Кіріспе

Француз, әлемдегі алғашқы әйел ұшқыш (1882–1919)

Раймонда де Ларош (22 тамыз 1882 – 18 шілде 1919) – француз ұшқышы, ұшақ басқарған әлемдегі алғашқы әйел деп есептеледі. 1910 жылдың 8 наурызында ол әлемдегі алғашқы лицензия алған әйел ұшқыш атанды. Ол Францияның Аэроклубы берген 36-шы ұшақ ұшқышының лицензиясын алды, бұл клуб пилоттарға лицензия беретін әлемдегі алғашқы ұйым болды. Ол кезде пилоттардың лицензиясы тек коммерциялық мақсатта ұшақтарды пайдаланатындарға ғана қажет болды.

Ерте өмір

1882 жылғы 22 тамызда Францияның Париж қаласында Элис Реймонде Дерош есіммен дүниеге келген Реймонде Де Ларош, сантехник қызы болған. Бала кезінде спортқа құштар болса, кейін мотоциклдер мен автомобильдерді ұнатқан. Жастық шағында актриса болып, «Реймонде де Ларош» сахналық есімін қабылдады. Ол 1908 жылы Парижде Уилбур Райттың ұшқышсыз ұшу демонстрацияларынан әсер алып, Леон Делагранж сияқты бірнеше авиаторлармен жеке танысты, ал ол суретшіден ұшқышқа айналған және оның ұлы Андренің әкесі деп есептелген. Осы шабыттардың нәтижесінде Де Ларош өзі ұшумен айналысуға бекінді. Он жылдар өткен соң, авиация журналисі Гарри Харпер де Ларош Voisin ұшағымен танымал ұшуын жасағанға дейін, ол тек бір рет, қысқа ғана сапар үшін жолаушы ретінде ұшқан екенін жазды. Басқаруды алғаш рет қолға алғанда, Шарль Воазин оған ұшуға тырысуға тыйым салды; әуежайды екі рет жүріп өткеннен кейін, ол «он немесе он бес фут биіктікте» ұшып, басқаруды «салқын, жылдам және нақты» жүргізді. Габриэль Воазин «інім толығымен оның ықпалында болды» деп жазса да, Де Ларош аз дайындықпен және Воазиннің бұйрықтарына қарсы ұшқан қасарысқан әйел туралы әңгіме болған оқиғаны романтикалық безендіруі мүмкін. Ұшудан бір апта өткен соң «Flight» журналында: «Баронесса біраз уақыттан бері Шалондағы Воазиннің оқушысы М. Шатодан сабақ алып келеді, ал өткен аптаның жұма күні ол рульге отыра алды. Бұл әуеге алғашқы сапары өте қысқа болды және жерге қайта оралды» делінген. «Flight» журналы Де Ларошқа «баронесса» атағын беруге де жауапты болды, өйткені ол ақсүйек тегінен емес еді. Де Ларош Халықаралық Аэронавтика Федерациясының (Fédération Aéronautique Internationale немесе F. A. I.) #36 лицензиясын Францияның Аэро клубы берген кезде әлемдегі алғашқы әйел ұшқыш лицензиясын алды. Де Ларош Египеттегі Гелиополисте, Санкт-Петербург, Будапешт және Руан қалаларында авиациялық жиналыстарға қатысты. Санкт-Петербургте өткен шарада оны жеке Николай II патша құттықтады. Ол жерде ол тағы да «баронесса» де Ларош ретінде таныстырылды. Содан кейін бұл атақ кеңінен қолданыла бастады. 1910 жылдың шілдесінде Де Ларош Францияның Реймс қаласында өткен бір апталық авиашоуға қатысты. 8 шілдеде оның ұшағы апатқа ұшырап, ауыр жарақат алды, бірақ екі жылдан кейін ол жазылып, қайтадан ұшуға оралды. 1912 жылғы 26 қыркүйекте ол Шарль Воазинмен бірге автокөлік апатына ұшырады. Воазин қаза тауып, әйел ауыр жарақат алды. 1913 жылғы 25 қарашада Де Ларош 4 сағаттан астам уақытқа созылған ұзақ қашықтыққа ұшып, Францияның Femina кубогын жеңіп алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әйелдер үшін ұшу тым қауіпті деп есептелгендіктен, ол әскери жүргізуші болып қызмет етті, офицерлерді тылдан фронтқа дейін апарып жүрді. Ол 15700 фут (4785 м) биіктікте ұшты; сондай-ақ әйелдер арасындағы қашықтық рекордын – 201 миль (323 км) орнатты. Талантты инженер болған Де Ларош өзінің алғашқы әйел сынақ ұшқышы болу жоспарының аясында Le Crotoy әуежайына барды. Ол тәжірибелік ұшақты басқарды (оның ұшқаны белгісіз); қонуға дайындалып келе жатқанда ұшақ құлап, апатқа ұшырады, нәтижесінде Де Ларош пен екінші ұшқыш қаза тапты. 2010 жылдың 6-12 наурызы аралығында лицензия алған әйел ұшқыштардың жүз жылдығын тойлау мақсатында үш континенттегі сегіз елдің әйел ұшқыштары 20 түрлі ұшақ түрін пайдаланып, жаңа әлемдік рекорд орнатты: бір апта ішінде 310 қыз бен әйел ұшқышқа ұшу сабақтары берілді. Әлемдік авиация әйелдері апталығы жыл сайын 8 наурызды қамтитын аптада өткізіледі, ол Реймонде де Ларошқа ұшқыш лицензиясын алған күнін еске түсіреді.