Кіріспе
Джон Фрит (1503 - 4 шілде 1533) – ағылшын протестант дін қызметкері, жазушы және шейіт. Фрит діни төзімділік принципін қолдаған, қуғын-сүргін мен төзімділік туралы христиандық пікірталасқа маңызды үлес қосты. Ол, "әлдебір Англияда алғашқысы" болған Цвингли, Меланхтон және Буцердің "әлдеқандай либералды дәстүрін" қайталады. Қызметі дами келе, Фрит Рим-католик шіркеуінің Тазару және Транссубстанциация туралы ілімдеріне қарсы ұстанымын күшейтіп, үлкен тәуекелге барды. Соңында, оның ілімдері үшін Томас Кранмер мен Инквизиция алдына жеткізіліп, діннен тайғаны үшін өртеу жазасына кесілді. Жазушы Харольд Чадвик Фоксдің "Шейіттер кітабының" жаңа редакциясында Джон Фрит туралы былай деп жазды: "Мастер Фрит – құдайшылдығымен, зиялы деңгейімен және білімімен танымал жас адам еді. Әлемде кез келген билікке жете алатын, бірақ ол өзінің емес, басқалардың игілігі үшін қызмет етуді таңдады". Оқу кезінде ол Уильям Тиндальмен танысты, ол Фриттің сенімдеріне терең ықпал етті. Тиндаль мен Лютер сияқты, Фрит протестанттық реформацияда маңызды рөл атқарды.
John Frith (1503 – 4 July 1533) was an English Protestant priest, writer, and martyr. Frith was an important contributor to the Christian debate on persecution and toleration in favour of the principle of religious toleration. He was 'perhaps the first to echo in England' of that 'more liberal tradition' of Zwingli, Melanchthon and Bucer. As his ministry progressed, Frith took greater risks with his stance against the Roman Catholic teachings of Purgatory and Transubstantiation. He was eventually brought before Thomas Cranmer and the Inquisition for his teachings and condemned to be burned at the stake for heresy. In his revision of Foxe's Book of Martyrs, author Harold Chadwick writes the following about John Frith: "Master Frith was a young man noted for his godliness, intelligence, and knowledge. In the secular world, he could have risen to any height he wished, but he chose, instead, to serve the Church and work for the benefit of others and not himself." During his studies, he became acquainted with William Tyndale who deeply influenced Frith's beliefs. Like Tyndale and Luther, Frith played an influential role in the Protestant Reformation.
Ерте өмір және білім
Джон Фрит (John Fryth) 1503 жылы Англияның Кент графтығындағы Вестерхам қаласында, "Ақ ат" (қазіргі "Черч Гейт Хаус") қонақүйінің иесі Ричард Фриттің отбасында дүниеге келген. Үй әлі күнге дейін Вестерхамның Сент-Мария Діңгектің шіркеуінің қақпасында тұр. Оның есімі 1503 жылы Сент-Мария шіркеуінің крещение тіркеліміне енгізілген. Шіркеудің көп бөлігі ғасырлар бойы бірнеше рет жаңартылса да, Фриттің крещениесі өткен 14 ғасырға жататын бастапқы шрифт әлі де қолданылуда. Шіркеудің кеңейтілген хоры The John Fryth Singers деп аталады. Ол Севенокс грамматикалық мектебінде оқыды. Кейін Итон колледжінде білім алғаннан соң, Квинс колледжіне стипендиямен қабылданды, бірақ бакалавр дәрежесін Кингс колледжінің мүшесі ретінде алды. Фрит Кембриджде оқығанда оның тәлімгері Стивен Гардинер болды, ол кейін оны өлім жазасына кесуге қатысты. Ол латын, грек және математика тілдерін жақсы меңгерді. Сонымен қатар, ол Тринити Холлдың аспиранты Томас Билнимен танысып, протестанттық реформация туралы пікірталас жүргізе бастады. Осы пікірталас кездесулерінің бірінде Фрит Уильям Тиндалмен кездескен болуы мүмкін. 1525 жылы бітіргеннен кейін Фрит Томас Уолсидің Оксфордтағы Кардинал колледжінде кіші канон болып қызмет етті. Оксфордта Фрит басқа тоғыз адаммен бірге балық сақталатын жертөледе тұтқындалды. "Екінші тазарту орны – Мәсіхтің айқыш ағашы. Мен оның өзі өлген материалдық айқыш емес, рухани айқыш – қиындықтар, азаптар, дүниелік қайғы [т.б.] туралы айтамын".
Салдары
Томас Кранмер кейін Фриттің тазару ортасы туралы пікірлеріне өзі де қосылып, тазару ортасын нақты жоққа шығарған 42 бапты жариялады. Фриттің еңбектері 1573 жылы Джон Фокс тарапынан оның өлімінен кейін жарық көрді.