Кіріспе

1945 ж. Жапонияға тиесілі Курил аралдарына советтердің шабуылы

Курил аралдарына шабуыл (Курильская десантная операция) – 1945 жылы Жапониядан Курил аралдарын басып алу мақсатымен Екінші дүниежүзілік соғыста жүргізілген совет әскери операциясы. Бұл шабуыл, Кеңес-Жапон соғысының бір бөлігі ретінде, Хоккайдоға қону жоспарларынан бас тартылғаннан кейін қабылданды. Қызыл Армияның Мутаньчян және Оңтүстік Сахалинге шабуыл кезіндегі сәтті әскери операциялары Курил аралдарына шабуыл жасау үшін қажетті жағдайларды жасады.

Шайқас

Операция 18 тамыз бен 1 қыркүйек аралығында жүргізілді. Шабуыл 2-ші Қиыр Шығыс майданынан 16-шы армияның 87-ші атқыштар корпусы (гвардия генерал-лейтенанты А. С. Ксенофонтов) және генерал-лейтенант Леонти Черемисов басқаратын Камчатка қорғаныс аймағының элементтері (генерал-майор Алексей Гнечко басшылығымен) жасады. Кемелер мен көліктер Петропавл әскери базасынан (капитан Дмитрий Пономарев) жұмылдырылды. 128-ші авиациялық дивизия да қолдау көрсетті. Аралдарды жапондық 91-ші жаяу әскер дивизиясы (Шиашкотан, Парамушир, Шумшу және Онекотан), 42-ші дивизия (Симушир), 41-ші тәуелсіз полк (Матуа), 129-шы тәуелсіз бригада (Уруп) және 89-шы жаяу әскер дивизиясы (Итуруп және Кунашир) басып алған. Жапондық командир генерал-лейтенант Фусаки Цуцуми болды. 18 тамызда 113-ші жеке атқыштар бригадасының (капитан-лейтенант Г. И. Брунштейн) жасағы екі миналық траулермен (ТЩ 589 және ТЩ 590) Итуруп аралындағы Рубецу шығанағына дейін алғашқы барлау жүргізді. Итурупқа қонуды 355-ші атқыштар дивизиясы жалғастырды, ол сондай-ақ кішігірім Уруп аралына да қонды. 23 тамызда Жапонияның толық капитуляциясының аясында аралдардағы 20 мыңдық жапондық гарнизонға берілу бұйрығы берілді. Алайда, гарнизон күштерінің бір бөлігі бұл бұйрықты елемеді және Кеңес әскерлерінің басып алуына қарсылық көрсетуді жалғастырды. 22-28 тамыз аралығында Камчатка қорғаныс аймағының әскерлері Уруптан солтүстікке қарай Курил аралдарын басып алды. 1 қыркүйекте 87-ші атқыштар корпусының элементтері торпедалық катерлермен, миналық траулерлермен және көліктермен (Отомариден келген) Оңтүстік Курил аралдарындағы Кунашир мен Шикотанға түсірілді. Бұл жапондықтардың қарсылығына қарсы шабуылдық қону болды. 4 қыркүйекте 87-ші атқыштар корпусы бес кіші аралды (Сибоцу, Тараку Шима, Ури Шима, Акиури және Суисето) басып алды. 4 қыркүйектен кейін Кеңес әскерлері Курил аралдарының қалған бөлігін қарсылықсыз басып алды. Аралдар Кеңес Одағы тарағаннан кейін де Ресейдің құрамында қалды, бірақ олардың нақты құқықтық мәртебесі Ресей, Жапония және басқа да тараптар арасындағы Курил аралдары дауының бір бөлігі болып қала береді.