Кіріспе
2000 жылғы "Giants: Citizen Kabuto" видео ойыны – нақты уақыт стратегиялық элементтері бар үшінші тұлғадан ату видео ойыны. Бұл 1997 жылы "MDK" ойынында жұмыс істеген "Shiny Entertainment" компаниясының бұрынғы қызметкерлерінен құралған "Planet Moon Studios" студиясының алғашқы жобасы болды. "Giants" төрт жыл дамытылғаннан кейін "Interplay Entertainment" компаниясы оны 2000 жылдың 7 желтоқсанында "Microsoft Windows" үшін шығарды; "Mac OS X" портын "MacPlay" 2001 жылы жариялады, ал ойын сол жылы "PlayStation 2" платформасына да көшірілді. Ойын барысында ойыншылар үш түрлі адам тәрізді нәсілдің бірінен бір кейіпкерді басқара алады, жеке ойын режимінде сюжеттік желіні аяқтауға немесе онлайн көп ойыншылар режимінде басқа ойыншыларға қарсы күресуге мүмкіндік береді. Олар реактивті қанаттары бар, күшті қаруланған "Меккариндерді" немесе суда да, құрлықта да шайқаса алатын, сиқыр қолданатын "Теңіз шабуылдаушыларын" таңдай алады; ойынның "Азамат Кабуто" деген атауы соңғы таңдауға болатын нәсілге, яғни жерді дірілдетіп, қарсыластарын талқандай алатын алып күресшіге қатысты. Жеке ойын режимі сюжеттік желі бойынша бір-бірінен кейін келетін тапсырмалар тізбегі ретінде ұсынылады, олардың кейбіреуі ойыншының реакциясын және шеберлігін сынап көреді. Ойын сыншылары "Giants" ойынын "Windows" компьютерлеріндегі жоғары сапалы графикасы, қызықты сюжеті және әртүрлі жанрларды үйлестіруі үшін мақтады. Сын-ескертпелер бағдарламалық қателерге және ойын ішінде сақтау мүмкіндігінің болмауына қатысты. Консольдық нұсқада ПК нұсқаларында кездесетін кейбір кемшіліктер түзетілді, бірақ бірнеше мүмкіндіктер алынып тасталды. Ойын бастапқыда "Windows" және "PlayStation 2" платформаларында жақсы сатылмады; алайда, кейіннен жақсы сатылып, культтіқ мәртебеге ие болды.
Giants: Citizen Kabuto is a third person shooter video game with real time strategy elements. It was the first project for Planet Moon Studios, which consisted of former Shiny Entertainment employees who had worked on the game MDK in 1997. Giants went through four years of development before Interplay Entertainment published it on December 7, 2000, for Microsoft Windows; a Mac OS X port was published by MacPlay in 2001, and the game was also ported to the PlayStation 2 later that year. In the game, players take control of a single character from one of three humanoid races to either complete the story in single player mode or to challenge other players in online multiplayer matches. They can select heavily armed Meccaryns equipped with jet packs, or amphibious spell casting Sea Reapers; the game's subtitle, "Citizen Kabuto", refers to the last selectable race, a thundering behemoth who can execute earthshaking wrestling attacks to pulverize its enemies. The single player mode is framed as a sequential story, putting the player through a series of missions, several of which test the player's reflexes in action game like puzzles. Game critics praised Giants for its state of the art graphics on Windows computers, a humorous story, and successfully blending different genres. Criticisms focused on crippling software bugs and the lack of an in game save feature. The console version rectified some of the flaws found in the PC versions, at the cost of removing several features. The game initially sold poorly for Windows and PlayStation 2; however, it sold well afterwards, and gained a cult following.
Ойын процесі
Giants: Citizen Kabuto ойынында ойыншылар үш түрлі адам тәрізді нәсілдің рөлін ойнайды: қару-жарақпен қаруланған Меккариндер, сиқыр қолданатын Теңіз Жіберістері және алып Кабуто. Әр ойыншыға бір кейіпкерді тікелей басқару тапсырылады. Ойынды жасаған Planet Moon Studios компаниясы, ойыншыларды микробасқарумен шаршату емес, әрекетке назар аударуға ынталандыру үшін осы дизайнды құрды. Ойыншылар басқаруды өзгерте алады, ол барлық нәсілдер үшін шамамен бірдей, бірақ қабілеттерінде шамалы айырмашылықтар бар. Бір ойыншы режимінде миссиялардың тізбегі бар, олар жалпы сюжет ретінде ұйымдастырылған. Әр миссия келесі миссияға өту үшін белгілі бір мақсаттарды орындауды талап етеді. Мақсаттар көбінесе жауларды немесе белгілі бір құрылыстарды жою болып табылады, бірақ кейбір миссиялар ойыншының көзге-қол үйлестіруін сынап көреді немесе ойыншыдан белгілі бір бөлімшелерді құтқару мен қорғауды талап етеді. Ойыншылар кейіпкерлерін әдетте үшінші тұлғадан басқарады, бірінші тұлға көрінісі де қолжетімді. Әр нәсілдің өзіндік шабуыл стилі және жылдам қозғалыс режимі бар. Жанды өлтіргенде күш пайда болады, ол оны жинаған адамды емдейді немесе қару-жарақпен сыйлайды. Giants ойынының стратегиялық элементтері база салу және ресурстар жинаудан тұрады, онда ресурстар Smarties деп аталатын кішкентай гуманоидтар болып табылады. Миссияда Smarties саны шектеулі болғандықтан, ойыншылар оларды жинауға асығу керек немесе басымдық алу үшін бір-бірінен ұрлап алу керек. Кабутоны басқаратын ойыншылар база салуға қажеттілік сезінеді; оның орнына кейіпкер күш жинап, азық-түлік іздеу арқылы бағынышты кейіпкерлерді жасайды. Кабуто өзінің өлшемдерін және күшін арттыру үшін Smarties жейді; ең үлкен өлшемде ол Тираннозаврға ұқсас кішігірім бөлімшелерді бағынышты ретінде жасай алады. Денсаулығын қалпына келтіру үшін Кабуто Vimps және басқа да бөлімшелерді (ойыншы және компьютер басқаратын) жейді. Көп ойыншы режимінде әр сессияда ең көп бес Меккарин, үш Теңіз Жіберісі және бір Кабуто ойыншысы қатыса алады. Ойын серверінің шолғышы болмағандықтан, ойыншылар Windows нұсқасы үшін MPlayer немесе GameSpy Arcade онлайн-сервистері арқылы қосылады. Стандартты "барлық жау базаларын және бөлімшелерін жою" миссияларынан басқа, көп ойыншы режимінде өлім жарыстары және "Smartie (ту) басып алу" сияқты ойындар бар. Ойыншылар толық базамен бастауға немесе негізден құруға рұқсат етіледі.
Сюжет
Giants ойынының әлемі ғарышқа саяхаттайтын ойдан шығарылған "Аралда" орналасқан. Оның бетін азур теңіздермен қоршалған жайылымдар, шөлдер және орманды алқаптар құрайды. Мекариндерге арналған миссиялар жасырынуға мүмкіндік беретін қорғаныс орындарын, Жүгіншілерге – кең су кеңістіктерін, ал Кабутоға – жеуге болатын жаратықтарды ұсынады. Мекарин ойыншылары арнайы қабілеттер беретін қару-жарақ, жарылғыш заттар және рюкзактармен жабдықталған: ал "Бұта" рюкзагы кейіпкерді бұта ретінде жасырады. Бір ойыншы режимінде ойыншылар Гордон, Беннетт, Тел және Регден тұратын Мекариндер тобының басшысы Баздың рөлін ойнайды. Ойынның бірнеше эпизодтарында жауапкершілігі жоғары Баз Гордон мен Беннетттің салғырттығына ашуланып, ал қызығушылығы мол Тел мен Регтің сұрақтарына жауап іздейтіні көрсетіледі. Теңіз Жүгіншілері – екі құрлықта да өмір сүре алатын, адам тәрізді жүзушілер. Planet Moon Studios бастапқыда Sea Reaper-дің бір ойыншы кейіпкері Дельфиді жамандыққа толы кейіп ретінде жоспарлаған, бірақ кейін оған адалдық сезімін сыйлады. Оның тарихында Жүгіншілер оны өздерінің қорғаушысы ретінде жаратқан, бірақ оны бақылаудан шығарғанын анықтаған. Креативті директор Тим Уильямс Кабутоға "Азамат" атағын берді, себебі бұл кейіпкердің Аралға тиесілі болу арманына сілтеме жасады, бұл оған кәсіби күрестен шабуылдар мен әуедегі әдістерді – мысалы, иықтан құлау, аяқпен тепкілеу және "бұтпен домалауды" (бұл "денеге соққы беруге" ұқсас, бірақ абыройсыз) пайдалануға мүмкіндік берді. Ойналмайтын жарыстар үшін команда Smarties-ті үлкен бас, ісінген көздер және комедиялық эффект үшін ақымақ мінез-құлқымен жасады. Уильямс әр миссияны бастау және аяқтау үшін кескіндерді қолданды. Баз ретінде ойыншы Рег пен Телді іздейді. Бірінші миссияда құтқарылған Смарти, Тимми, ойыншыға басқа Смарти кейіпкерлерін таныстырып, оқиғаның мән-жайларын түсіндіре отырып, кеңесші ретінде қызмет етеді. Сюжетте Смартилер Теңіз Жүгіншілері мен олардың патшайымы Сапфоның үстемдігі астында қиналып жатқандай бейнеленген. "Жеті батыр" фильміне сілтеме жасай отырып, Баз шашыраған Мекариндерді жинап, Смартилердің қиындықтарын шешуге аттанады. Янь, самурай Смарти, осы оқиғаның бағыт-бағдары ретінде қызмет етеді, Дельфидің қабілеттері туралы нұсқаулар береді. Яньнің басшылығымен оқу миссияларын аяқтағаннан кейін, Дельфи Сапфоның базасына және Жүгіншілерге шабуыл жасайды, соңында патшайыммен жекпе-жекке күреседі. Сапфо жеңілгеннен кейін Кабутоны Смартилерді жоюға шақырады, бірақ Кабуто оның орнына оны жейді. Соңғы оқиғада Дельфи өзінің түпнұсқасына қарсы тұру үшін Кабутоға ұқсас жаратылысқа айналады. Ойыншы Дельфи Кабуто кейіпкері ретінде аралдарды аралап, өзінің мөлшерін арттыру үшін олжа іздейді. Дельфи Кабуто ең үлкен өлшемге жеткеннен кейін, ол бастапқы Кабутомен жекпе-жекке күресуге кіріседі. Жеңіске қарамастан, Кабуто қайта тіріліп, өзінің Жүгінші пішінін қалпына келтіреді, содан кейін ойыншы қайта тірілген жәндікке қарсы Баз рөлін ойнайды. Кабутоны жеңгеннен кейін, Баз соңғы кескінде Дельфи, Боржози және оның әріптестері Мекариндермен бірге Майорка планетасына ұшып барады.
Даму
Shiny Entertainment-тің MDK әзірлеу тобының бес мүшесі 1997 жылы бағдарламалық жасақтама инженері Скотт Гест, Ник Брути, Боб Стивенсон және Тим Уильямспен бірге Planet Moon Studios-ті құру үшін бөлініп кеткен кезде, ойыншыларды ғарышкерлер, қарақшылар және алыптар ретінде бір-біріне қарсы қою және көңіл көтеру идеясы туды. Бастапқыда 1999 жылдың соңында шығарылуы жоспарланған Planet Moon ойыншылар үшін біртіндеп оқыту процесі болуы үшін бір ойыншы режимінің құрылымын жасады; ойын ойыншылар алға жылдамдаған сайын жаңа командалар жиынтығын енгізеді және оларды сол миссия үшін жаңа командаларды қолдануды қайталауға ынталандырады. Planet Moon кейіннен GeForce 3 сериясындағы графикалық картада судың шағылысуын, жұмсақ көлбеуін және ауа райының әсерін көрсету үшін ойынның арнайы нұсқасын жасады. Бұл нұсқа жеке коммерциялық өнім ретінде емес, GeForce 3 графикалық картасының кейбір пакеттерінің бөлігі ретінде сатылды. MacPlay 2000 жылдың 1 қарашасында ойынның Mac OS X нұсқасын шығаратынын хабарлады. Omni Group ойынды порттауға жауапты болды; олар Mac OS X-тің симметриялық көп процессорлық мүмкіндіктерін пайдалану үшін ойынның бағдарламалық жасақтамасын қайта жазды. Көп ойыншы режимі бастапқыда бөлшек саудада қолжетімді болмады, бірақ кейінірек жаңартуда қайта қосылды. Олар өздерінің жетістіктерін IGN сайтында жариялады. PS2 порты үшін ең үлкен қиындық - Windows нұсқасының арнайы эффекттерін PS2 құрылғысының кішкентай жад орынына ауыстыру және сақтау болды. Команда графикалық ресурстарды түрлендіру үшін LightWave 3D-ді пайдаланды. Суреттің ажыратымдылығын азайтуға тура келсе де, Digital Mayhem ойыншы кейіпкерлерінің модельдерін құрайтын көпбұрыштардың санын арттырып, оларды тегіс және формасы егжей-тегжейлі етті. Windows платформасына қарағанда PS2 мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан және сақтау мүмкіндігі қосылғандықтан, команда экшн ойынды жақсартуға, интерфейстерді жеңілдетуге және Reaper шаңғы жарыстарын, деңгей дизайнын және ойын теңгерімін өзгертуге назар аударды. Олар PS2 контроллері үшін басқаруды қайта жобалады. Digital Mayhem бастапқыда көп ойыншы режимін сақтауды жоспарлаған, сондай-ақ Xbox портына қатысты жоспарларын жариялады, бірақ олар іске аспады. Ойынның АҚШ-тағы Windows нұсқасының шығарылымына жақын Planet Moon ESRB-дан "Жасөсперім" рейтингін алуға тырысты, бірақ қанның түсін қызылдан жасылға өзгертіп, Дельфидің ашық киімдерін бикинимен жапқандарына қарамастан сәтті болмады. Олар бөлшек сауда мүмкіндіктерін кеңейту үшін өзгерістер енгізді, себебі АҚШ-тағы көптеген ірі бөлшек сауда орындары "Ересектерге арналған" рейтингісі бар ойындарды сатудан бас тартты; Wal Mart 2002 жылдың қазан айында өз сөрелерінде жалаңаш немесе ұятты мазмұн бар бағдарламалық жасақтаманы сатпайтынын мәлімдеді. Planet Moon Studios кейін қанның түсін қызылға қайтаруға мүмкіндік беретін жапсырма шығарды, ал компьютерлік ойыншылар файлды жою арқылы Дельфидің ашық киімдерін қалпына келтіре алатынын анықтады. Interplay ойынның Windows нұсқасын алдын ала тапсырыс бергендерге қосымша көп ойыншы деңгейлері бар бонус диск ұсынды. 2003 жылдың 5 қазанында олар Giants ойынын өз онлайн-дүкенінен сатып алғандарға ойынның саундтрегін ұсынды. Композиторлар Марк Сноу (The X Files музыкалық партитурасымен танымал), Марк Морган және Джереми Суль (екіуі де бірнеше бейнеойындардың музыкасымен танымал) Giants музыкасын жасауға қатысты. Interplay Морганды музыканы жазуға жалдады, бірақ бастапқыда бұл тапсырманы Сноуға берген. Алайда Морган жеке себептерге байланысты тапсырмаға толыққанды назар аудара алмады және оны Сульге тапсырды. Ойынның титрлерінде тек Морган мен Сульдің есімдері көрсетілді, ал Суль олардың шығармаларын ойынның түпкілікті саундтрегіне жинақтады. Суль бастапқыда саундтректі АҚШ-та шығарған кезде автограф беруге ұсынған, бірақ электрондық пошта арқылы көптеген адамдар оның жұмысын сатып алудың орнына Napster сияқты файлдарды бөлісу бағдарламалық жасақтамасы арқылы пираттық түрде көшіруге ниеттенгенін білгеннен кейін ұсынысын тоқтатты.
Planet Moon designed the structure of the single player mode to be a gradual learning process for the players; the game would introduce new command sets to the players as they progress, and encourage them to repeat using the new commands for that mission. Planet Moon later created a special version of the game optimized for the [[GeForce 3 series graphics card to display water reflections, soft edged shadows, and weather effects. This version was not sold as a standalone commercial product but as a part of certain GeForce 3 graphic card package deals. MacPlay announced on November 1, 2000, it was publishing the Mac OS X version of the game. The Omni Group was responsible for the porting of the game; they rewrote the game's software to take advantage of the symmetric multi processing capability of Mac OS X. Multiplayer mode was initially disabled in the retail release but was re inserted in a later patch. who posted updates of their progress on IGN. Their greatest challenge for the PS2 port was converting and storing the special effects of the Windows version onto the lesser storage space of the PS2. LightWave 3D was used by the team to convert the graphic resources. Although they had to reduce the image resolution, Digital Mayhem increased the number of polygons that composed the player character models, making them smoother and more detailed in shape. Due to the limited capabilities of the PS2 as compared to the Windows platform and the addition of a save feature, the team focused on enhancing the action gameplay, streamlining the interfaces, and tweaking the Reaper ski races, level designs, and game balance. They redesigned the controls for the PS2's controller, Digital Mayhem originally intended to retain the multiplayer mode, They also announced plans for an Xbox port but nothing resulted from this. Near the release of the United States (US) Windows version of the game, Planet Moon failed to obtain a "Teen" rating from the ESRB despite changing the original red blood to green and covering Delphi's toplessness with a bikini top. They made the changes to broaden retail opportunities because many large retailers in the US refused to sell "Mature" rated games; Wal Mart reiterated in October 2002 that they would never stock their shelves with software that contained vulgarity or nudity. Planet Moon Studios later released a patch that reverted the color of the blood to red, and computer gamers found they could restore Delphi's toplessness by deleting a file. Interplay offered a bonus disc containing extra multiplayer levels to those who pre ordered the Windows version of the game. On October 5, 2003, they offered the game's soundtrack to those who purchased Giants from their online store. Composers Mark Snow (noted for his The X Files musical scores), Mark Morgan, and Jeremy Soule (both known for the music of several video games) were involved in the music for Giants. Interplay hired Morgan to compose the scores, although reports showed they initially hired Snow for the task. Morgan, however, could not fully concentrate on the task due to personal reasons and handed it over to Soule. Closing credits of the game listed only Morgan and Soule, and Soule compiled their works onto the original soundtrack of the game. Soule originally offered to autograph the soundtrack on its release in the United States; however, he stopped his offer when email feedback revealed many were intending to pirate his work through the peer to peer file sharing software Napster instead of buying it.
Қабылдау
Planet Moon Studios-тың "Giants" ойынындағы екі жанрдың үйлесімі сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Game Revolution және GameSpot "Giants" ойынындағы ресурстарды жинаудың жеңілдетілген стратегиялық міндетінің көңілді екенін, шаршатарлық емес екенін айтты, ал Sci Fi Weekly екі ойын стилінің бір-біріне кедергі келтірмейтініне таң қалды, бұл әр түрлі тайпалардың ерекше геймплейімен толықтырылды. Әсіресе, Кабутоның кішкентай жауларға шынтақтап түсуі, аузымен тамақ лақтырып, ұстауы сияқты анимациясы сыншылардың ризашылығын тудырды. Ойынның жасанды интеллекті де көп талқыланды. Сыншылар одақтас ойын емес кейіпкерлерді бірнеше рет әрекеттер орындауға итермелеуге мұқтаж болды, бірақ одақтас AI көбінесе жақсы жұмыс істеді. FiringSquad ойынның юморі оларды кездескен қиындықтарға қарамастан ойынды аяқтауға жетеледі, бірақ кейінгі кезеңдерде осы юмордан айырылып қалғанына көңілі қалды. ActionTrip "Giants" ойынының American McGee's Alice, MechWarrior 4: Vengeance және Sea Dogs сияқты өзге ойындармен салыстырғанда ерекше ерекшелігінің болмағанын айтты. Game Revolution Interplay компаниясын ойынды маркетингтік мақсаттармен цензуралауға баса назар аударғаны үшін, ал шығару алдында қателерді жоюдың орнына сынады. Дэниел Эриксон Next Generation басылымы үшін ойынның PC нұсқасын қарап, оған бестен төрт жұлдыз беріп, "тамаша ойластырылған, алып мөлшердегі көркем эпикалық туынды" деді. Скотт Штайнберг Next Generation үшін PlayStation 2 нұсқасын қарап, оған бестен төрт жұлдыз беріп, "Бұл компьютерлік ойындардағы Монти Пайтон Годзилламен кездесетіндей, PlayStation 2-ге күдікті түрде жақсы аударылған" деді. Metacritic және GameRankings агрегаторлары 2007 жылғы мәліметтер бойынша "Giants" ойынына қатысты таңдап алынған шолулардан 85 және 86,7% балл жинады. Көптеген сыншылар ойынға жоғары баға бергенімен, GamesRadar және GSoundtracks Windows нұсқасының нашар сатылғанын хабарлады. Ал Mac OS X нұсқасы, кішкентай нарыққа ие болса да, шығарылғаннан кейін бірнеше айдың ішінде сатылып түгелдей таусылды. NPDFunWorld компаниясының тоқсандық сату есептеріне сәйкес, PS2 нұсқасы шығарылғаннан бері алты ай ішінде АҚШ-та 11 272 дана сатылды. Бұл көрсеткіш PS2 үшін сол кезеңде сатылған Shadow Hearts (51 726 дана) және Max Payne (753 251 дана) ойындарымен салыстырғанда нашар нәтиже. Нашар жалпы сату көрсеткіштеріне қарамастан, сыншылар "Giants" ойынының жалғасын шығаруға лайық екенін айтты және оны 2007 жылдан бері PC Gamer UK журналының үздік 100 ойыны тізімінде сақтап келеді. 2009 жылы GameZone журналының Эндрю Грун "Giants" ойынына арналған ретроспективтік мақала жазып, ойынның юмор мен экшн үйлесімінің Ratchet & Clank және Jak and Daxter сияқты кейінгі ойындарға шабыт бергенін болжады. Ол сондай-ақ 2004-2009 жылдар аралығындағы ойындардың бірінің Giants ойынының ықпалында болғанын мәлімдеді.
Мүмкін жалғасы
2015 жылдың 25 қыркүйегінде Planet Moon Studios-тың бұрынғы негізін қалаушысы Ник Брутидің құрдасы, тәуелсіз студия Rogue Rocket Games, "Giants: Citizen Kabuto" ойынының рухани жалғасы болар жаңа тәуелсіз, көпшілік қаржыландыратын ойынды жасау үшін Kickstarter кампаниясын бастады, ол First Wonder деп аталды. 2016 жылдың ақпан айына дейін Kickstarter өз мақсатына жете алмады және ойын Steam-де Greenlit болғанына қарамастан, жоба тоқтатылды.