Кіріспе
"Соңғы сабан" – ағылшын тіліндегі мақал. "Түйенің арқасын сындырған сабан" деген мағынадағы бұл мақал, бұрынғы шағын әрекеттердің жиынтық әсерінен туындаған күтпеген, үлкен және кенеттен реакцияны қоздыратын ұсақ немесе күнделікті әрекетті сипаттайды. Бұл "түйенің арқасын сындыратын соңғы сабан" деген мақалға сілтеме жасайды. Осыдан "соңғы сабан" немесе "қорытынды сабан" деген тіркес пайда болды, яғни, қатарласа орын алған жағымсыз жағдайлардың соңғысы күрт және күшті реакцияға себеп болады.
The idiom "the straw that broke the camel's back" describes a minor or routine action that causes an unpredictably large and sudden reaction due to the cumulative effect of previous small actions. It alludes to the proverb "it is the last straw that breaks the camel's back". This gives rise to the phrase "the last straw", or "the final straw", meaning that the last one in a line of unacceptable occurrences causes a seemingly sudden and strong reaction.
Соңғы тамшы
Осы сезімді "соңғы тамшы тостағанды тоқтырып жібереді" деген фраза да көрсетеді, бұл алғаш рет ағылшын тілінде "Тостаған бұрыннан толы болғанда, соңғы (ең кішкентай) тамшының өзі құлап кетуге себепкер болады" (1655) деп жазылған. Соңғы тамшының суреті көптеген басқа тілдерде де кездеседі.
Бұрынғы оқиғалар
Бұл сөз тіркесі Сенеканың өлімнен неге қорықпау керектігі туралы ойларымен салыстырылады. "Біз өлімге кенеттен түспейміз, бірақ оған қарай біртіндеп жылжимыз; біз күн сайын өлеміз" (non repente nos in mortem incidere, sed minutatim procedere; cotidie morimur) деген сөздерден бастап, Сенека өмірді су сағатымен теңейді: Су сағатын бос ететін соңғы тамшы емес, оған дейін ағып кеткен судың бәрі бос етеді; осылайша, біз өмір сүруді тоқтатар соңғы сәт өзінен-өзі өлімді келтірмейді, ол тек өлім процесін аяқтайды. Біз сол сәтте өлімге жетеміз, бірақ оған ұзақ уақыттан бері жол тартқанбыз. Quemadmodum clepsydram non extremum stillicidium exhaurit, sed quicquid ante defluxit, sic ultima hora, qua esse desinimus, non sola mortem facit, sed sola consummat; tunc ad illam pervenimus, sed diu venimus. "Соңғы шөп сабаны" (last straw) бейнелеуінен айырмашылығы, ол драматикалық соңғы нәтижені баса көрсетеді, Сенека өмірдің соңғы сәтінің барлық алдыңғы сәттермен байланысын күшейтеді.
It is not the last drop that empties the water clock, but all that which previously has flowed out; similarly, the final hour when we cease to exist does not of itself bring death; it merely of itself completes the death process. We reach death at that moment, but we have been a long time on the way. Quemadmodum clepsydram non extremum stillicidium exhaurit, sed quicquid ante defluxit, sic ultima hora, qua esse desinimus, non sola mortem facit, sed sola consummat; tunc ad illam pervenimus, sed diu venimus. In contrast to the imagery of the "last straw", which emphasizes dramatic final result, Seneca emphasizes the continuity of the final hour of life with all the hours that have come before.