Ресейде футбол: тарихы, қазіргі жағдайы және проблемалары

Кіріспе

Ресейдегі футболға шолу Футбол Ресейдегі ең танымал спорт түрі, мұз хоккейынен айқын басымдықпен озып шығады. Ерлер футболын Ресей футбол одағы басқарады, Ресей футбол лигасы жүйесіндегі бірінші деңгей Ресей Премьер-лигасы, ал екінші деңгей – Ресей Ұлттық футбол лигасы болып табылады. 2022 жылғы 28 ақпанда, 2022 жылы Украинаға жасалған Ресейдің шабуылына байланысты және Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) ұсынысымен, ФИФА мен УЕФА Ресейдің қатысуын, соның ішінде Катардағы 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысуын тоқтатты. Ресей футбол одағы ФИФА мен УЕФА-ның бұл шешімдеріне Спорт арбитраждық сотына шағым түсірді, бірақ шағымы қабылданбады және шешім күшінде қалды.

КСРО-ның ыдырауынан кейін

1991 жылы КСРО ыдыраған кезде Ресей оның құқық мұрагері ретінде пайда болды, совет футбол федерациясы Ресей футбол федерациясына айналды. Бұрынғыдай ұлттық құрамалар мен клубтар мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдарға байланысты болған, бірақ 1991 жылы олардың бірқатары жекеменшік кәсіпорындарға айналды. Басқа да көптеген салалардағыдай, билікті бөлісу кезінде сыбайлас жемқорлық пен кейде қанаушылық оқиғалар орын алды. Сонымен қатар, бұрынғы кеңестік Жоғарғы лиганың көптеген командалары жаңадан тәуелсіз республикалардың ұлттық футбол қауымдастықтары арасында бөлінді. Көптеген танымал брендтер үкіметтен қаржылай қолдауын жоғалтып, демеушілік күтуде қалды. Ресей азаматтарының қызығушылығы көбінесе әлем чемпионатына және Еуропа чемпионатына қатысатын ұлттық құрамаға, сондай-ақ Премьер-лигаға – түрлі қалалардан келген клубтардың Ресей чемпионы атанын үшін күресіне аударған. Ресей кубогы сияқты маңыздылығы төмен саналатын жарыстар да бар. Ең сәтті клубтардың қатарында Мәскеудің «Спартак», «Локомотив», «ЦСКА», Санкт-Петербургтың «Зенит», Мәскеудің «Динамо» және «Торпедо» клубтары бар. Бүгінде футбол Ресейде хоккейден басым. Шетелдік ойыншылар кейде өте жағымсыз жағдайға тап болады. Ресей футболындағы расизм мәселесі аса маңызды. Ресей құрамасы Еуро-2008 ширек финалында Нидерландыны 3:1 есебімен жеңіп, ақырында чемпион атанған Испаниядан жеңіліс тапты. Дегенмен, төрт ойыншы турнирдің символдық құрамына енді. Андрей Аршавин мен Роман Павлюченко сияқты бірнеше ойыншы турнирде көрсеткен өнерінен кейін Англия Премьер-лигасына жоғары төлеммен ауысты. Қазіргі уақытта ресейлік футболшылардың көпшілігі, негізінен шетелдік ойыншыларға қойылған шектеулерге байланысты, жергілікті лигада ойнайды. Бұл ойыншылардың жалақысында айтарлықтай тепе-теңсіздікке әкеледі, ресейлік футболшылар ұлттық белгілілігіне байланысты шетелдік әріптестерінен көбірек ақы алады. Осылайша, 2010 жылы Ресей Премьер-лигасы Шығыс Еуропадағы ең жақсы лигалардың бірі саналды, бұл туралы УЕФА кубогындағы жеңістері дәлелдейді («ЦСКА» Мәскеу 2005 жылғы финалда «Спортинг» (Лиссабон) клубын жеңді, ал «Зенит» Санкт-Петербург 2008 жылғы УЕФА кубогында Манчестерде «Рейнджерс» клубын жеңіп, «Манчестер Юнайтед» клубынан 2:1 есебімен УЕФА Суперкубогын ұтып алды). 2022 жылғы 28 ақпанда Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты және Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) ұсынысымен ФИФА мен УЕФА Ресейдің барлық қатысуын, соның ішінде Катардағы 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысуын тоқтатты. Ресей футбол одағы ФИФА мен УЕФА санкцияларына қарсы Спорттық төрелік сотына шағым түсірді, бірақ сот санкцияларды күшінде қалдырды. Сондай-ақ, 1992 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан ТМД ұлттық футбол құрамасы да еске алынды. КСРО ыдырағаннан бері Ресей құрамасы 2008 жылғы Еуропа чемпионатында сәтті өнер көрсетті, бірақ осы жетістікті қайталауға он жыл кетті, бұл жолы 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының иесі ретінде. Ресей құрамасы 1994 жылғы, 2002 жылғы, 2010 жылғы әлем чемпионаттарының, 1992 жылғы Еуропа чемпионатының (ТМД ретінде), 2004 жылғы, 2012 жылғы және 2016 жылғы Еуропа чемпионаттарының топтық кезеңінен шығарылды. Ресей төрт рет ірі турнирлерге қатыса алмады: 1996, 2000, 2006 және 2010 жылдары. Ресей құрамасы қазіргі уақытта ФИФА рейтингінде 35-орында тұр.

With the USSR collapsing in 1991, Russia emerged as its successor state, with the Soviet football federation being transformed in the Russian football federation. While the national teams and the clubs used to be linked to state institutions or mass organizations, in 1991 some of them became private enterprises. Just like in many other spheres of business, corrupt and sometimes bloody division of power began. Furthermore, many teams of the erstwhile Soviet Top League, were now divided between the national football associations of the newly independent republics. Many of the top brand names lost their financing from the government and were left to rot, waiting for some forms of sponsorship. Citizens of Russia are interested mostly in the national team that gets to compete in the World Cup and the European Championship, and in the Premier league, where clubs from different cities look to become champions of Russia. There are also competitions considered less important, such as the Russian Cup. Some of the most successful clubs include Spartak Moscow, Lokomotiv Moscow, CSKA Moscow, Zenit St. Petersburg, Dynamo Moscow and FC Torpedo Moscow. Today, football is the most popular in Russia, beating hockey. Foreign players sometimes face a very hostile environment. A problem of racism in Russian football is particularly important. The Russian national team gained attention when they defeated traditional European powerhouse Netherlands 3–1 in the Euro 2008 quarterfinals before losing to eventual champions Spain. Nevertheless, four players made the Team of the Tournament. Some players such as Andrei Arshavin and Roman Pavlyuchenko earned big money moves to the English Premier League after impressing at the tournament. Currently, the majority of Russian footballers play in a home league mainly due to the foreign players limits. This causes a significant disbalance in players' salaries with Russian footballers getting more than their foreign counterparts only because of their nationality. Thus as of 2010 the Russian Premier League was among the best in Eastern Europe, as evidenced by recent victories in the UEFA Cup (CSKA Moscow defeated Sporting CP in the 2005 final and Zenit St. Petersburg earned a victory over Rangers F. C. in the 2008 UEFA Cup in Manchester and also claimed the UEFA Super Cup in a 2–1 win over Manchester United.) On 28 February 2022, due to the 2022 Russian invasion of Ukraine and in accordance with a recommendation by the International Olympic Committee (IOC), FIFA and UEFA suspended the participation of Russia, including in the Qatar 2022 World Cup. The Russian Football Union unsuccessfully appealed the FIFA and UEFA bans to the Court of Arbitration for Sport, which upheld the bans. and the transitional CIS national football team, which took part in the Euro 1992. Since the collapse of Soviet Union the Russia national team has had success in Euro 2008 before it took ten years to repeat this feat, this time as host of the 2018 FIFA World Cup. Russian team was eliminated in the group stage of the 1994 World Cup, 2002 World Cup, 2010 World Cup, Euro 1992 (as CIS), Euro 2004, Euro 2012 and Euro 2016. Russia didn't qualify for the major tournaments on four occasions: in 1996, 2000, 2006 and 2010. Russian team is currently ranked 35th in the FIFA World Ranking.

Әлем чемпионатын өткізу

2010 жылдың 2 желтоқсанында Ресейге 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының өткізілу құқығы берілді. Ресей бұл турнирді тұңғыш рет қабылдады, бұл 1994 жылдан бері Америка Құрама Штаттарында болған әлем чемпионатын өткізген ең үлкен ел атағын алды.

Кубок жарыстары

Ресейдегі басты кубок жарысы – Ресей кубогы. Оған тек кәсіби клубтар ғана қатысады. Аматорлық футбол лигасының кубогы да бар, ол Аматорлық футбол лигасы клубтары арасында өткізіледі. Осы кубоктың жеңімпаздары Екінші дивизионға жолдама алады. Федералдық құрамындағы аймақтардың кубоктары да ойнатылады.

Еуропалық байқаулар

2013 жылы Ресей лигасы УЕФА коэффициенті бойынша Еуропадағы 6-шы ең күшті лига деп есептелді. Ресей клубтары УЕФА Чемпиондар лигасы мен Еуропа лигасына тұрақты түрде қатысады. Соңғы жылдары ресейлік клубтар үш маңызды еуропалық жүлде жеңіп алды. Олар – 2004/05 жылғы УЕФА кубогын ЦСКА Мәскеу, 2007/08 жылғы УЕФА кубогын және 2008 жылғы УЕФА Суперкубогын «Зенит» Санкт-Петербург жеңді.

Әйелдер футболы

Әйелдер футболы Ресейде ерлер футболына қарағанда азырақ танымал, бірақ 2000-жылдары оның танымалдылығы артқан.

Ресейдегі футбол стадиондары

Бұл көрсеткішке 40 000 немесе одан көп адам сыйымдылығы бар стадиондар кіреді. Лужники Олимпиадалық кешенінің Үлкен спорт аренасы – Ресейдегі ең ірі стадион, одан кейін ФК «Зениттің» үй стадионы – «Газпром Арена» орналасқан. 2023 жылдың 24 мамырында «Зенит» әлеуметтік желілерде 10 миллион жанкүйері бар алғашқы ресейлік спорт клубы атанды.