likewise, activities such as marathon running have seen increased prevalence of athlete's foot. Studies have demonstrated that men are infected 2 to 4 times more often than women. By 1928 it was estimated that nearly ten million Americans with cases of athlete's foot; the alarming prevalence of the disease caused for public health concern. In the following year, an epidemiologic study was conducted on incoming freshman to the University of California; it was found that 53% of incoming freshman men had athlete's foot and by year's end that number had risen to 78%. Prevalence of the disease increased in the 1930s, specifically among individuals of higher socioeconomic status; these individuals had more access to common shared spaced such as pools, colleges, and athletic clubs where transmission of athlete's foot causing fungus was common. Prevalence in the United States was high enough to call for the use of sterilizing footbaths in the 1932 Olympics in Los Angeles. It was at this time public health officials adopted the idea that athletes foot was a product of modernity and that dealing with this disease was "a penalty of civilization" as many treatments proved ineffective. Antifungal properties of compounds such as undecylenic acid were studied in the 1940s; products containing zinc undecylenate were shown to be the most effective topical treatment for curing the condition. The use of orally ingested Griseofulvin was shown in the 1960s to be effective in acute cases of athlete's foot. Likewise, recorded incidence of athletes foot decreased among American soldiers in Vietnam who were given Griseofulvin as a preventative drug. In the 1990s, research supported the use of itraconazole and the Allylamine known as terbinafine as drugs effective at eliminating athlete's foot and also dermatophyte infections on other parts of the body. As of 2012, research has shown that terbinafine is 2.26 times as likely to cure athlete's foot than treatment with Griseofulvin; comparative studies between itraconazole and terbinafine have shown little difference in effectiveness.