Кіріспе
Американдық өнерді қолдаушы Виннаретта Сингер (8 қаңтар 1865 – 26 қараша 1943) – американдық туған, Сингер тігін машинасы империясының мұрагері. Ол бұл байлығын түрлі мақсаттарға жұмсады, ең бастысы – Дебюсси мен Равел сияқты шәкірттерін қамқорлыққа алған музыкалық салон, сондай-ақ өмірінің көп бөлігін өткізген Париждегі көптеген қоғамдық денсаулық сақтау жобалары. Сингер екі рет үйленді, бірақ екеуі де нәтижесіз аяқталды, және ол көптеген танымал әйелдермен қарым-қатынаста болды. Бірінші некесінде ол Луи де Скей Монбельяр ханшайымы, ал 1893 жылы екінші некесінен кейін Эдмон де Полиньяк ханшайымы атағын алды.
Winnaretta Singer (8 January 186526 November 1943) was an American born heiress to the Singer sewing machine fortune. She used this to fund a wide range of causes, notably a musical salon where her protégés included Debussy and Ravel, and numerous public health projects in Paris, where she lived most of her life. Singer entered into two marriages that were unconsummated, and openly enjoyed many high profile relationships with women. She was styled as Princess Louis de Scey Montbéliard during her first marriage and as Princess Edmond de Polignac following her second marriage in 1893.
Жас шағы мен отбасы
Виннаретта Сингер Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласында Исаак Сингердің 24 баласының жиырмасыншысы болып дүниеге келді. Оның анасы – оның париждік туған екінші әйелі, Изабелла Евгения Бойер. Америка Азамат соғысынан кейін Сингер отбасы Парижге көшіп, 1870 жылғы Франко-прусс соғысына дейін онда тұрды. Содан кейін отбасы Англияға қоныс аударды, алдымен Лондонға, содан кейін Девонның Пейнгтон қаласына көшіп, әкесі салған 115 бөлмелі Олдвей сарайына орналасты. 1875 жылы Исаак Сингер қайтыс болғаннан кейін Изабелла және оның балалары Парижге қайтып оралды. 1879 жылы Изабелла қайтадан тұрмысқа шықты; оның жаңа күйеуі – бельгиялық скрипкашы Виктор Николас Рубсаэ. Ол Виннареттаға зорлық көрсеткен болуы мүмкін; олардың үйіндегі зорлық-зомбылық туралы әңгімелер тарады. Ол толыққанды жасқа келгенде, Виннаретта 1 миллион долларлық мұрасын өзіне алды және өз бетімен өмір сүру үшін кетіп қалды.
Туыстары
Виннареттаның ағасы Адам Мортимер Сингер Англияның жер иелерінің қатарына кірді. Оның кіші әпкесі Изабел Бланш (1869–1896) Жан, Деказ герцогіне үйленді. Олардың қызы Дейзи Феллоуес, Изабел Бланш қайтыс болғаннан кейін Виннаретта тәрбиеледі және танымал қоғамдық қайраткер, журнал редакторы және сәндегі трендсеттердің бірі болды. Виннареттаның кіші інісі Пэрис Сингер Флорида штатындағы Палм-Бич курортының архитекторы және қаржы демеушілерінің бірі болды; оның Изадора Дункандан ұлы болған. Тағы бір бауыры, Вашингтон Сингер, Англияның оңтүстік-батысындағы Университет колледжіне үлкен қаржылық көмек көрсетті, кейін ол Эксетер университеті болып қайта аталды; университеттегі ғимараттардың бірі оның құрметіне аталған.
Некелер мен қарым-қатынастар
Жеке әлеуметтік ортада лесбиянка екені белгілі болса да, Виннаретта 22 жасында принц Луи де Сесси Монбельярдқа үйленді. Католик шіркеуі 1892 жылы олардың некесін бұзды, бұл үйлену түні күйеуіне жақындаса өлтіремін деп шкафқа шығып қорқытқаннан бес жыл кейін болды. 1893 жылы, 28 жасында, ол 59 жастағы принц Эдмонд де Полиньякпен (1834–1901), гей-композитормен, өте тату, ізгі ниетпен некеге тұрды. Бұл mariage blanc (жақындықсыз неке) немесе лаванда неке (гей ер адам мен лесбиянка арасындағы одақ) болғанымен, ол терең платондық махаббатқа, өзара құрметке, түсіністікке және өнердегі достыққа негізделген, әсіресе музыкаға деген ортақ құмарлықтары арқылы білдірілді. Сол жылы Сингер өзінің туындыларын Чикагодағы Бүкіләлемдік Колумбия көрмесіндегі Көркем өнерлер сарайында таныстырды.
Лесбияндық қатынастар
Өмірінде Сингер көптеген әйелдермен қарым-қатынаста болды, оларды жасыруға тырыспады және ұзақ уақыт бойы әйел сүйіктісіз жүрмеді. Ол осы қарым-қатынастарды өз некелері кезінде де, одан кейін де, сондай-ақ басқа да үйленген әйелдермен жиі жасады. Бірде Сингердің сүйіктісінің наразы болған жартысы оның Венециядағы сарайының алдында тұрып, мынадай шақыру тастады: "Егер сен мен ойлағандай ер адам болсаң, онда осы жерге шығып, менімен жұдырықтас". Полиньяқтың 1905 жылы басталған суретші Ромен Брукстің әйелі Ольга де Мейермен болған қарым-қатынасы аяқталды, ол сол кезде үйленген еді және оның тәрбиешісі (және болжамды биологиялық әкесі) Эдуард VII болған. Композитор және дирижер Этель Смит онымен болған қарым-қатынасы кезінде терең ғашық болды. 1920-ші жылдардың басында Полиньяк пианист Рената Боргаттимен қарым-қатынасқа түсті. 1923 жылдан 1933 жылға дейін оның сүйіктісі британдық қоғамдық қайраткер және романист Вайолет Трефусис болды, олармен ол махаббатқа толы, бірақ көбінесе құлқылы қарым-қатынаста болды. Алвильда Чаплин, жазушы Джеймс Лис Милннің болашақ әйелі, 1938 жылдан 1943 жылға дейін Полиньякпен қарым-қатынаста болды; Полиньяк қайтыс болған кезде екеуі Лондонда бірге тұрды. Бұған қоса, оның Вирджиния Вульфпен де қарым-қатынасы болды.
Өнердің қамқоршысы
1894 жылы принц және принцесса де Полиньяк Парижде Анри Мартин даңғылындағы сарайларының музыкалық бөлмесінде салон ашты. Олардың немере келіні Жанна де Монтаньяк салонды ұйымдастыруға көбінесе көмектесті. Полиньяк салоны авангардтық музыканың ортасы ретінде танылды. Шабрье, д’Инди, Дебюсси, Форе және Равельдің алғашқы туындылары Полиньяк салонында орындалды. Жас Равель өзінің фортепианолық шығармасы – «Pavane pour une infante défunte» туындысын принцесса де Полиньякқа арнады. Марсель Прусттің салондық мәдениет туралы көптеген ойлары Полиньяк салонындағы концерттерге қатысқанда туды. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Виннаретта Сингер Полиньяк өзінің қызығын өнер, ғылым және әдебиетке арнады. Ол замандас жас композиторлардың бірнеше туындыларын тапсыруға шешім қабылдады, соның ішінде Игорь Стравинскийдің «Ренар» операсы, Эрик Сатидің «Сократ» шығармасы (Сати осы туындыны жазғанда түрмеден босатылуына оның араласуы себеп болды), Дариус Мийоның «Орфейдің қайғылары», Франсис Пуленктің «Екі фортепиано мен органға арналған концерт», Жан Франсексдің «Ақсақ шайтан» және «Он екі аспапқа серэнада», Курт Вайльдің «Екінші симфониясы» және Гермен Тайлеферренің «Бірінші фортепиано концерті». Мануэль де Фальяның «El retablo de maese Pedro» операсының тұңғыш қойылымы осы салоннан басталды, онда клавесинші Ванда Ландовска өнер көрсетті. Пруст пен Антонио де Ла Гандарадан басқа, принцесса де Полиньяк салонына Изадора Дункан, Жан Кокто, Маргарита де Сен-Марсо, Клод Моне, Сергей Дягилев және Колетт жиі келіп тұратын. Ол Дягилевке «Ресей балеті» балетін ұйымдастыруға бірнеше рет көмектесіп, компанияны қаржылық тұрғыдан қолдады. Ол сондай-ақ Надя Буланже, Клара Хаскил, Дину Липатти, Артур Рубинштейн, Владимир Горовиц, Арманде де Полиньяк, Лои Фуллер, Этель Смит, Ле Корбюзье, Адела Мэддисон, «Ресей балеті», Париж операсы және Париж симфониялық оркестрі сияқты көптеген таланттарды қолдады. Жеке салонында пианист және органшы ретінде өнер көрсетуден басқа, ол тәжірибелі суретші де болды және өзінің туындыларын Beaux-Arts академиясында және 1906 жылғы Халықаралық мүсіншілер, суретшілер және граверлер қоғамында көрсететін. Бір күні оның суреті галереяда Мане деп жарнамаланып қойылды.
Мемлекеттік қызмет
Виннаретта Сингер Полиньяк Парижде қоғамдық тұрғын үйлерді дамытуда да маңызды рөл атқарды. Оның 1911 жылы 13-ші округте, Rue de la Colonie мекенжайында жұмысшы кедейлерге арналған тұрғын үй жобасын салуы, болашақ жобалар үшін үлгі саналды. 1920-1930 жылдары Сингер сәулетші Ле Корбюзьені Париждегі Құтқару армиясы үшін бірнеше қоғамдық паналау орындарын қайта жаңартуға немесе салуға шақырды. Ле Корбюзьенің Париздегі Құтқару армиясының жатақханасының жоспарында "Мисс Сингер" үшін жоғарғы қабатта жеке пәтер көрініс тапқан. Досы Мадлен Зильхардтпен бірге ол Зильхардттың серігі Луиза Кэтрин Бреслаудың құрметіне аталған "Луиза Кэтрин" баржасын сатып алды. 1929 жылы қайық Ле Корбюзье тарапынан қыста үйсіздерге арналған Құтқару армиясының паналау орталығы және балаларға арналған жазғы лагерь ретінде қайта жаңартылды. Ол Париждің Сены өзені бойындағы Pont des Arts және Pont d'Austerlitz көпірлеріне орналастырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мари Кюримен бірлесіп жұмыс істеген Сингер Полиньяк, жеке лимузиндерді майданға жарақат алған әскерлерге көмек көрсету үшін мобильді радиологиялық бөлімдерге айналдыруға көмектесті. Соғыс аралық кезеңде Сингер Полиньяк Консуэло Вандербильт Балсанмен бірге орта тапқа жататын жұмысшыларға медициналық көмек көрсету үшін 360 төсектік аурухана құрылысына көмектесті. Бұл күш-жігердің нәтижесі Франциядағы Париж маңындағы Сурнес қаласында орналасқан Фош ауруханасы болды. Аурухана құрамында медбикелерді даярлайтын мектеп те бар, және ол Франциядағы, әсіресе бүйрек трансплантациясы саласындағы ең жоғары деңгейдегі ауруханалардың бірі саналады. Ол бастапқы мақсатына адал қалды және Париж қауымдастығына қызмет ете беретін жеке, коммерциялық емес мекеме болып табылады. Оны Mont Valérien атындағы Франко-американдық медициналық қоры, көбінесе Фонд Фош деп аталатын ұйым басқарады.
Сингер-Полиньак қоры
Сингр Полиньяк қайтыс болғаннан кейін, оның ағартушылық жомарттығының мұрасы Сингр Полиньяк қоры арқылы жалғасты. 1928 жылы құрылған қордың мақсаты – сыйлықтар мен стипендиялар беру арқылы ғылымды, әдебиетті, өнерді, мәдениетті және француздық қайырымдылықты дамыту. Қор Полиньяк сарайының музыкалық залында концерттер мен реситалдар ұсынуды жалғастырды. Алғашқыда бұл концерттерді Надя Буланже ұйымдастырды, ол ерте музыка мен заманауи туындыларды қатар қоятын бағдарламалар ұсынды. 1979 жылы Буланже қайтыс болғаннан кейін, композитор Жан Франсекс концерттік циклды ұйымдастыруды өз міндетіне алды.