Кіріспе

1561 жылғы ағылшын пьесасы

Горбодук трагедиясы, сондай-ақ Феррекс және Поррекс деп те аталады, 1561 жылғы ағылшын пьесасы. Ол алғаш рет 1561 жылы Ішкі ғибадатханада өткен Рождество тойында орындалды, ал 1561 жылдың 18 қаңтарында Уайтхоллде королева Елизавета I алдында Ішкі ғибадатхананың джентльмендері қойды. Авторлары – Томас Нортон мен Томас Саквилл, олар бірінші үш актіге, ал соңғы екеуіне жауапты деп есептеледі. Кітап сатушы Уильям Гриффит бірінші квартоны 1565 жылдың 22 қыркүйегінде жариялады. 1570 жылы авторлар түзеткен екінші ресми кварто шықты, оны Джон Дей «Феррекс пен Поррекс трагедиясы» деген атпен басып шығарды. 1590 жылы Эдвард Аллд үшінші басылымын жариялады. Пьеса бірнеше себеппен ерекше: ағылшын тіліндегі бос өлеңді алғаш рет қолданған өлеңді драма; саяси мазмұны (Горбодуктың патшалығы үшін оның ұлдары Феррекс пен Поррекс таласады), бұл Елизаветаның таққа отырған алғашқы жылдарында әлі де сезімтал мәселе болды, себебі мұрагерлік белгісіз болды; оның стилі, моральдық пьеса мен Сенека трагедиясының үлгілерінен кейінгі драматургтер ұстанған бағытқа қарай дамуы. Яғни, оны кейінірек «Тит Андроник» және «Король Лир» пьесаларын тудырған үрдістің алғабасшысы деп қарастыруға болады. Сонымен қатар, бұл Ирландияда пьесаның алғашқы жақсы құжатталған қойылымын көрсетеді: Чарльз Блоунт, 8-ші барон Маунтджой оны 1601 жылы Дублин сарайында сахналады.

Қысқаша мазмұны

Ойын мәтіні сюжетті 'Аргумент' бөлімінде былай деп түйіндейді: "Британия королі Горбодук өмірінде патшалығын ұлдары Феррекс пен Поррекске бөлді. Ұлдар араздасып кетті. Кішісі үлкенін өлтірді. Үлкенін жақсы көрген анасы кек алу үшін кішісін өлтірді. Осы қатыгездікке ашуланған халық көтеріліп, әкесі мен шешесін де өлтірді. Ақсүйектер жиналып, көтерілісшілерді жойды. Бірақ ханзаданың мұрагері болмағандықтан, тәждің мұрагерлігі белгісіз болып, азамат соғысы басталды. Соғыста олардың өздері мен көптеген ұрпақтары қаза тапты, ал ел ұзақ уақыт бойы құлдырап, азапқа толы болды". Горбодук патшалығын ұлдары Феррекс пен Поррекске бөлу жоспарын жариялайды. Оның кеңесшілері оған қарсы кеңес береді, Британия олардың арасында бөлінген кезде Морган мен Кунедаг арасында туған жанжалды еске түсіреді, ол Морганның өліміне әкелді. Горбодук олардың кеңесін құрметтейді, бірақ жоспарын іске асырады. Феррекс паразит Гермонның кеңесімен бүкіл патшалықты иеленуге тырысады. Тиндар Поррекске ағасы соғыс жоспарлап жатқанын айтады, сол себепті Поррекс Феррекс патшалығына шабуыл жасауға шешім қабылдайды. Дордан Горбодукқа осы туралы хабарлайды. Горбодук бұған қынжылғандықтан, оларға қарсы күш жинауға кеңес береді. Бірақ содан кейін хабаршы келіп, Феррекс өлгенін жеткізеді. Поррекс әкесімен кездесіп, өз ісін ақтайды, патшалығын басқаруға разы болғанын, бірақ ағасы оның жерін басып алуға тырысқанын айтады. Алайда, анасы Видена Феррекс үшін кек алу ниетімен, Поррекс ұйықтағанда оны пышақтап өлтіреді. Халық ашуланып, оны да, Горбодукты да өлтіріп, Поррекс өліміне патшаны кінәлайды. Ақсүйектер көтерілісшілерге қарсы әрекет етуге дайындалады. Бірақ мұрагерлік мәселесі шешілмейді. Албани герцогы Фергус тәжді иеленуді жоспарлайды және достары қолдау жинауға тырысқанда әскер жинауға кіріседі. Ақсүйектер көтерілісшілерді жеңіп, Фергус әскер жинап, тәжді алуға ниеттенгенін естиді. Ақсүйектер Фергусқа қарсы шығып, оны шетелдік басқыншы деп санайды. Арост парламент жаңа патшаны таңдауы керек дейді. Евбул елдегі қақтығысты өкінеді және патша тірі кезде парламент шақырылуы керек еді дейді, бірақ әділдік соңында жеңіске жетеді деп сендіреді.