«Спартак Владикавказ»: тарихы мен жетістіктері

Кіріспе

ФК «Спартак Владикавказ» (Футбольный клуб «Спартак Владикавказ») – Ресейдің Владикавказ (бұрынғы Орджоникидзе) қаласында, Солтүстік Осетия – Алания республикасындағы футбол клубы. 1921 жылы құрылған бұл клуб коммунистік кезеңде КСРО Жоғарғы лигасынде ойнады және 1995 жылы Ресей Жоғарғы лигасының алғашқы және жалғыз титулын жеңіп алды.

Тарих

Кеңес Одағының ыдырауымен «Спартак Владикавказ» бұрынғы Кеңес Одағының Жоғары лигасында бәсекелес болған жалғыз Мәскеуден емес орыс клубы болды. Бұл олардың Жоғары лигадағы екінші және соңғы маусымы еді. Одан бұрын олар тек 1970 жылы жоғары кеңестік дивизионда ойнаған. Олардың ең табысты маусымы 1995 жыл болды, онда «Спартак Мәскеудің» бірнеше жылдық үстемдігінен кейін Ресей Премьер-лигасының чемпионы атағын жеңіп алды. 1984 жылы «Зенит Санкт-Петербург» Жоғары лиганы жеңгеннен бері бұл титулды жеңген алғашқы ресейлік клуб болды. Бұрын команда 1992 және 1996 жылдары екінші орын үшін күміс медаль жеңіп алған. Дегенмен, УЕФА Чемпиондар лигасының іріктеу кезеңдерінде «Алания» шотландтық «Рейнджерс» клубынан жалпы есеп бойынша 10:3 есебімен жеңіліске ұшырады. Алайда, бас жаттықтырушы Валерий Газзаев пен бірнеше ойыншы клубтан кеткеннен кейін «Алания» бұрынғы жетістіктерін қайталай алмады және турнир кестесінің төменгі жартысында қалды. Бұрын клуб «Спартак Орджоникидзе» (1937–1990), «Спартак Владикавказ» (1990–1994, 2006 және 2016 жылдан бастап), «Спартак Алания Владикавказ» (1995–1996 және 2003), «Алания Владикавказ» (1997–2002, 2004–2005 және 2007–2016) деп аталған. 2005 жылғы маусымда «Алания» 15 маусымдық жоғары лигада ойнағаннан кейін Ресей Премьер-лигасынан төмендеді. 2006 жылдың 14 ақпанында «Алания» және тағы бір бірінші лига клубы «Локомотив Чита» кәсіби футбол лигасынан кәсіби лицензияны жоғалтты және құқықтық бұзушылықтарға байланысты кәсіби футболдан шеттетілді. 22 ақпанда ПФЛ «Алания» мен «Локомотивті» екінші лигадағы екінші орын алған «Лада Тольятти» және «Машук КМВ Пятигорск» клубтарымен ауыстыруды шешті. Ресей футбол одағы бұл шешімді қолдамады және 28 ақпанда «Алания» мен «Локомотивті» бірінші лигада қалдырып, оларға лига талаптарын орындауға тағы бір мүмкіндік берді. Нәтижесінде, 6 наурызда ПФЛ бірінші лиганы 22 клубтан 24 клубқа дейін кеңейтті, оның ішінде «Алания», «Локомотив», «Лада» және «Машук КМВ» клубтары болды. Алайда, 20 наурызда Ресей футбол одағы «Алания» мен «Локомотивті» лигадан шеттету туралы шешім қабылдады. Бұл шешімді кәсіби футбол лигасы 21 наурызда, бірінші лиганың басталуына бес күн қалғанда жариялады. «Алания» қайта ұйымдастырылып, «Спартак Владикавказ» деп аталды және 4 сәуірде Ресейдің екінші лигасының Оңтүстік аймағына қабылданды. 2006 жылы екінші лиганың Оңтүстік аймағында бірінші орын алғаннан кейін команда Ресей бірінші лигасына көтерілді және қайтадан «Алания» деп аталды. 2009 жылы «Алания» Ресей бірінші лигасында үшінші орын алды, бұл жоғарылау орындарынан сәл төмен болды. Алайда, «ФК Мәскеу» Ресей Премьер-лигасынан шеттетілгендіктен, олардың орнын алмастыру үшін «Алания» таңдалды. Жоғары лигаға оралған маусымы сәтті болмады және тек «Сибирь Новосибирск» ғана олардан төмен аяқтады, осылайша бірінші лигаға қайта оралды. «Амкар Пермь» және «Сатурн Мәскеу облысы» клубтарының кейіннен кетуіне қарамастан, «Аланияға» RPL кешірім берілген жоқ. 2011 жылдың көктемінде «Алания» 2010–11 жылғы Ресей кубогының финалына жолдама алды, онда ол ПФК ЦСКА Мәскеумен кездесті. ЦСКА УЕФА Чемпиондар лигасына қатыса алды, сондықтан «Алания» 2011–12 жылғы УЕФА Еуропа лигасына қатысу құқығын алды, финалдың нәтижесіне қарамастан. Бұл ресей футболының тарихында екінші деңгейдегі команданың еуропалық жарысқа екінші рет қатысқаны (бұрынғысы – «Терек Грозный» клубы). «Алания» бірде-бір гол соқпастан кубок финалына жетті. Үш рет ойын 0:0 есебімен аяқталғаннан кейін пенальти сериясында жеңіске жетті, ал бір рет қарсылас командасы банкротқа ұшырағандықтан байқаусыз жеңіске ие болды. 2014 жылдың ақпан айында «Алания» қаржылық таратылу мен демеушілік мәселелеріне байланысты 2013–14 жылғы Ресей бірінші лигасынан шықты және клуб таратылды. 2014–15 маусым алдында «Аланияның» бұрынғы фермалық клубы «ФК Алания д Владикавказ» «Алания» деп аталды және бұл клуб 2014–15 маусымнан бастап Ресей кәсіби футбол лигасына қатысты. 2016–17 маусым алдында үшінші деңгейлі Ресей кәсіби футбол лигасына қатысқан «Алания Владикавказ» футбол клубы таратылды және «Спартак» атты жаңа клуб қайтадан ұйымдастырылып, ПФЛ-ге тіркелді. ПФЛ клубқа осы атаумен қарыздары болғандықтан «Alania» деген атпен тіркелуге рұқсат бермеді. 2019–20 маусым алдында жеке меншіктегі «Алания» тарихи атымен жаңа клуб құрылды, оған ресей футболының элитасына оралу міндеті жүктелді. Алайда, «Спартак Владикавказ» 2019–20 жылғы Ресей кәсіби футбол лигасының турнир кестесінде соңғы орында болды және 2020 жылдың жазында таратылды.

At dissolution of the Soviet Union, Spartak Vladikavkaz were the only non Muscovite Russian club competing in the old Soviet Top League. This had been their second and last season in the STL. Before that the only other season they competed in the top Soviet division was in 1970. Their most successful season was 1995 when they managed to win the Russian Premier League champions title after several years of domination by Spartak Moscow. They were the first non Muscovite Russian club to win the title since Zenit St Petersburg won the STL in 1984. The team had previously won a silver medal for second place in 1992 and 1996. However, in the qualification stages of the UEFA Champions League Alania lost 10–3 on aggregate to the Scottish club Rangers. However, after departure of manager Valery Gazzaev and several players from the club, Alania were not able to repeat its success, finishing in the bottom half of the table. Previously, the club was known as Spartak Ordzhonikidze (1937–1990), Spartak Vladikavkaz (1990–1994, 2006 and from 2016), Spartak Alania Vladikavkaz (1995–1996 and 2003), Alania Vladikavkaz (1997–2002, 2004–2005 and from 2007 to 2016). In season 2005 Alania was relegated from Russian Premier League after 15 seasons of top flight football. On 14 February 2006 Alania and another First Division club, Lokomotiv Chita, were denied professional licences by Professional Football League and excluded from professional football for juridical irregularities. On 22 February PFL decided to replace Alania and Lokomotiv with Lada Togliatti and Mashuk KMV Pyatigorsk, the runners up in the Second Division. The Russian Football Union did not endorse the exclusion and on 28 February decided to keep Alania and Lokomotiv in the First Division, giving them another chance to fulfill the league requirements. Consequently, on 6 March PFL decided to extend the First Division from 22 to 24 clubs, including Alania, Lokomotiv, Lada, and Mashuk KMV. However, on 20 March the Russian Football Union finally decided to exclude Alania and Lokomotiv from the league. This decision was announced by the Professional Football League on 21 March, five days before the start of the First Division. Alania underwent reorganization, were renamed Spartak Vladikavkaz and on 4 April were admitted into the Russian Second Division, South zone. After finishing first in the South Zone of 2nd division in the 2006 the team was promoted to Russian First Division and again renamed to Alania. In 2009, Alania achieved 3rd place in the Russian First Division, just below the nominal promotion places. However, due to FC Moscow being expelled from the Russian Premier League, Alania were chosen to take their place. Their season back in the top flight was not successful and only Sibir Novosibirsk finished below them, thus going back to the First Division; despite the subsequent withdrawal of Amkar Perm and Saturn Moscow Oblast, Alania was refused a reprieve by the RPL. In the spring of 2011, Alania qualified for the final of the 2010–11 Russian Cup, where it met PFC CSKA Moscow. CSKA already qualified for the UEFA Champions League spot, and therefore Alania secured a spot in the 2011–12 UEFA Europa League regardless of the final result. That is the second occasion in Russian football history when a second level division team qualified for European competition (the first one was FC Terek Grozny). Alania achieved a rare feat of reaching the cup final without scoring a single regular time goal. On three occasions they won a penalty shootout after playing the game with a score of 0–0 and once they received a bye after their opponent team went bankrupt. In February 2014, Alania pulled out of the 2013–14 Russia First Division, due to financial liquidation and sponsorship problems, and the club was dissolved. Before the 2014–15 season, former Alania's farm club, FC Alania d Vladikavkaz, was renamed to Alania, and this club participated in the Russian Professional Football League from the 2014–15 season. Before the 2016–17 season, FC Alania Vladikavkaz that participated in the third tier Russian Professional Football League was dissolved and a formally new club called FC Spartak was organized again and registered for PFL. PFL did not allow the club to register with 'Alania' in their name due to accumulated debts for the club of that name. Before the 2019–20 season, a new club was created with the historical name Alania that was privately owned, the team was tasked with returning to the elite of Russian football. However, Spartak Vladikavkaz also remained in the Russian Professional Football League for the 2019–20, where it finished in last place, before being dissolved in the summer of 2020.