Кіріспе

Американдық ұшқыш (1907–1995)

Дуглас Корриган (туған Клайд Гроус Корриган; 22 қаңтар 1907 – 9 желтоқсан 1995) – американдық ұшқыш, 1938 жылы «Бұрыс жолмен» деген лақап атымен белгілі болды. Шілде айында Калифорния штатының Лонг-Бич қаласынан Нью-Йоркке жасаған трансконтиненталдық ұшудан кейін, ол Бруклиндегі Флойд Беннетт аэродромынан Ирландияға ұшты, бірақ оның ұшу жоспары Лонг-Бичке оралу үшін тіркелген еді. Корриган өзінің рұқсатсыз Атлантикалық мұхиты арқылы жасаған ұшуының навигациялық қатеге байланысты болғанын айтты, мұның себебі ауыр бұлтты жағдай мен нашар жарықтан туындаған, ол жер белгілерін көре алмады және компасын дұрыс оқи алмады. Дегенмен, ол білікті ұшақ механігі болды (ол Чарльз Линдбергтің «Сент-Луис рухы» ұшағын құруға көмектесті) және өзінің ұшағына бірнеше өзгерістер енгізіп, оны Атлантикалық мұхиты арқылы ұшуға дайындады. Оған Нью-Йорктен Ирландияға тікелей ұшуға рұқсат берілмеген, ал оның «навигациялық қатесі» қасақана жасалған деп есептелді. Бірақ ол Ирландияға әдейілеп ұшқанын ешқашан жария түрде мойындаған емес.

Ерте өмір

Клайд Гроус Корриган әкесі, құрылыс инженері және анасы мұғалім болғандықтан осылай аталды. Есейген соң ол өзінің атын Дуглас деп өзгертті. Техас штатының Галвестон қаласында туған Корриган ирланд тегінен шыққан. Оның отбасы жиі көшіп тұрды, соңында ата-анасы ажырасып, балаларының күтімін бөлісіп алды. Корриган ақырында анасы, ағасы Гарри және қарындасы Эвелинмен Лос-Анджелесте қоныстанды. Оқуын бітірмей жұмыстан кетіп, құрылыс саласында жұмыс істеді. 1925 жылдың қазан айында он сегіз жасар Корриган үйінің жанында Curtiss JN 4 "Jenny" бипланында қысқа сапарға шығуға ақы төлеген адамдарды көрді. Ол өзі үшін 2,5 доллар төледі (1925 жылғы 2,5 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең). Бір аптадан кейін ол ұшу сабақтарын бастады, ұшуға мүмкіндік болмаған уақытын жергілікті ұшақ механиктерінен үйренуге жұмсады. 1926 жылдың 25 наурызында ол алғаш рет жеке ұшты.

Ұшақ механиктері

Райан Аэронавтика Компаниясы Корриган ұшақтауды үйренген әуежайдан жұмыс істеді және оны 1926 жылы Сан-Диегодағы зауытына жұмысқа алды. Корриган Чарльз Линдбергтің "Сент-Луистің рухы" ұшағының қанатын құрастыруға, жанармай бактерілерін және аспаптар панелін орнатуға жауапты болды. Корриган мен оның әріптесі Дэн Бернетт ұшақтың көтеру күшін арттыру үшін қанатты бұрынғы Райан конструкцияларынан 3 метрге (10 футқа) ұзартты. Линдберг тарихи рейсіне дайындалу үшін Сан-Диегодан Нью-Йоркке ұшқанда Корриган "Сент-Луистің рухы" ұшағының астынан тіреу бөлшектерін алып тастады.

Трансатлантикалық ұшқыш

Екі ескі Wright Whirlwind J6 5 қозғалтқыштарынан (алғашқыларының орнына) және қосымша отын бактерінен жасалған қозғалтқышты орнатып, Корриган 1935 жылы Нью-Йорктен Ирландияға тоқтамай ұшуға рұқсат алу үшін Әуе сауда бюросына өтініш берді. Өтініш қабылданбады; оның ұшағы трансатлантикалық сапарға жарамсыз деп танылды, бірақ ол ел ішіндегі сапарлар үшін төменгі стандартқа сертификатталған. Келесі екі жыл ішінде Корриган толық сертификаттау үшін бірнеше рет өзгерістер енгізіп, қайтадан өтініш берді, бірақ ешқайсысы сәтті болмады. Шындығында, 1937 жылға қарай, ережелердің күшейе түсуіне байланысты, ұшағына жасаған кең ауқымды өзгерістерден кейін, оның лицензиясын жаңартудан бас тартты, себебі ол қауіпсіз ұшу үшін тым тұрақсыз деп есептелді. Оның автобиографиясында ресми қарсылыққа деген наразылығын білдірген, және ол сол жылы бейресми түрде өтуді шешкен деп кеңінен есептеледі. Ол мұны мойындамаса да, әуежай қызметкерлері жұмыстан кеткеннен кейін, бактерін толтырып, Ирландияға ұшу үшін Нью-Йоркке кешке жетуді жоспарлаған. Механикалық ақаулар оның рұқсатсыз ұшуын тоғыз күнге созды, бұл оны Атлант мұхитының "қауіпсіз ауа райы терезесінен" тыс қалдырды, және ол Калифорнияға оралды. Осы сапарының нәтижесінде ол ұшағын "Sunshine" деп атады. Алайда, федералдық шенеуніктер Калифорниядағы әуежай қызметкерлеріне "Sunshine" ұшуға жарамсыз екенін хабарлап, ол алты айға тоқтатылды. 1938 жылдың 9 шілдесінде Корриган Калифорниядан Бруклиндегі Флойд Беннет Филдке (Нью-Йорк) қайта ұшты. Ол қозғалтқышты жөндеп, ұшаққа жұмсаған ақшасының жалпы сомасы 900 долларға жетті (1938 жылғы 900 доллар қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең), эксперименттік лицензия алды және оралу сапарына шартты келісіммен континенттік сапарға рұқсат алды. "Robin" ұшағы отынды барынша тиімді пайдалану үшін шығысқа қарай 27 сағат ұшты. Ұшудың соңында отын тиімділігі маңызды болды, бензин ағып кетуі пайда болды, бұл ұшқыштар кабинасын түтінмен толтырды. Флойд Беннет Филдке күтпеген жерден келгеннен кейін, Говард Хьюз әлемді аралауға дайындалып жатқанда, Корриган тесікті жөндеуге көп уақыт кетеді деп шешті, егер ол кестесіне сәйкес келсе. Оның ұшу жоспары бойынша ол Калифорнияға 17 шілдеде оралуы керек еді. Ұшу алдында Корриган Флойд Беннет Филдтің менеджері Кеннет П. Берден қай ұшу-қону жолағын пайдалану керектігін сұрады, ал Бер оған әкімшілік ғимаратқа қарама-қарсы батысқа қарай ұшпаса, кез келген жолақты пайдалануға рұқсат берді, себебі сол жерде Бердің кеңсесі орналасқан. Корриганның автобиографиясында жазылғандай, Бер ұшып көтерілгенге дейін оған "Bon Voyage" тіледі, мүмкін, Корриганның Атлант мұхитын ұшу ниетіне сілтеме жасады. 05:15-те бензин мен маймен ұшып шыққаннан кейін, Корриган 4200 фут (1280 м) 06 ұшу-қону жолағынан тікелей шығысқа қарай ұшты. (Бер кейіннен Корриганның ниетінен бұрын хабардар болмағанын ашық түрде мойындады.) Корриган өзінің "қателігін" 26 сағат ұшқаннан кейін байқағанын мәлімдеді. Бұл оның 10 сағаттан кейін аяғының суықтап қалғанын сезінгенімен толық сәйкес келмейді; пилот кабинасының едені жөнделмеген бактан ағып жатқан бензинмен суға толы болды. Ол бұрандалы сырғамен пилот кабинасының еденін тесіп, отынның ыстық түтікке қарама-қарсы жағына ағып кетуін қамтамасыз етті, бұл әуеде жарылу қаупін азайтады. Егер ол мұхит үстінде екенін білмесе, ол осы сәтте түсіп кетер еді; оның орнына ол ұшу уақытын қысқарту үмітімен қозғалтқыштың жылдамдығын шамамен 20%-ға арттырды деп мәлімдеді. Ол 18 шілдеде Дублин графтығындағы Балдоннел әуежайына 28:13 сағат ұшып келді. Оның азық-түліктері екі шоколад, екі қорап өрік және бір литр су болатын. Корриганның ұшағында отын бактері оның орнының алдында орнатылған, бұл оған тек қана қабырғалардан көруге мүмкіндік берді. Оның радиосы болмады және компасы 20 жыл бұрын жасалған. Ирландияға келгеннен кейін Корриганмен кездескен журналист Х. Р. Книккербокер 1941 жылы былай деп жазды: Әуе сауда шенеуніктері оның ұшуы бұзған ережелерді тізімдеу үшін 600 сөзді телеграмма жіберді (әр сөз үшін ақы төлеп, қысқалықты көтермелейтін құралмен). Корриганның заңсыздығына қарамастан, ол тек қана жеңіл жаза алды; оның ұшқыш куәлігі 14 күнге тоқтатылды. Ол өзінің ұшағымен Нью-Йоркке "Манхэттен" пароходымен оралды және 4 тамызда, оның тоқтатылуының соңғы күні келді. Оның оралуы үлкен мерекемен атап өтілді. Оның Бродвейдегі парадқа қатысқандардың саны Линдбергтің жеңісінен кейін құрметке бөленгендердің санынан көп болды. Сонымен қатар, оған Чикагода да парад ұйымдастырылды. Кейін ол Ақ үйге АҚШ Президенті Франклин Д. Рузвельтпен кездесті. Ол 1957 жылдың 16 шілдесіндегі "To Tell the Truth" американ телешоуының эпизодында қатысушы ретінде пайда болды.

Кейінгі өмірі

Корриган өзінің автобиографиясын жазды, «Бұл менің тарихым», ұшудан кейін бірнеше ай өткен соң; ол 1938 жылғы 15 желтоқсанда Рождестволық базарға арналған болып шықты. Ол сондай-ақ «бұрыс бағыт» өнімдерін, оның ішінде сағат тіліне қарсы айналатын сағатты жарнамалады. Келесі жылы (1939) ол RKO Radio Pictures киностудиясының «Ұшқан ирланд» атты фильмде өзін-өзі сомдады. Ол осы рөлінен алған 75 000 доллар (1939 жылы 75 000 долларға тең, қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> жуық) оның әуежайдағы жұмысынан 30 жылдық табысына тең болды. Чарльз Линдберг бұл жетістікті бірден мойындамаса да, Корриган өзінің автобиографиясының көшірмесін жібергеннен кейін 1939 жылы оған төрт беттік достық хат жазды. 1940 жылы жанкүйерге жазған хатында Корриган «ұшақтармен немесе машиналармен жұмыс істеуден басқа хоббиім жоқ» деді. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда ол бомбалаушыларды сынап, Әуе көлігі басқармасының бөлімшесі – «Ферри командасында» ұшты. 1946 жылы ол АҚШ Сенатына тыйым салу партиясынан кандидат ретінде түсіп, республикашыл Уильям Ф. Ноулендке қарсы сайлауда 2%-дан аз дауыс жинады. Содан кейін ол Калифорниядағы шағын әуе компаниясында коммерциялық ұшқыш болып жұмыс істеді. Корриган 1950 жылы авиациядан зейнеткерлікке шығып, Санта-Анада (Калифорния) апельсин бағын сатып алды. Өмірінің соңына дейін ол әйелі мен үш ұлымен бірге сол жерде тұрды. Ол апельсин өсірудің қыр-сырын білмеді, көршілерінен үйренгенін айтты. 1966 жылы оның әйелі қайтыс болды, ал Корриган бағының көп бөлігін құрылыс үшін сатты, тек ранчо стиліндегі үйін қалдырды. 93 үйден тұратын аудандағы бір көше оның құрметіне аталған. 1972 жылы Санта-Каталина аралында ұшақ апатында бір ұлы қаза болғаннан кейін ол усақ-айдарлы болып кетті. Алайда 1988 жылы ол өзінің әйгілі «бұрыс бағыт» ұшуының 50 жылдығына қатысып, әуесқойларға «Робин» ұшағын ангардан алып шығуға рұқсат берді. Ұшақ қайта құрастырылып, қозғалтқышы сәтті іске қосылды. Корриган соншалықты қуанды ki, ұйымдастырушылар оны көрмеге қатысқанда ұшақтың қанаттарына күзет қойды және оны ұшырып кетпеу үшін құйрығын полиция машинасына байлауды қарастырды. 1995 жылы жарық көрген ұшақтар туралы құпиялар жинағында Корриганның 84 жасында «Американың жалғаншылар клубының» құрметті мүшесі болып сайланғаны және «құрметті атаққа» (Атлантиканы асып ұшқаннан бері көптеген ұсыныстар сияқты) сыпайы, бірақ қатаң түрде бас тартқаны айтылды. 1995 жылғы 9 желтоқсанда қайтыс болғанға дейін Корриган өзінің Атлантиканы кездейсоқ асып өткенін мойындады. 2019 жылғы қазан айында Корриганның Curtiss Robin ұшағы Калифорния штаты Чино қаласындағы Planes of Fame Air Museum мұражайына жеткізілді, онда ол бүгінгі күнге дейін қойылған күйінде сақталуда.

Танымал мәдениетте

Корриганның "қателігі" көңілсіз американдық жұртшылықтың қиялын баурап алып, көптеген әзілдерге шабыт берді. "Wrong Way" Corrigan" деген лақап аты кеңінен тарады (кейде 1929 жылғы "Wrong Way" Ригельс футбол оқиғасымен шатастырылып жатады) және егер біреудің дұрыс бағытты таба алмауы туралы сыбыс болғанда (немесе сатира үшін) қолданылды.

Мұра

Авиация тарихшылары Корриганды мұхит арқылы ерте жасалған ұшулардың батыл пилоттарының бірі ретінде еске алады.