Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұқа арқанмен жүруші және акробатикалық атпен жүруші
Tightrope walker and trick rider
Хедвиг Антонетта Изабелла Элеонора Йенсен (4 желтоқсан 1867 – 19 шілде 1889), көбінесе Эльвира Мадиган сахналық атымен танымал, цирк артисі, жұқа арқанмен билеуші, көркем атпен жүруші, жонглер және биші болған. Ол бүгінде швед аристократы және кавалерия офицері Сикстен Спарремен болған махаббат оқиғасымен әйгілі. Олардың бірлескен өлімі үлкен сенсация тудырды, ал осы оқиға туралы, басқалармен қатар, автор Йохан Линдстрем Саксон "Қайғылы жағдайлар болады" деп басталатын әнде суреттеген, ол үлкен танымалдылыққа ие болды.
Hedvig Antoinette Isabella Eleonore Jensen (December 4, 1867 July 19, 1889), better known by her stage name Elvira Madigan, was a circus performer who performed as a slack rope dancer, artistic rider, juggler and dancer. She is best known today for her romantic relationship with the Swedish nobleman and cavalry officer Sixten Sparre. Their joint death caused great sensation and the event was described in song by, among others, the author Johan Lindström Saxon in a song beginning "Sad things happen", which gained great popularity.
Ерте өмір
Хедвиг Антуанетта Изабелла Элеонора Дженсен 1867 жылдың 4 желтоқсанында Фленсбургте, Шлезвиг-Гольштейнде, сол кездегі Пруссия Корольдігінің аумағында дүниеге келді. Элвира Мадиганның даниялық екені жиі айтылады, бірақ оның қай елде туғанын және азаматтығын қайсысы деп санау керектігі туралы нақтылық жоқ. Оның анасы, Элеонора Сесилия Кристин Мари Олсен, Финляндияда туған цирк әртісі және норвегиялық текті. Кейін ол Лора Мадиган (1849–1918) ретінде танылды, бірақ Эльвираның бала кезінде ол көбінесе Мисс Ульбинска деген сахналық есімін қолданды. Эльвираның әкесі, цирк әртісі Фредерик Питер Дженсен 1845 жылы Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келген. Оның кейінгі тағдыры белгісіз. Эльвира Мадиган 1867 жылы туған кезде оның ата-анасы ресми түрде үйленбеген, және олар француз цирк директоры Дидье Готьедің "Cirque du Nord" циркімен Германия мен Данияда гастрольде болды. 1869–1872 жылдары Эльвираның анасы Германия мен Австрияда "Цирк Ренц"пен гастрольде болды, онда ол 1871 жылы Берлинде Эльвираның жартылай ағасы Ричард Генрих Олсенді дүниеге әкелді. Кейін ол Оскар Мадиган деген сахналық есіммен гастрольде болды. Бұл баланың әкесі белгісіз. 1875 жылы Эльвираның анасы Австриядағы "Цирк Майерс" циркінде жұмыс істеді, онда ол американдық цирк әртісі Джон Мадиганмен танысты, содан кейін олар бірге өмір сүрді. Келесі жылы Эльвира Мадиган, сол кезде әлі Хедвиг Дженсен, циркте дебют жасады – Копенгагендегі Тиволи бағында "Цирк Лоиссет"пен бірге Джон Мадиганмен бірге орындалған па-де-де. Келесі жылы Норрчепингте Лоиссет қайтыс болғаннан кейін оның циркі таратылды, ал Мадиган отбасы Ресейдегі "Цирк Циниселлиге" көшіп барды. Сол жерде Эльвира Мадиган сым билеуші болуға оқыды.
Hedvig Antoinette Isabella Eleonore Jensen was born on December 4, 1867, in Flensburg, Schleswig Holstein in the then Kingdom of Prussia. It is often stated that Elvira Madigan was Danish, but uncertainty prevails over which should be considered her home country as well as her citizenship. Her mother, Eleonora Cecilie Christine Marie Olsen, was a circus artist born in Finland and was of Norwegian ancestry. She was later known as Laura Madigan (1849–1918) but during Elvira's childhood she mostly used the stage name Miss Ulbinska. Elvira's father, circus artist Frederik Peter Jensen, was born in 1845 in Copenhagen, Denmark. His later destiny is unknown. At the time of Elvira Madigan's birth in 1867 her parents were not married to each other, and they toured with the French circus director Didier Gautier's "Cirque du Nord" in Germany and Denmark. During the years 1869–1872 Elvira's mother toured with Circus Renz in Germany and Austria, where she in 1871 gave birth to Elvira's half brother Richard Heinrich Olsen in Berlin. He later toured with the stage name Oscar Madigan. The father of this child is unknown. In 1875, Elvira's mother worked at Circus Myers in Austria, where she got to know the American circus artist John Madigan, whom she subsequently lived with. The following year Elvira Madigan, then still Hedvig Jensen, made her debut in the circus, a pas de deux with John Madigan during a performance with the circus Loisset in Tivoli Gardens in Copenhagen. After the death of Loisset in Norrköping the following year, his circus was dissolved, and the Madigan family moved to Circus Ciniselli in Russia. There Elvira Madigan trained to be a slack line dancer.
Мансап
1879 жылдың жазында Мадиган отбасы Финляндияда өздерінің шағын цирк компаниясын ашуға тырысты, сонымен бірге Хедвиг Эльвира Мадиган деген атпен таныла бастады. Келесі жылы, отбасы Венадағы «Цирк Кремс» циркінде өнер көрсеткен кезде, Жизела Брож отбасыға асырап алынды, ол Эльвирадан екі жас үлкен еді. Жизела сым билеуші ретінде тәлім алды, ал Эльвирамен бірге олар ерекше нөмірді орындады, онда олар бір-бірінің үстінде орналасқан жеке сымдарда бір мезгілде өнер көрсетті. Эльвира сымда тұрғанда бір уақытта доптарды лақтырып ойнайтын. Бұл нөмір сенсация тудырды, ал келесі жылдары қыздар Берлин, Париж, Лондон, Брюссель және Мәскеу сияқты Еуропаның көптеген қалаларындағы цирктерде және варьетелерде «әуе қыздары» ретінде танымал болды. 1886 жылы Копенгагендегі «Тиволи бағы»нда Дания корольдік отбасының алдында өнер көрсеткеннен кейін, қыздардың әрқайсысына Дания королі Кристиан IX алтын крестпен марапаттады. Келесі жылы Джон Мадиган тағы да өз цирк компаниясын құрды, бұл жолы Данияда. Жизела сол жылдың күзінде отбасынан кетіп қалды, содан кейін Эльвира Швецияға саяхатты жалғастырғанда жеке өнер көрсетуге мәжбүр болды.
In the summer of 1879, the Madigan family tried to run their own small circus company in Finland and at the same time Hedvig began using the name Elvira Madigan. The following year, when the family appeared in Circus Cremes in Vienna, Gisela Brož became a foster child in the family, she was two years older than Elvira. Gisela was trained as a tightrope dancer, and together with Elvira on slack line they practiced a unique number, where they appeared simultaneously on separate lines, one above the other. Elvira used to juggle at the same time as she was on the line. The number became a sensation, and in the following years the girls appeared as "daughters of the air" in circuses and in variety rooms across much of Europe, including in Berlin, Paris, London, Brussels and Moscow. After an appearance at Tivoli Gardens in Copenhagen in 1886 before the Danish royal family, the girls were each awarded a gold cross by King Christian IX of Denmark. The following year, John Madigan again started his own circus company, this time in Denmark. Gisela left the family in the autumn of the same year, after which Elvira had to appear alone when the tour continued to Sweden.
Sixten Sparre-мен қарым-қатынасы
1888 жылдың қаңтар айында Мадиган циркі Кристианстадқа келді, оны драгун лейтенанты Сикстен Спарре көрді.
In January, 1888, circus Madigan appeared in Kristianstad, where she was seen by the dragoon lieutenant Sixten Sparre.
Хат алмасу
Үйленген, екі баласы бар Сикстен Спарре, керемет дене бітімі мен шамамен метрлік сары шашы бар, ерекше сұлу деп есептелген Мадиганға жаны құмар болды. Спарре оны іздеп табады, олар хат жазысып жүреді. Мадиган оның хаттарынан бірте-бірте жалықты және бірнеше рет хат алмасуын тоқтатуға тырысты. Бірақ Спарре оны отбасы мен циркті тастап, өзіне үйленуге көндіруге әрекеттенді. Елвираның анасы кейіннен Данияның "Политикен" газетіне жазған хатында, егер Мадиган оның тілегін орындамаса, Спарре өзін-өзі атып өлтіретінін айтқан. Сонымен қатар, ол некедегі және қаржылық жағдайы туралы оған жалған айтты; ол барлық қызығын ысырап етіп, үлкен қарызға батқан еді. Нервтік құлаудан кейін Мадиган ақыры мойынсұнып, 1889 жылдың 28 мамырында Сундсвалльдегі цирк тоқтаған жерде отбасын жасырын қалдырып кетті. Оның отбасы Спарремен хат алысқанын білмеді.
Sixten Sparre, who was married and had two children, fell madly in love with Madigan, who was considered an extraordinary beauty, with an excellent figure and almost meter long blond hair. Sparre sought her out, and the two started a correspondence. Madigan gradually tired of his writing, and several times tried to end their correspondence. Sparre, however, tried to persuade her to leave both her family and the circus to marry him. According to a letter that Elvira's mother later wrote to the Danish newspaper Politiken, Sparre threatened to shoot himself if Madigan did not do as he wanted. He also lied to her about his marital and financial status; he had squandered his entire fortune and was heavily in debt. After suffering a nervous breakdown, Madigan finally gave in; on May 28, 1889, she secretly left her family at the circus's stop in Sundsvall. Her family was unaware of her correspondence with Sparre.
Қарым-қатынасты дамыту
27 мамырдан бастап екі айға демалыс алған Спарр, Мадиганмен Болнес қаласында кездесті. Екеуі Стокгольмге сапарлады, онда Мадиганның анасы оларды ұстауға тырысып, Сундсваллдан кемемен қуып жетпек болды. Бірнеше апта белгісіз жерде болғаннан кейін, 18 маусымда Фюн аралындағы Свендборгқа келді. Олар қалалық қонақ үйдеге шамамен бір ай тұрды, бірақ қонақ үй директоры шот ұсынғанда, олар қашып кетті. Бұрыннан көп қарызы бар Спарр, сол кезде мүлдем қаражаты қалмады және бірнеше апта бойы несиеге өмір сүрді. Екеуі бірнеше күн Данияның Тьосинге аралындағы Троенседегі шақырулы үйde тұрды. 18 шілдеде олар жақын ормандық аймақ – Нёрресковке барды, онда Спарр Эльвираны өзінің табельдік револьверімен атты, содан кейін 1889 жылдың 19 шілдесінде таңертең өзін-өзі өлтірді. Олардың денелері үш күннен кейін табылған. Мадиганның киімінің қалтасынан өліміне дейін өзі жазған өлеңі жазылған қағаз табылды. Өлең швед, дания, норвег және неміс тілдерінің қосындысынан құралған.
Sparre, who was granted two months leave from May 27, met Madigan in Bollnäs. The two went on to Stockholm, where Madigan's mother made a failed attempt to catch the couple by taking a steamboat from Sundsvall. After a few weeks in an unknown place, they arrived at Svendborg on Funen on June 18. They lived almost a month at the city hotel, but when the hotel director presented a bill, the couple fled. The already heavily indebted Sparre was completely broke at this point and had been living on credit for several weeks. The two lived a few days in a guest house in Troense on Tåsinge, Denmark. On July 18, they went to the nearby forest area Nørreskov, where Sparre shot Elvira with his service revolver and then killed himself on the morning of July 19, 1889. Their bodies were found three days later. In Madigan's dress pocket was found a paper with a poem that she had written herself just before her death. The poem was written in a mixture of Swedish, Danish, Norwegian and German.
Жерлеу рәсімі
Ерлі-зайыптылар 27 шілдеде Тосингенің ортасындағы Ландет қорымында көптеген жергілікті тұрғындар мен жазғы қонақтардың қатысуымен жерленді. Отель есебін, жерлеу шығындарын және қабір тастарын Спаррдың інісі Эдвард төледі. Медиганның әжесі жерлеуге келді, бірақ уақытында үлкермеді. Алғашқы қабір тастары екі түрлі материалдан жасалған. Мадиганның қабірі ақ мәрмәрдан, ал Спаррдың қабірі қара сұр граниттен жасалған. Бұл айырмашылық олардың "нағыз" жұп емес екенін көрсету үшін жасалған. Бастапқы жерлеу орны зираттың ортасындағы үлкен еменнен оңтүстікке қарай бірнеше метрде орналасқан, бірақ 1943 жылы зират жолдарының қайта ұйымдастырылуы кезінде қабір тастары оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше метрге жылжытылып, батысқа қаратылды. 1964 жылы 75 жылдық мерекеде алғашқы қабір тастары жаңаларымен ауыстырылды. Мадиганның жаңа қабірінде оның сахналық аты да көрсетілген. 1999 жылы алғашқы қабір тастары қалпына келтіріліп, қайта орнатылды, бірақ енді шығысқа қаратылып, бірнеше метр шығысқа жылжытылды. 2013 жылы ескерткіш тағы да қайта жобаланды және қабір тастары 1999 жылғы ескерткіштің жанындағы дөңгелек жолдың ортасында бір-біріне жақын орналастырылды.
The couple were buried at Landet's cemetery in the middle of Tåsinge on July 27 in the presence of a large number of locals and summer guests. The hotel bills, funeral costs and tombstones were paid for by Sparre's brother, Edvard. Madigan's grandmother came to oversee the funeral, but she did not arrive in time. The original tombstones are of two different materials. Madigan's is of white marble and Sparre's of dark grey granite. The difference was to mark that the two were not a "genuine" couple. The original burial ground is located a few meters south of the great oak in the middle of the cemetery, but during a reorganization of the cemetery walkways in 1943, the gravestones were moved a few meters to the southeast and turned to the west. The original gravestones were replaced by new ones on the 75th anniversary in 1964. On Madigan's new gravestone her stage name was also mentioned. In 1999, the original tombstones were restored and re used, but now turned east and moved a few meters eastward. In 2013, the memorial site was redesigned again and the tombstones were placed close to each other in the middle of a circular pavement located near the 1999 memorial site.
Мұра
Драмалық оқиғаның интерпретациясы махаббат тарихы ретінде қалыптасты және көптеген адам үшін романтикалық махаббаттың символына айналды. Бұл – әдеп пен ойын-сауық арасындағы үйлесімде, абыройлы адамның цирк ханшайымына уәде беруі туралы әңгіме. Оқиға өз кезегінде зор қызығушылық туғызып, өлеңдер мен жырлардың жарық көруіне себеп болды. Йохан Линдстрём Саксонның кең таралған балладасы 1889 жылдың күзінен бастап және көптеген ондаған жылдар бойы Скандинавия елдерінде естілді. Әркім оқиғаны білді, әркім әнді айта алатын. Бірақ бұл оқиғаны тек "баррел" органдары ғана емес, газеттер де соңғы жаңалықтармен толы сипаттамалармен, тіпті қорқынышты егжей-тегжейлі мәліметтермен жеткізді. Жұбайлардың қарым-қатынасы бұқаралық ақпарат құралдарында қызу пікірталас тудырды. Консервативті баспасөз жұбайлардың іс-әрекеттерін және Спаррдің неке адалдығын бұзуын айыптады, ал либералды баспасөз көбірек түсіністікпен қарады. Оқиға сол кездегі таптық қоғам мен қалыптасқан сексуалдық моральдың салдарынан жұбайлардың осы қадамға баруға мәжбүр болғаны ретінде түсіндірілді. Осы тұжырымдамаға сәйкес, даттық автор Холгер Драхман "Til de to" ("Екеуіне") атты құрмет өлеңін жазды. Оқиға Майерлинг оқиғасының қайталануы ретінде қарастырылды, бірақ екеуінің осы оқиғаға қаншалықты әсер еткені белгісіз. Драма туралы алғашқы баспасөз хабарламаларында алты ай бұрын Австрияда болған оқиғамен байланыс жасалды, ал басқа газеттер бұл тақырыпты жалғастырды, мүмкін, оқырмандар осы нұсқаны қалағандықтан: өлімнен де күшті, барлық жақты қамтитын махаббат, сонымен қатар, асыл текті адам мен өте қарапайым текті әйелдің (цирк артистері әлеуметтік сатыда төмен тұрды) арасындағы махаббат. Драманың осы романтикалық бейнесі бүгінгі күнге дейін фильмдер, романдар, мюзиклдер және тағы да көптеген арқылы сақталды. Дегенмен, соңғы жылдарғы зерттеулер мүлдем басқаша картинаны көрсетеді. Спарр өмірінің соңғы жылдарында өте жосықсыз өмір сүргені анықталды. Ол байлығын ысырапқа жұмсап, жүйелі түрде қарыздарға батқан, бұл оның психикалық денсаулығына күмән тудырды. Грёнквисттің сөзіне қарағанда, ол екіұштылық синдромынан зардап шеккен болуы мүмкін, ал оның жүйелі ысырапшылдығы, отбасынан бас тартуы және оның әлеуметтік тобы дәстүрлі түрде білдірген құндылықтар (Спарр соңғы жылдары саяси көзқарасы бойынша солшыл жаққа қарай бұрылды), сондай-ақ Мадиганмен болған махаббат оның ауруының көрінісі ретінде қарастырылуы керек. Линдхе Спарртың әуескер, ысырапшыл және нарциссистік екенін айтты; ол сонымен қатар Спаррдың әйелі Луитгардты айыптады. Замандастары Мадиганды ұялшақ және жабық адам ретінде еске алады. Ол өлең мен әдебиетке қызығушылық танытып, жақсы әуесқой пианист болған.
The interpretation of the murder drama that was told was a love story and became to many a symbol of romantic love. It was about a circus princess who was courted by a nobleman, in a combination of morality and entertainment. The event, in its turn, brought a tremendous look, and promptly gave rise to poetry and poems. Johan Lindström Saxon's broadside ballad was heard throughout the Nordic countries from the autumn of 1889 and for many decades to come. Everyone knew the story, and everyone could sing the song. But it was not just Barrel organists that conveyed the story, also the newspapers were full of up to date descriptions, even with terrible details. The couple's relationship also gave rise to an intense press debate. The conservative press condemned the couple's actions and Sparre's adultery, while the liberal press was more understanding. The event was interpreted as saying that the couple had to take this step because of the class society of the time and the prevailing sexual morality. Among other things, the Danish author Holger Drachmann wrote the tribute poem "Til de to" (To the two) under these premises. The event was seen as a repetition of the Mayerling incident, but the extent to which the two were influenced by this event is unclear. Already in the first press releases on the drama, this connection to the event in Austria was made six months earlier, and other newspapers continued to spin on this thread, perhaps mostly because this version was what the readers wanted: the all consuming love, stronger than death, in addition, between a man of noble birth and a woman of very humble lineage (circus performers stood very low on the social scale). This romanticized view of the drama has survived to the present day through movies, novels, musicals and much more. However, recent years of research give a different picture. It has emerged that Sparre in the last few years of his life lived very extravagantly. He had wasted his fortune and systematically withdrew debts in a way that gave rise to questions about his mental health. According to Grönqvist, he may have suffered from bipolar disorder, and his systematic waste, his renunciation of the family and the values his social class traditionally represented (Sparre posed far left politically in the last few years), and finally the love affair with Madigan should then be seen as the rash of his illness. Lindhe maintained that Sparre was spoiled, wasteful and narcissistic; he also condemned Sparre's wife Luitgard. Contemporaries remembered Madigan as having been shy and withdrawn. She had been interested in poetry and literature, and was a good amateur pianist.
Эльвира Мадиган мәдениетте
1943 жылы Åke Ohberg режиссері Эва Хеннинг пен өзі басты рөлдерде ойнаған «Эльвира Мадиган» фильмінің алғашқы шведтік нұсқасын түсірді. Sixten Sparre-нің туыстарының талабымен оның есімі Кристиан деп өзгертілді. 1967 жылы Бо Видерберг Пиа Дегермарк пен Томми Берггреннің басты рөлдерде ойнаған «Эльвира Мадиган» фильмін экранизациялады. Фильмде Моцарттың фортепиано концертінің 21-ші нөмірінен (K. 467) алынған екінші бөлімі қолданылды, ол кейіннен «Эльвира Мадиган» концерті деп аталды. Сол жылы Поул Эрик Мьоллер Педерсен де «Эльвира Мадиган» рөлінде Анна Метте Михаэлсен мен Sixten Sparre рөлінде Сорен Свейструпты түсірген даниялық фильм түсірді. 1990 жылы Ян Вирен мен Ларс Аке фон Вултедің «Цирк Эльвира Мадиган» спектаклі Кристианстад күндері аясында премьераланды. Режиссері Хассе Альфредсон болды, ал актерлардың арасында Йохан Ульвесон да бар еді. 1970 жылы ауылдық шіркеу орналасқан жол Эльвира Мадиганс Вей деп аталды; сондай-ақ, оның құрметіне кеме де аталды. Спарре есімімен Истадтағы полк ауданындағы көше аталды – Sixten Sparres Gata.
In 1943, Åke Ohberg directed the first Swedish film version of Elvira Madigan with Eva Henning and himself in the lead roles. After pressure from relatives of Sixten Sparre, his name was changed to Christian. In 1967, Bo Widerberg made his film adaptation, Elvira Madigan, with Pia Degermark and Thommy Berggren in the lead roles. The film music used throughout was the second movement from Mozart's Piano Concerto No. 21 in C major (K. 467), which has subsequently sometimes been referred to as the "Elvira Madigan" concerto. The same year, Poul Erik Møller Pedersen also directed a Danish film, with Anne Mette Michaelsen in the title role as Elvira Madigan and Søren Svejstrup as Sixten Sparre. In 1990, the "Circus Elvira Madigan" by Jan Wirén and Lars Åke von Vultée premiered in connection with that year's edition of the Kristianstad Days. Directed by Hasse Alfredson and among others Johan Ulveson was in the cast. The road on which the country church is located was named Elvira Madigans Vej in 1970; a ship was also bestowed with her name. Sparre has a street named after him in the regiment area of Ystad, Sixten Sparres Gata.