Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлік құралын қуаттандыру жүйесі
System that powers a motor vehicle
Көлік құралында қуатты өндіретін және оны жол бетіне, суға немесе ауаға жеткізетін негізгі компоненттерден тұрады. Бұл қозғалтқыш, беріліс қорабы, жетек біліктері, дифференциалдар және соңғы жетек (жетек дөңгелектері, әскери танктердегі немесе тізімді тракторлардағы сияқты үздіксіз тізбек, винт және т.б.) кіреді. Гибридтік қуаттандыру жүйелері көлік құралының дөңгелектерін қозғау үшін жұмыс істейтін бір немесе бірнеше электр жетек қозғалтқыштарын да қамтиды. Барлық электрлік көліктер ("электрлік автомобильдер") қозғалтқышты мүлдем жояды, тек электр қозғалтқыштарына сүйенеді. Кейде "қуат станциясы" термині қозғалтқышқа немесе сирек жағдайларда бүкіл қуаттандыру жүйесіне қатысты қолданылады. Автокөліктің жетек желісі немесе қуат беру желісі қозғалтқыштан басқа қуаттандыру жүйесінің бөліктерінен тұрады. Бұл негізгі жетек қозғалтқышынан кейін көлік құралының алдыңғы, артқы немесе төрт дөңгелекті жетегіне, ал сирек кездесетін алты немесе сегіз дөңгелекті жетегіне байланысты өзгеретін бөлігі. Көп мағынада қуаттандыру жүйесіне жинақталған (химиялық, күн, ядролық, кинетикалық, потенциалдық және т.б.) энергияны қозғалыс мақсатында кинетикалық энергияға түрлендіруге қолданылатын барлық компоненттер кіреді. Бұл бірнеше қуат көздерін және дөңгелекті емес көлік құралдарын пайдалануды қамтиды.
In a motor vehicle, the powertrain comprises the main components that generate power and deliver that power to the road surface, water, or air. This includes the engine, transmission, drive shafts, differentials, and the final drive (drive wheels, continuous track as in military tanks or caterpillar tractors, propeller, etc.). Hybrid powertrains also include one or more electric traction motors that operate to drive the vehicle wheels. All electric vehicles ("electric cars") eliminate the engine altogether, relying solely on electric motors for propulsion. Occasionally the term powerplant is casually used to refer to the engine or, less often, the entire powertrain. A motor vehicle's driveline or drivetrain consists of the parts of the powertrain excluding the engine. It is the portion of a vehicle, after the prime mover, that changes depending on whether a vehicle is front wheel, rear wheel, or four wheel drive, or less common six wheel or eight wheel drive. In a wider sense, the powertrain includes all of the components used to transform stored (chemical, solar, nuclear, kinetic, potential, etc.) energy into kinetic energy for propulsion purposes. This includes the utilization of multiple power sources and non–wheel based vehicles.
Даму
Қозғалтқыштың ең соңғы жетістіктері оның көптеген құрамдас бөліктерінде электрлендіру арқасында іске асырылуда. Электр энергиясын қамтамасыз ету қажет, әдетте бұл үлкен аккумуляторларға әкеледі. Электр моторлары жеке компонент ретінде немесе басқа элементтердің, мысалы, осьтің құрамында кездеседі. Гибридтік қозғалтқыштарда жану қозғалтқышы мен электр моторларының тудыратын айналу моменті біріктіріліп, дөңгелектерге таратылуы тиіс. Бұл процесті басқару өте күрделі болуы мүмкін, бірақ нәтижесі – айқын үдеу және шығарындылардың айтарлықтай төмендеуі. Дизельді қозғалтқыштардың қуат беру жүйесін жетілдіру келесіні қамтиды: қағыс газдарды кері айналдыру (EGR) және жетілдірілген жану процесі. Отын шашу қозғалтқыштарының дамуына отын инъекциясы, соның ішінде бензин тікелей инъекциясының нұсқасы, сондай-ақ цилиндрге көп клапандарды қолдану арқылы көлемдік тиімділікті арттыру, өзгермелі клапан уақыты, өзгермелі ұзындықтағы сору коллекторлары және турбонаддув кіреді. Өзгерістерге жаңа жану концепцияларын қолдануға мүмкіндік беретін отынның жаңа сапалары (көккірт және ароматтардың болмауы) да жатады. "Біріктірілген жану жүйелері" (CCV) немесе "диезотто" циклдары синтетикалық отынға (синтетикалық дизель, биомассадан сұйыққа (BTL) немесе газдан сұйыққа (GTL)) негізделген. BEV, FCEV және PHEV қуат беру жүйелерінің 2025 жылы ICE қуат беру жүйелерімен салыстырылатын құнға жететіні күтілуде.
The most recent developments in powertrain are driven by the electrification of it in multiple components. Electrical energy needs to be provided, usually this leads to larger batteries. Electric motors can be found as isolated component or as part of other elements, e. g. the axle. In hybrid powertrains the torque generated by the combustion engine and the electric motor have to be brought together and distributed to the wheels. The control of this process can be quite involved but the rewards are greatly improved acceleration and much lower emissions. Powertrain development for diesel engines involves the following: exhaust gas recirculation (EGR), and advanced combustion. Spark ignition engine development include: fuel injection, including the gasoline direct injection variant, as well as improving volumetric efficiency by using multi valves per cylinder, variable valve timing, variable length intake manifolds, and turbocharging. Changes also include new fuel qualities (no sulphur or aromates) to allow new combustion concepts. So called "combined combustion systems" (CCV) or "diesotto" cycles are based on synthetic fuels (synthetic diesel, biomass to liquid (BTL) or gas to liquid (GTL)). BEVs, FCEVs and PHEV powertrains are expected to reach cost parity with ICE powertrains in 2025.
Өңдеу
Қозғалтқыш құрамдас бөліктері мен жүйелерін өндіру өнеркәсіп үшін маңызды, соның ішінде автомобиль және басқа да көлік салалары үшін. Бәсекеге қабілеттілік компанияларды уақыт өте келе өндірісі тиімді, өнім сапасы мен сенімділігі жоғары, өнімділігі жоғары, отын тұтынуы төмен, қоршаған ортаны ластануы азырақ және қызмет ету мерзімі ұзақ болатын қозғалтқыш жүйелерін жобалауға және өндіруге жетелейді. Бұл талаптар өз кезегінде конструкциядағы ішкі қысымның артуына, күштердің күрт өсуіне және конструкцияның және механикалық жұмыстың күрделілігінің ұлғаюына әкеп соқты. Соның салдарынан жасалған жобалар бөлшектердің пішіні мен өлшемдеріне, материалдың беткі қабатының тегістігіне, толқындылығына, құрылымдық дөңгелектеріне және кеуектілігіне қатысты айқын талаптар қояды. Осы параметрлердің сапасын бақылау қозғалтқыш өндірісінің барлық кезеңдерінде қолданылатын метрологиялық технология арқылы қамтамасыз етіледі.
The manufacturing of powertrain components and systems is important to industry, including the automotive and other vehicle sectors. Competitiveness drives companies to engineer and produce powertrain systems that over time are more economical to manufacture, higher in product quality and reliability, higher in performance, more fuel efficient, less polluting, and longer in life expectancy. In turn these requirements have led to designs involving higher internal pressures, greater instantaneous forces, and increased complexity of design and mechanical operation. The resulting designs in turn impose significantly more severe requirements on parts shape and dimension; and material surface flatness, waviness, roughness, and porosity. Quality control over these parameters is achieved through metrology technology applied to all of the steps in powertrain manufacturing processes.
Қондырғылар мен қозғалтқыш жүйелері
Автомобиль өндірісінде рама және "жүріс бөлігі" шассиді құрайды. Кейін, көлікті толықтыру үшін шассиге корпус (кейде "коучворк" деп те аталады) орнатылады, ол әдетте конструкцияның беріктігі үшін қажет емес. Коммерциялық көлік өндірушілері арнайы корпуспен жабдықталуы мүмкін "тек шасси" және "кабина және шасси" нұсқаларын ұсынады. Мұндай көліктерге автобустар, жылжымалы үйлер, өрт сөндіру машиналары, жедел жәрдем машиналары және т.б. жатады. Рама мен корпус бірге планерді (қозғалтқышы жоқ көлік) құрайды.
In automotive manufacturing, the frame plus the "running gear" makes the chassis. Later, a body (sometimes referred to as "coachwork"), which is usually not necessary for integrity of the structure, is built on the chassis to complete the vehicle. Commercial vehicle manufacturers may have "chassis only" and "cowl and chassis" versions that can be outfitted with specialized bodies. These include buses, motor homes, fire engines, ambulances, etc. The frame plus the body makes a glider (a vehicle without a powertrain).
Соңғы диск
Соңғы жетек - қозғалтқыш дөңгелектеріне айналу моментін жеткізетін компоненттер жиынтығының соңғы бөлігі. Жол көлігінде ол дифференциалды қамтиды. Теміржол көлігінде кейде кері бағыт беру механизмі де болады. Мысалдарға, British Railways-дің көптеген бірінші буын дизельдік пойыз құрамында қолданылған Self Changing Gears RF 28 және British Rail Class 03 және British Rail Class 04 дизельдік маневр локомотивтерінде қолданылған RF 11 жатады.
The final drive is the last in the set of components which delivers torque to the drive wheels. In a road vehicle, it incorporates the differential. In a railway vehicle, it sometimes incorporates the reversing gear. Examples include the Self Changing Gears RF 28 (used in many first generation diesel multiple units of British Railways) and RF 11 used in the British Rail Class 03 and British Rail Class 04 diesel shunting locomotives.