Кіріспе

Take Back the Night – халықаралық коммерциялық емес ұйым және іс-шара, мақсаты – барлық түрдегі жыныстық, қарым-қатынастағы және отбасылық зорлық-зомбылықты тоқтату. Жыл сайын 30-дан астам елде жүздеген іс-шаралар өтеді. Іс-шараларға көбінесе зорлау және жыныстық, қарым-қатынастағы және отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы наразылық ретінде және тікелей әрекет ретінде ұйымдастырылатын шерулер, митингілер және қош келіңіздер кіреді. 2001 жылы ең алғашқы Take Back the Night шерулеріне қатысқан әйелдер тобы, Америка Құрама Штаттары мен әлемдегі іс-шараларды қолдау мақсатында Take Back the Night қорын құру үшін бірікті.

Тарих

Take Back the Night Foundation Басқармасының мүшелері 1970 жылдардан бастап бүгінгі күнге дейін Take Back the Night шерулері мен іс-шараларына қатысып келеді. "Түнді қайтарып ал" деген алғашқы шерулердің бірі 1975 жылдың қазан айында Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында микробиолог Сьюзан Александр Спит қанынан айырылғаннан кейін өтті – ол үйіне жалғыз келе жатқанда пышақталған. Take Back the Night іс-шараларының алғашқыларының бірі 1978 жылы Сан-Францискода порнографияға қарсы өткен наразылық болды. "Түнді қайтарып ал" деген сөздер 1977 жылы Питтсбургтегі зорлыққа қарсы митингіде Анн Прайд оқыған естелік мәтінде қолданылды.

Оқиғалар

Іс-шаралар әдетте митингтен басталып, содан кейін шеру ұйымдастырылады, жиі әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы наразылық білдіру немесе шам жағу рәсімі өткізіледі. Алғашқы шерулер көбінесе әйелдерге арналған, қараңғыдағы әйелдердің жеке бастан өткен тәжірибесін бейнелеу және біріккен әйелдердің қорқыныш пен зорлыққа қарсы тұра алатынын көрсету мақсатында ұйымдастырылды. (Қазіргі шерулердің көпшілігіне еркектер де қатысады; әр іс-шара жергілікті деңгейде ұйымдастырылатындықтан, ұйымдастыру формасы әртүрлі болады.) Кейбір университеттерде әйелдерге арналған саясаттар дау тудырды; белсенділер еркек одақтастар мен жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерге әйелдерге қолдау көрсету үшін шеруге қатысуға рұқсат беруді талап етті, сондай-ақ жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен еркектерге де мүмкіндік беруді ұсынды. Қазіргі кезде Take Back the Night іс-шараларына еркектер де қатысады, олар аман қалғандар, куәгерлер және қолдаушылар ретінде танылады. Көптеген колледждер, мысалы, Коннектикут штатындағы Веслиан университеті, еркектерге жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты жеке тәжірибелері туралы сөйлеуге мүмкіндік береді. Мэн штатындағы Боудин колледжі де ұқсас шам жағу рәсімі мен шеру ұйымдастырып, барлық жыныстағы студенттерді кампуста және елдегі аман қалғандарға қолдау көрсетуге шақырады. Мичиган мемлекеттік университетінің Take Back the Night іс-шарасы университет қауымдастығына жыныстық зорлық-зомбылықты тоқтату жөніндегі талаптар тізімін қамтиды. Бұл шеру бастапқыда түнгі уақытта қоғамдық жерлерде әйелдерге жасалатын зорлық-зомбылыққа қарсы наразылық ретінде басталған, бірақ оның мақсаты осы зорлық-зомбылыққа қарсы айқын позиция білдіру және болашақтағы зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін қоғамдық сананы арттыру болды. Take Back the Night миссиясы барлық адамдарға қатысты зорлық-зомбылықтың барлық түрлерін қамтиды, бірақ әйелдерге қарсы жыныстық зорлық-зомбылық әлі де басты назарда. "Түн" сөзі бастапқыда түнгі уақытта көптеген әйелдер сезінетін қорқынышты нақты бейнелеу үшін қолданылған, бірақ кейіннен зорлық-зомбылыққа деген жалпы сезімді білдіру үшін өзгертілді. Бұл қозғалысқа отбасылық зорлық-зомбылық және үй ішіндегі жыныстық зорлық-зомбылық сияқты басқа феминистік мәселелерді де қамтуға көмектеседі. Take Back the Night іс-шаралары колледж кампустарында, ірі қалаларда, шағын жерлерде, әскери базаларда және тіпті жоғары мектептерде өтеді. Халықаралық іс-шаралар Австралияда, Жаңа Зеландияда, Жапонияда, Бермудада, Канадада, Италияда, Польшада, Германияда, Венгрияда, Үндістанда, Англияда және тағы да көптеген елдерде тіркелді. Ортақ мақсат – әркімнің жыныстық зорлық-зомбылықтан қауіпсіз болу құқығын қорғау. 2009 жылдың 7 қарашасында Колумбия университетінде Take Back the Night жылдық конференциясының біріншісі өтті.

Пікірталас және пікірталас

Кейбір "Түнді қайтарып ал" шерулері ер адамдарды қатысуға шақырса, басқалары әйелдер үшін қауіпсіз кеңістік құру ниетімен ер адамдарға қатысуға рұқсат бермейді. Бірнеше сыншылар бұл еркектердің де құрбандықтар екенін ескермейтінін, оларға үлгі болатын еркектерді ұсына алмайтынын, сондай-ақ "түнді қайтарып алу" қажеттігін барлық еркектерден, тек жыныстық зорлық-зомбылық жасағандардан ғана емес, талап ететінін айтты. Ерлер, әйелдер және трансгендерлерді қоса алған, кең ауқымды қатысушылар коалициясын құруды көптеген сарапшылар түрлі басылымдарда қолдады. Жоғары білім беру саласында кейбір оқу орындарының "Түнді қайтарып ал" іс-шараларын студенттерге міндетті ету саясаты, оларды қаласа да, қаламаса да қатысуға мәжбүрлеу, кейбір әйелдер құқықтарын қорғаушылар тарапынан екіжүзділік және өзін-өзі жеңіске ұшырату деп сынға алынды. 2015 жылы Вирджиния Тех университетінде болған даудан кейін, міндетті іс-шарадағы футболшылардың бір бөлігі жыныстық зорлық-зомбылық туралы айтылған оқиғаларға күліп, ерте кетіп, іс-шараны бұзуға тырысқаннан кейін, "Womanspace" компаниясының президенті Малавика Сахай: "Адамдарды іс-шараға баруға мәжбүрлеу – бұл қауіпсіз кеңістікке қол сұғумен тең [егер сіз онда болғыңыз келмесе, онда сіз онда болмауыңыз керек]".