Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боливиялық әнші
Bolivian singer
Лузмила Карпио (20 желтоқсан 1954 жылы туған) – испан және кечуа тілдерінде өнер көрсететін боливиялық әнші және ән жазушы. Ол 2006 жылдан 2010 жылға дейін Боливияның Франциядағы елшісі болып та қызмет еткен.
Luzmila Carpio (born December 20, 1954) is a Bolivian singer and songwriter who has performed in Spanish and Quechua. She also has served as the Bolivian ambassador to France from 2006 to 2010.
Ерте өмір
Луцмила Карпио 1954 жылы 20 желтоқсанда Оруро департаментіндегі Кала-Кала қаласында дүниеге келген. Ол кішкентай кезінде Боливияның жоғары таулы аймағында тұратын кечуа және аймара тайпаларының күнделікті әндерін үйренген. 11 жасында ол Оруроға радио бағдарламасына ән салу үшін барды. Бұл бағдарлама балаларға әр жексенбіде микрофонға мүмкіндік берді, бірақ ол ән айта бастағанда, пианист оған: "¡Esto lo cantan los indios! Кастиль тілінде ән айтуды білгенде қайта кел!" [Индиандықтар осылай ән салады! Испан тілінде ән айта білген соң қайта кел!]. Карпио студиядан көз жасымен қашып кетті, бірақ келесі жексенбіде қайта оралуға шешім қабылдады.
Luzmila Carpio was born on December 20, 1954 in Qala Qala, Department of Oruro. As a small child, she learned the daily songs of the Quechua and Aymara indigenous peoples that inhabit the Bolivian Altiplano. At 11, she travelled to Oruro to sing for a radio show that gave children the chance to take up the microphone every Sunday, but when she started to sing, the pianist shouted at her, saying "¡Esto lo cantan los indios! ¡Vuelve cuando sepas cantar en castellano!" [That’s what Indians sing! Come back when you know how to sing in Spanish!"]. Carpio fled the studio in tears, but decided that she would return the following Sunday.
Мансап
Жасөспірім шағында ол Оруроға көшіп, өзін әндері арқылы білдіре бастады. Бір күні ол радиостанцияға барып, Боливияның ұлттық әнұранын орындады – ол испан тілінде білетін жалғыз ән болды. Кейіннен Кочабамбада өткен сайысқа қатысқан музыкалық топтың жетекші әншісі болып таңдалды. Ол осы шарада халыққа кең таралған әндерді орындады, олар халықтың көп бөлігінің, көбінесе ежелгі халықтардың ұрпақтарының, бірақ қалаларда тұрып, испан тілінде сөйлейтіндердің сұранысын қанағаттандыру үшін жазылған еді. Содан кейін, Солтүстік Потоси музыкасынан шабыттанған және ол жазған "Siway Azucena" әні ел бойынша таралды, бұл халық арасында кең танылған алғашқы түпкілікті ән болды. Басқалардың модернизацияға ұмтылуына қарсы, ол Анд тауларының мәдени және музыкалық дәстүрлерін зерттей бастады және испан тілінен гөрі кечуа тілінде ән айтты. Оның басты мақсаты – көбейіп келе жатқан тыңдарманды қуанту емес, батыс мәдениетінің жергілікті мәдениет үстінен басымдығына қарсылық білдіру, осы уақытқа дейін бағынышты болған әлемнің де үлесі бар екенін көрсету және әлем халықтары арасындағы қарым-қатынасты жақсарту болды. Осы мақсатта ол балаларға арналған бірнеше әндердің авторы және бірлескен авторы болды: "Ima sarata munanki" ("Қандай жүгері қалайсың?"), "Aylluman kutiripuna" ("Бірге қауымға оралайық") және тағы да көптеген әндер. Бұл әндер ауылдық мектептердегі балалардың арасында танымал болды. 1980 жылдардың соңында ол музыкалық дамуын жалғастыру және өнер сахнасында мойын соғу үшін Парижге сапар шекті. ЮНЕСКО-ның бұрынғы боливиялық елшісі Серхио Касерес айтқандай: "Лузмилла Боливияда екі жақты кемсітуге ұшырады, себебі ол бірден-бір жергілікті халық өкілі және өте нәсілшіл және еркектер басым қоғамда әйел еді. Ол жай ғана қалалық фольклордан гөрі терең нәрсе жасады. Оның музыкасы – құғынға ұшыраған мәдениеттердің символы". 2015 жылы ZZK Records оның музыкасын ремикс жасап, "Luzmila Carpio meets ZZK" альбомын шығарды, ол сыншылардың жоғары бағасын алды және Vice журналы оны "болашақ шаманизм" деп сипаттады, ал RFI оны "дәстүр мен болашақтың, өткен мен қазіргі заманның, табиғи дыбыстар мен цифрлық ырғақтардың қорытындысы" деп атады.
In her early teens she moved to Oruro, and started expressing herself through her songs. Once she went to a radio station and sang the national anthem of Bolivia, the only song in Spanish that she knew. Later on she was selected as the lead singer by a musical band that participated in a contest in Cochabamba. The popular songs she sang in this occasion were designed to meet the demands of the vast popular segments of the population, mostly descendants of indigenous peoples but who already lived in the cities and spoke Spanish. Afterwards, "Siway Azucena", a melody composed by her inspired by the music of Northern Potosí, spread throughout the country, the first truly indigenous song to have widespread popular success. Contrary to the prevalent trend of modernisation, she started looking deeper into the cultural and musical ways of the Andes and singing in Quechua, rather than Spanish. The main ingredient was not to please the audiences that kept growing but rather to use her music as an expression of rebellion against the predominance of western cultural ways over indigenous ones, as a way to show that this so far subordinated world also had a contribution to make, and as a way to build more harmonious relationships among the peoples of the world. In this quest, she authored and coauthored a number of songs for children: "Ima sarata munanki" ("What kind of corn do you want"), "Aylluman kutiripuna" ("Let us return to the community") and many others. These songs became popular with children in rural schools. In the late 1980s, she travelled to Paris to continue her musical evolution and be taken seriously as an artist. According to Sergio Cáceres, former Bolivian ambassador to UNESCO, "Luzmilla suffered a double discrimination in Bolivia by being at the same time indigenous and a woman in a very racist and male dominated society. She created something more profound than urban folklore. Her music is a symbol for oppressed cultures." In 2015, ZZK Records remixed her music to create the album Luzmila Carpio meets ZZK that received critical acclaim and was described as "futuristic shamanism" by Vice and as "a condensation of tradition and futurism, of past and contemporary, of organic sounds and digital rhythms" by RFI.
Құрметтер
Луцмила Карпио 2011 жылдың 14 маусымында Франция Республикасының Еңбек орденінің Үлкен офицері (Grande Officier de l'Ordre National du Mérite) орденімен марапатталды.
Luzmila Carpio has been awarded Grand Officer of the Order of Merit of the French Republic (Grande Officier de l'Ordre National du Mérite), on June 14, 2011.