Кіріспе

Американдық режиссер

Джеймс Грей (14 сәуірде 1969 жылы туған) – американдық кинорежиссер және сценарист. 1994 жылы «Кішкентай Одесса» фильмімен дебют жасағаннан бері ол тағы жеті фильм түсірді, олардың ішінде «Біз түнді иеміз» (2007), «Екі ғашық» (2008), «Иммигрант» (2013), «Z қаласының жоғалуы» (2016), «Ад Астра» (2019) және «Армагеддон уақыты» (2022) бар. Оның бес фильмі Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығы үшін бақ сынасты.

Ерте өмір

Грей Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және Флашинг ауданында өсті. Ол орыс еврей тегінен, ата-анасы сол кезде КСРО құрамында болған Батыс Украинаның Острополь қаласынан шыққан. Әулетінің бастапқы тегі "Граевский" немесе "Грейзерштейн" болған. Әкесі бұрын электроника бойынша мердігер болып жұмыс істеген. Грей Оңтүстік Калифорния университетінің Кино өнері мектебінде оқыды, онда оның студенттік фильмі "Каубойлар мен періштелер" оған агент табуға және продюсер Пол Вебстердің назарын аударуға көмектесті, ол оған өзі өндіретін сценарий жазуға кеңес берді.

1990 жылдар

1994 жылы 25 жасында Грей өзінің алғашқы толық метражды фильмін – «Кішкентай Одессаны» түсірді, онда Тим Рот өзінің туған қаласына, Бруклиннің «Кішкентай Одесса» ауданына келгеннен кейін інісімен бетпе-бет келетін қаскөйдің рөлін ойнады. Фильм 51-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде «Күміс Арыстан» жүлдесін жеңіп алды. 1998 жылы Грей Нью-Йорк қаласындағы пойыз деполарында өтетін «Ярлар» атты қылмыс драмасын түсіре бастады. Фильм екі жылдан кейін, 2000 жылдың 12 қазанында Miramax компаниясымен кинотеатрларда көрсетілді.

2000 жылдар

2006 жылдың наурыз айында Грей өзінің үшінші фильмі – "Түнге иелік етеміз" фильмін түсіруге кірісті, оны түсіруді ол 2000-жылдардың басынан-ақ қалаған. 1988 жылы өтетін фильмде Жоакин Феникс пен Марк Уолберг екі бауырдың рөлін сомдайды, бірі қылмыспен байланысы бар түнгі клубтың басқарушысы, екіншісі – есірткіге қарсы толыққанды соғыс жасайтын полиция детективі. Фильм 2007 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінде көрсетіліп, халықаралық сыншылардың түрлі пікірлерін тудырды және қазан айында АҚШ кинотеатрларында кеңінен көрсетілді. Осы фильмнің сәттілігінен кейін Грейге Фёдор Достоевскийдің "Ақ түндері" романының сюжетіне негізделген "Екі ғашық" фильміне шығармашылық еркіндік берілді. Фильмнің тұсаукесері 2008 жылғы Канн кинофестивалінде өтті.

2010 жылдар

Грей Гилло Канедің "Қан құдалары" фильміне сценарий жазды, бұл француз триллері "Ривалдары" фильмінің қайта түсірілімі. Канетпен бұл ынтымақтастық Грейді өзінің серіктесі Марион Котилардпен таныстырды, оны ол өзінің келесі "Көшпелі" фильмінде түсірді. Фильм Эллис аралында әпкесінен айырылып, Жоакин Феникс сомдаған театр менеджерінің құрбаны болып, жезөкшелікке мәжбүр болған поляк медбикесінің тағдырын баяндайды. Бұрын "Төмен өмір" және "Найтингейл" деп аталған бұл фильм Грейдің Феникспен төртінші рет бірлескен жұмысы болды. Ол 2013 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығына ие болды. 2015 жылы Грей Гаспар Ульельдің қатысуымен Chanel ерлер парфюмериясының Bleu de Chanel жарнамалық ролігін түсірді. Ролик Лос-Анджелесте түсіріліп, 2015 жылдың 5 ақпанында жарық көрді. 2016 жылдың қазан айында Грейдің "The Lost City of Z" фильмі Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілді. Дэвид Граннның кітабына негізделген фильмде Чарли Хуннам сомдаған саяхатшы Перси Фосеттің өмірі бейнеленген. 2016 жылғы Канн кинофестивалінде Грей ұзақ дайындалған ғылыми-фантастикалық ғарыш эпосын [[Ad Astra (фильм)]] түсіретіні хабарланды. Брэд Питт 2017 жылдың сәуірінде басты рөлге келісім берді, ал актерлер тобы сол жылы толықты. "Ad Astra" 2019 жылдың 29 тамызында Венеция кинофестивалінде көрсетілді және 2019 жылдың 20 қыркүйегінде 20th Century Fox тарапынан АҚШ кинотеатрларында шықты. Кейін Грей кинотеатрларда көрсетілген фильмнің өзінің нұсқасы емес екенін мәлімдеді.

2020 жылдар

2020 жылдың 17 маусымында оның келесі фильмі, "Армагеддон уақыты" деп аталатын, Грейдің балалық шағындағы естеліктеріне шала-шарпы негізделген, өмірге келу драмасы екені, сондай-ақ Энн Хатауэй, Энтони Хопкинс және Джереми Стронг актерлердің құрамында екені ресми түрде расталды. Фильмнің әлемдік премьерасы 2022 жылдың 19 мамырында Канн кинофестивалінде болды және Focus Features компаниясы оны 2022 жылдың 28 қазанында Америка Құрама Штаттарында көрсетті.

Реализацияланбаған және алдағы жобалар

Кішкентай Одессадан кейін Грейге досы Брэд Питт "Жұрттың өздері" романының сценарийін ұсынды. Грей одан бас тартты, ал фильмді Алан Дж. Пакула түсірді. Ол сондай-ақ "Жақсылықты іздеу" фильмін түсіру мүмкіндігінен де бас тартты. 1997 жылы Грей продюсер Арт Линсонмен ЦРУ агенты Олдрич Эймс туралы "Қияушы шпион" атты тарихи фильмді түсіру туралы келіссөздер жүргізді, фильм "Адалдық" романының негізінде жасалатын болды. Кевин Спейси Эймс рөліне қарастырылып жатқан еді. 1999 жылы Грей Брэд Питт пен Дженнифер Энистонды Miramax үшін "Ренода ояну" фильмінде режиссерлік ету туралы келіссөздер жүргізді. Фильм үш жылдан кейін түсірілді, бірақ Грей, Питт және Энистон қатыспады. 2000 жылы Грейдің 1858 жылы Рим папасының полициясы 6 жасар еврей баласын ұрлаған оқиғаға негізделген "Эдгардо Мортара" фильмін режиссерлік етуі және сценарийін жазуы туралы хабарланды. Грей сценарий бойынша жазушы Роб Эшменмен бірлесіп жұмыс істеді. 2003 жылы Грей Филип К. Диктің "Paycheck" повесін бейімдеуді жазды деген қауесет тарады. Джон Ву таңдалғанға дейін Бретт Ратнер режиссерлік тақырыбын талқылады. Сол жылы фильм түсірілді, бірақ Грей қатыспады. 2006 жылы Грей Стивен Найттың 1995 жылғы романының негізінде "Альфабет Сити" фильмін режиссерлік етуді жоспарлап, сценарийдің алғашқы нұсқасын өзі жазды. 2010 жылы Грей Чарли Хуннамның сценарийі бойынша Дракуланың оқиғасына негізделген тарихи экшн фильмі "Влад" сценарийін қайта жазуға шақырылды. Фильмді түсіруге Энтони Мандлер тағайындалған еді. 2011 жылдың қаңтарында Грей Адам Козад жазған Марк Грейнидің "Сұр адам" романының киноадаптациясын түсіретіні хабарланды. Жоба алғаш рет New Regency компаниясында іске қосылды. Брэд Питт бастапқыда басты рөлге қарастырылған, бірақ 2015 жылдың қазанында ол және Грей фильмге қатыспады. 2011 жылдың сәуірінде Джереми Реннер Грейді Стив Маккуиннің өмірінен жасалған фильмге сценарий жазуға шақырды. "Мен мұны Джеремиге жасаған жақсылық ретінде және Стив Маккуинге деген құрметімді білдіру үшін жасадым", - деді Грей. 2013 жылдың тамызында Warner Bros. компаниясы Грейді Джон Уиллис өміріне негізделген "Ақ шайтан" фильмін жазуға және режиссерлік етуге шақырғанын хабарлады. 2015 жылдың сәуірінде Variety басылымы Грейдің Нью-Йоркте туған автор Джером Шариннің Исаак Сидел романдарынан шабыттанған "ересектерге арналған" анимациялық сериясы "Қатал алма" фильмінің атқарушы продюсері және шығармашылық кеңесшісі болатынын хабарлады. 2018 жылдың сәуірінде MGM Грейге Терри Хейздің тыңшылық романының адаптациясы "Мен – паломник" фильмін режиссерлік етуге келісім жасады. Ол "Ад Астра" фильмін түсіргеннен кейін фильмді түсіруді жоспарлаған. Алайда, 2022 жылы Грей жобаның ресми түрде тоқтатылғанын және студиялардың иелері ауысқандықтан "бизнес дағдарысына" ұшырағанын растады. 2022 жылдың сәуірінде Грей романшы Норман Мейлер туралы шектеулі серияны жасау жоспарларын жариялады, бұл серия J. Michael Lennon-ның "Норман Мейлер: Екі өмір" атты биографиялық еңбегіне негізделген. 2022 жылдың қазанында Грей "Армагеддон уақыты" фильмінің жартылай жалғасын түсіру үшін актерлік құрамды қайтаруға қызығушылық танытты, бұл фильм оның анасына арналатын еді, оны Энн Хэтэуэй сомдаған. "Оқиға өте күтпеген бағытқа бұрылады", - деді Грей, - "өйткені менің әкем шынымен де қаржылық табысқа жетті, бірақ ол заңдық қиындыққа тап болған кезде үкімет оның барлығын тәркіледі. Сонымен қатар, анам өліп бара жатқанын білді. Сондықтан, менің ойымша, бұл сол кезең туралы болады". Сол айда Deadline Грейдің келесі фильмінің жас Джон Ф. Кеннеди туралы тарихи фильм болатынын хабарлады, бұл фильмде ол Екінші дүниежүзілік соғыста батқан қарауыл қайығынан экипажын құтқарған оқиғасы көрсетіледі. Фильм "Mayday 109" деп аталды және Грей жобаға кіріспей тұрып бірнеше жыл бойы әзірленді. Билл Скарсгард Кеннеди рөлін ойнайды. 2022 жылдың қарашасында Грей Collider-ге берген сұхбатында өзінің армандаған жобаларының бірі – Ресей революциясы туралы "Мың адамның арманы" деп аталатын эпопея екенін, бірақ Ресейдің 2022 жылғы Украинаға басып кіруіне байланысты оның жақын арада іске аспайтынын айтты. 2023 жылдың наурыз айында Грей Кит Буньин жазған Депрессия кезеңіндегі жынды оқиғасы "Езекиел Мосс" фильмін Focus Features үшін түсіретіні хабарланды. 2024 жылдың ақпанында Грей Блейк Краучтың материалдарына негізделген "Жазғы мұз" фильмінің режиссері ретінде Нил Бергерді алмастырды, бұл фильм алғаш рет 2020 жылы жарияланған. Зои Салдана фильмнің басты рөліне бекітілді. Грей сондай-ақ Вес Андерсонның "Стив Циссумен бірге судағы өмір" фильмінде Ноа Тейлордың рөлінен бас тартты. Алайда ол "Love Jones" фильміндегі өшірілген сахнада қысқаша камео рөлінде пайда болды.

Опера

2019 жылы Грейдің қараша айында Париждегі "Шамп-Элизе" театрында Моцарттың "Фигароның үйлену тойы" операсын, өзінің тұңғыш опералық қойылымын сахналауы хабарланды. Француз сәнгері Кристиан Лакруа бұл қойылымға костюмдер жасады.

Жеке өмір

Грей 2005 жылы Александра Диксонға үйленді. Олардың үш баласы бар.